Μάχη Τράτσα
Η νομοθετική ρύθμιση που ανοίγει τον δρόμο για πολεοδόμηση σε περιοχές Natura κατατέθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) χθες στη Βουλή για συζήτηση και ψήφιση. Παρά τις σφοδρές αντιδράσεις περιβαλλοντικών και επιστημονικών φορέων, το επιτελείο του υπουργείου δεν υποχώρησε τεκμηριώνοντας τη θέση του με εκτενές κείμενο στην αιτιολογική έκθεση.
Όταν οι Natura «συναντούν» την πόλη
Όπως επισημαίνεται, η ρύθμιση κρίθηκε αναγκαία καθώς εντός των προστατευόμενων περιοχών Natura βρίσκονται τμήματα αρκετών ελληνικών πόλεων (π.χ. Ιωάννινα, Καστοριά, Λάρισα και Ναύπλιο) αλλά και ολόκληρα νησιά όπως η Χάλκη, η Νίσυρος, η Τήλος, οι Παξοί, το Μαθράκι, η Ερεικούσα, οι Οινούσσες, τα Αντικύθηρα, οι Μικρές Κυκλάδες, οι Λειψοί, οι Αρκιοί, το Αγαθονήσι, οι Φούρνοι, μεγάλο μέρος της Σαμοθράκης, αλλά και περισσότεροι από 1.000 οικισμοί. Για παράδειγμα επισημαίνεται ότι στη Λακωνική Μάνη εντοπίζονται εντός Natura περί τα 50 χωριά (Αρεόπολη, Λιμένι, Γερολιμένα, Κότρωνας κ.ά.).
Το «20%» που άναψε φωτιές
Ωστόσο, η κριτική των φορέων το προηγούμενο διάστημα δεν περιορίστηκε μόνο στη δυνατότητα πολεοδόμησης των Ζωνών Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων (Ζώνες Δ των περιοχών Natura) οι οποίες βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με το σχέδιο πόλης ή με τα όρια οικισμού. Εστίασε κυρίως στο ανώτατο όριο που τίθεται για την έκταση που θα μπορεί να πολεοδομηθεί. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι η προς πολεοδόμηση έκταση μπορεί να φτάνει έως το 20% της συνολικής έκτασης της συγκεκριμένης Ζώνης Δ, ποσοστό που χαρακτηρίζεται αυθαίρετο και δυνητικά επικίνδυνο. Κι αυτό διότι μπορεί να οδηγήσει σε εκτεταμένες αναπτύξεις μεγάλης κλίμακας, ιδίως σε περιοχές της χώρας όπου οι οικισμοί βρίσκονται σε μικρή απόσταση μεταξύ τους, όπως στα Ζαγοροχώρια ή στο Πήλιο. Εκεί η αλλοίωση του ενδιάμεσου φυσικού χώρου ενδέχεται να είναι σημαντική στην περίπτωση εκτεταμένων οικιστικών ή τουριστικών αναπτύξεων.
ΥΠΕΝ: Στόχος η τάξη στο άναρχο τοπίο
Πάντως, στην αιτιολογική διευκρινίζεται ότι η επέκταση δεν έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα και κρίνεται εξαιρετικά περιορισμένη, καθώς θα εφαρμόζεται «όπου αυτό κρίνεται επιστημονικά και χωροταξικά απολύτως αναγκαίο και, σε κάθε περίπτωση, συμβατό με το προστατευτέο αντικείμενο κάθε περιοχής».
Παράλληλα, υποστηρίζεται ότι η ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνια προβλήματα που εντοπίζονται σε περιοχές με έντονη και άναρχη διάχυση του αστικού ιστού, ιδίως σε περιαστικές ζώνες με υψηλή οικιστική πίεση λόγω εκτεταμένης εκτός σχεδίου δόμησης οι οποίες έχουν πλέον απολέσει τον αγροτικό τους χαρακτήρα καθώς και σε εκτός σχεδίου περιοχές που περικλείονται από εντός σχεδίου εκτάσεις και λειτουργούν, στην πράξη, ως δομικό στοιχείο του αστικού ιστού.
«Στόχος είναι να βοηθηθούν πολεοδομικά και αναπτυξιακά υστερούσες περιοχές στις οποίες οι νομίμως πολεοδομημένοι υποδοχείς ενδέχεται να έχουν υπερβεί τη φέρουσα ικανότητά τους», σημειώνεται. Ο καθορισμός οικιστικής περιοχές προς πολεοδόμηση, σύμφωνα με την προωθούμενη ρύθμιση, θα μπορεί να καθορίζεται μέσω των Τοπικών ή Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων και βάσει των προβλέψεων των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών κάθε περιοχής Natura που εκπονούνται αυτήν την περίοδο ανά τη χώρα.
Παράταση ζωής για αυθαίρετα σε δάση
Επίσης, προς ψήφιση προωθούνται και οι παρατάσεις για νομιμοποιήσεις αυθαίρετων εγκαταστάσεων σε δάση και δασικές εκτάσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027. Αφορούν διάφορες κατηγορίες κτισμάτων, όπως κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, εκτροφεία θηραμάτων, ιερές μονές και βοηθητικούς χώρους που συνεχίζουν να λειτουργούν υπό όρους και θα μπορούν να εξασφαλίσουν τις απαιτούμενες άδειες έως τα τέλη του 2027.
Ειδικότερα, τα χιονοδρομικά κέντρα και οι μηχανικές εγκαταστάσεις τους θα πρέπει να λάβουν έγκριση από τη δασική υπηρεσία έως το 2027. Έργα ύδρευσης, άρδευσης, αποχέτευσης και αθλητικές εγκαταστάσεις των ΟΤΑ μπορούν να συνεχίσουν τη λειτουργία τους έως την ίδια ημερομηνία, υπό την προϋπόθεση έκδοσης των προβλεπόμενων εγκρίσεων. Κατασκηνώσεις αποκτούν και πάλι δυνατότητα τακτοποίησης των αδειών τους. Στην περίπτωση ορειβατικών καταφυγίων που λειτουργούν χωρίς άδεια μπορούν να νομιμοποιηθούν με κοινή απόφαση Υπουργείων Περιβάλλοντος και Τουρισμού.
Οι νέες διατάξεις καλύπτουν ακόμη τη νομιμοποίηση τουριστικών εγκαταστάσεων σε ακίνητα δασικού χαρακτήρα του Δημοσίου και του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (ΕΟΤ), ανεξαρτήτως του πότε ανεγέρθηκαν. Αφορούν υποδομές που κατασκευάστηκαν είτε από τον ΕΟΤ ή την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), είτε από ιδιώτες στους οποίους είχε παραχωρηθεί δικαίωμα τουριστικής αξιοποίησης.
ΑΠΕ fast track με τεκμήριο συμβατότητας και… πιλοτικές δοκιμές
Επίσης, στο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται αλλαγές και ως προς τις αρχικές ρυθμίσεις που είχαν τεθεί σε διαβούλευση για τις «περιοχές επιτάχυνσης» έργων ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας). Ειδικότερα, εκτός από τον καθορισμό της διαδικασίας και του τρόπου προσδιορισμού των συγκεκριμένων περιοχών και άλλων περιβαλλοντικών και χωροταξικών όρων και παραμέτρων παραπέμπεται σε Υπουργική Απόφαση (ΥΑ) η δυνατότητα χορήγησης κινήτρων αδειοδότησης ή άλλων κινήτρων, μη χρηματοδοτικής φύσεως, στους σταθμούς ΑΠΕ που θα εγκαθίστανται εντός της κάθε περιοχής επιτάχυνσης.
Επίσης, προβλέπεται ότι για τις ΑΠΕ που θα εγκαθίστανται σε αυτές τις περιοχές θα τεκμαίρεται αυτομάτως ότι δεν παραβιάζουν τη νομοθεσία περί προστασίας οικοτόπων και ειδών υπό την προϋπόθεση ότι τα έργα θα εκτελούνται με βάση τις κατευθύνσεις, τους όρους και τα μέτρα μετριασμού για την προστασία του περιβάλλοντος τα οποία ωστόσο μένει να καθοριστούν αργότερα με υπουργική απόφαση του ΥΠΕΝ.
Μάλιστα, επισημαίνεται ότι, εάν τα μέτρα μετριασμού που θα θεσπιστούν με την ΥΑ δεν έχουν δοκιμαστεί ευρέως όσον αφορά στην αποτελεσματικότητά τους, θα επιτρέπεται η εφαρμογή τους, για ένα ή περισσότερα πιλοτικά έργα, για διάστημα έως και δύο ετών.
