Από τις 30 Νοεμβρίου του 2024, ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής που υπάγεται στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και εποπτεύει τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας είχε ζητήσει με αίτημα προς την ΥΔΟΜ Ζακύνθου, την ανάκληση της οικοδομικής άδειας στο Μαραθωνήσι Ζακύνθου για τα έργα αποκατάστασης του «ιστορικού συμπλέγματος ιδιωτικού ιερού ναού, πύργου και αγροικίας» της εταιρείας ΖΑΝΤΕ Μarathonisi που βρίσκεται στον κόλπο του Λαγανά.
O λόγος που ο ΟΦΥΠΕΚΑ ζητούσε την αναστολή εργασιών και εν συνεχεία την ανάκληση της άδειας, που χορηγήθηκε από την Υπηρεσία Δόμησης Ζακύνθου πριν τρία χρόνια, οφείλεται στην ανακολουθία που υπήρχε μεταξύ της οικοδομικής άδειας και του Προεδρικού Διατάγματος που διέπει το Εθνικό Πάρκο Ζακύνθου.
Είχε προηγηθεί στις 13 Νοεμβρίου, ενημέρωση του ΟΦΥΠΕΚΑ από την εταιρεία για την επικείμενη έναρξη εργασιών, (κατ’ εφαρμογή της υπ’ αριθμ. πρωτ. 350496/21.01.2022 Οικοδομικής Άδειας) και στις 15 του ίδιου μήνα, η διαπίστωση για τον ελλιπή φάκελο της άδειας λόγω απουσίας απαραίτητων γνωμοδοτήσεων (μελέτη φωτισμού, γνωμοδοτήσεις για απαραίτητα έργα και δέουσα εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων), κατόπιν των οποίων, ο Οργανισμός ζήτησε την ανάκληση της οικοδομικής άδειας.
Λόγω μάλιστα της μεταφοράς κατασκευαστικών υλικών και μηχανημάτων βαρέου τύπου στη νησίδα για τις οικοδομικές εργασίες στάλθηκε εκ νέου επιστολή του ΟΦΥΠΕΚΑ για άμεση παύση εργασιών προς την ΥΔΟΜ, ενημερώνοντας ταυτόχρονα όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Για την υπόθεση έχουν επιληφθεί και οι αστυνομικές αρχές της Ζακύνθου. Στις 10 Φεβρουαρίου του 2025, εστάλλει έγγραφο από το αστυνομικό τμήμα του νησιού προς την Υπηρεσία Δόμησης (με κοινοποίηση σε άλλους 8 φορείς) για την έναρξη των οικοδομικών εργασιών, με το οποίο λόγω της ιδιαιτερότητας της περιοχής (εντός ζώνης θαλάσσιου πάρκου περιοχής Natura) ζητά να ελεγχθεί η νομιμότητα της άδειας. Οι φορείς στους οποίους κοινοποιείται το έγγραφο είναι η Εισαγγελία Πρωτοδικών Ζακύνθου, το ΥΠΕΝ, η Γενική Διεύθυνση Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών, η διεύθυνση Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας του υπουργείου, το υπουργείο Πολιτισμού, ο ΟΦΥΠΕΚΑ, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ζακύνθου, η Διεύθυνση Αστυνομίας του νησιού και το λιμεναρχείο.
Έως σήμερα, όμως, η άδεια οικοδόμησης δεν ανακλήθηκε ούτε πραγματοποιήθηκε η παύση εργασιών στο χώρο του Μαραθωνησίου. Στο πλαίσιο αυτό ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Θεόδωρος Σκυλακάκης -κατά το πρότυπο του Σαρακήνικου της Μήλου- έδωσε χθες εντολή να διαβιβαστεί άμεσα η υπόθεση στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας για να διαπιστωθεί αν η αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης Ζακύνθου έχει τηρήσει όλες τις προβλεπόμενες από τον νόμο διαδικασίες.
Οι καταγγελίες
Tις οικοδομικές εργασίες στην προστατευόμενη νησίδα όπου γεννούν χελώνες καρέτα καρέτα, έχουν καταγγείλει οι περιβαλλοντικές οργανώσεις MEDASSET-Mediterranean Association to Save the Sea Turtles ΑΡΧΕΛΩΝ και η WWF Greece.
Όπως αναφέρουν, οι εργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την κατάπλευση οχηματαγωγού σκάφους, την εκφόρτωση μπουλντόζας και οικοδομικών υλικών και την κατασκευή εξέδρας στην προστατευόμενη παραλία.
Οι οργανώσεις καταγγέλλουν πως η άδεια που εξέδωσε το 2022 η Υπηρεσία Δόμησης Ζακύνθου «αγνοεί παντελώς την πρόνοια του προεδρικού διατάγματος προστασίας του ΕΘΠΖ, το οποίο απαγορεύει την ανέγερση κτισμάτων στη συγκεκριμένη ζώνη, ενώ κατά την έκδοσή της, δεν προκύπτει ότι ζητήθηκε επισήμως γνωμοδότηση από τον ΟΦΥΠΕΚΑ».
Η οικολογική σημασία της νησίδας
Η νησίδα του Μαραθωνησίου βρίσκεται εντός του κόλπου Λαγανά και εντός του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου που διέπεται από το ΠΔ 906/Δ΄/1999 που είναι ακόμη και σήμερα σε ισχύ.
Η περιοχή σύμφωνα με το ΥΠΕΝ είναι χαρακτηρισμένη ως περιοχή προστασίας της φύσης (Α2) και ο στόχος διαχείρισης είναι η διασφάλιση της ιδιαίτερα σημαντικής πυκνότητας φωλεοποίησης της Θαλάσσιας χελώνας Caretta Caretta και των Θινών στο Μαραθωνήσι, η διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος των δύο νησίδων ως φυσικού ενδιαιτήματος χαρακτηριστικής μεσογειακής βλάστησης, ενδημικής λωρίδας, απειλουμένων ειδών ορνιθοπανίδας, καθώς και ως καταφυγίου της μεσογειακής φώκιας.
Αυτοψία και πρόστιμα
Στην περιοχή έγινε αυτοψία από την Υπηρεσία Δόμησης Ζακύνθου στις 12 Φεβρουαρίου, κατά την οποία διαπιστώθηκαν παραβάσεις για κατασκευές προγενέστερες από αυτές που προβλέπονται στην χορηγουμένη οικοδομική άδεια και για τις οποίες επιβλήθηκαν πρόστιμα. Ωστόσο, μεταξύ των διαπιστώσεων της συγκεκριμένης αυτοψίας, προκύπτει ότι: α) Η κατάσταση των ερειπίων ( αγροικίας και πύργου) και η έκταση τους δεν επαρκούν για να δικαιολογήσουν την έννοια της «αποκατάστασης» καθώς στα περισσότερα σημεία τα αρχικά κτίσματα δεν διατηρούνται σε τέτοιο βαθμό που να καθιστούν εφικτή την αποκατάσταση, άλλα περισσότερο προσομοιάζει με ανακατασκευή ή νέα κατασκευή και β) Η έκταση των εργασιών φαίνεται να υπερβαίνει την εγκεκριμένη άδεια, γεγονός που απαιτεί την επανεξέταση της άδειας.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις είχαν ενημερώσει με επιστολή τους την ΥΔΟΜ Ζακύνθου, λέγοντας ότι οι εργασίες «απειλούν με σοβαρότατη και άμεση υποβάθμιση την παραλία ωοτοκίας, μέσω της συμπίεσης της άμμου από τα βαριά μηχανήματα, αλλοίωση της γεωμορφολογικής σύνθεσης της παραλίας λόγω αναμενόμενης διάβρωσης από τις εκχερσώσεις, καταστροφή των αμμοθινών, και εν τέλει σοβαρή όχληση της ίδιας της διαδικασίας ωοτοκίας, η περίοδος της οποίας ξεκινάει την 1η Μαΐου». Μόνο που οι πιέσεις που ασκήθηκαν δεν έπιασαν τόπο με αποτέλεσμα η επιχείρηση να μην έχει σταματήσει το έργο της παρότι βρισκόταν στα ραντάρ τόσο του ΥΠΕΝ όσο και του υπουργείου Προστασίας του πολίτη.
Η απάντηση της ZANTE Mαραθωνήσι ΑΕ
Ενόψει της από 27-02-2025 κοινής επιστολής των οργανώσεων «MEDASSET», «ΑΡΧΕΛΩΝ» και «WWF Ελλάς» προς την Υπηρεσία Δόμησης (Υ.ΔΟΜ.) Ζακύνθου, με την οποία ζητείται η ανάκληση της υπ’αριθμ. 350496/21-01-2022 οικοδομικής άδειας που αφορά στην «αποκατάσταση ιστορικού συμπλέγματος ιδιωτικού ιερού ναού, πύργου και αγροικίας» στο Μαραθωνήσι, έχουμε να παρατηρήσουμε τα ακόλουθα.
1. Όπως ήδη γνωρίζετε η εταιρεία μας, υπό την ιδιότητα της ιδιοκτήτριας της νήσου «Μαραθωνήσι», κίνησε την εκ του νόμου προβλεπόμενη διαδικασία για την λήψη της αναγκαίας οικοδομικής άδειας για την αποκατάσταση του ιστορικού κτιριακού συμπλέγματος επί της ως άνω νήσου. Σε συνέχεια της πρωτοβουλίας αυτής εξεδόθη η υπ’αριθμ. 350496/21-01-2022 οικοδομική άδεια της Υπηρεσίας Δόμησης Ζακύνθου.
Ευθύς εξαρχής θα πρέπει να επισημανθεί ότι η ως άνω οικοδομική άδεια συνάδει πλήρως με τις διατάξεις αφενός του άρθρου 4 του ΠΔ 1.12.-22.12.99 (ΦΕΚ Δ΄906), σύμφωνα με τις οποίες στη Ζώνη Α2 επιτρέπεται η εκτέλεση εργασιών συντήρησης και ανάδειξης του Ιερού Ναού στο Μαραθωνήσι, αφετέρου του άρθρου 6 του ιδίου ως άνω ΠΔ, σύμφωνα με τις οποίες σε όλη την έκταση του ΕΘΠΖ και της Περιφερειακής Ζώνης αυτού επιτρέπεται η επισκευή και συντήρηση των νομίμων υφισταμένων κτισμάτων.
2. Περαιτέρω θα πρέπει να παρατηρηθεί, ότι η επίμαχη οικοδομική άδεια αφορά προδήλως στην αποκατάσταση ήδη υπαρχόντων κτισμάτων, η ύπαρξη των οποίων συνομολογείται διαχρονικώς και με τον πλέον πανηγυρικό τρόπο : α) από την υπ’αριθμ.πρωτ. 18814/22-06-2011 Βεβαίωση του Δήμου Ζακύνθου, β) από την υπ’αριθμ.πρωτ. 18820/22-06-2011 Βεβαίωση του Δήμου Ζακύνθου, γ) από την υπ’αριθμ.πρωτ. ΥΠΟΠΑΙΘ / ΓΔΑΜΤΕ / ΔΑΒΜΜ / 177737/16693/3296/29-06-2015 Απόφαση της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Βυζαντινών & Μεταβυζαντινών Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, Παιδείας & Θρησκευμάτων περί της εγκρίσεως της προκαταρκτικής μελέτης για την αποκατάσταση του ιστορικού κτηριακού συμπλέγματος στο Μαραθωνήσι και δ) από την υπ’αριθμ.πρωτ. ΥΠΠΟΑ /ΓΔΑΜΤΕ/ΔΑΒΜΜ/ΤΜΒΜΜ/708922/80450/6869/2031/15-12-2020 Απόφαση της ιδίας ως άνω υπηρεσίας περί της εγκρίσεως της οριστικής μελέτης αποκατάστασης του ιστορικού κτηριακού συμπλέγματος στο Μαραθωνήσι.
Ενόψει, ιδίως, των ως άνω αποφάσεων ουδέν περιθώριο αμφιβολίας καταλείπεται περί της εν τοις πράγμασι ύπαρξης των κτισμάτων, για την αποκατάσταση των οποίων εξεδόθη η επίμαχη οικοδομική άδεια.
3. Επιπλέον παρατηρείται, ότι με την κοινή επιστολή των ως άνω φορέων δεν γίνεται μνεία περί της παραβίασης συγκεκριμένης και ρητώς αναφερομένης διατάξεως του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου, που να συνηγορεί υπέρ της ανάκλησης της οικοδομικής αδείας. Αντιστρόφως, μάλιστα, γίνεται ρητή μνεία των προαναφερθεισών διατάξεων του ΠΔ 1.12.-22.12.99, που επιτρέπουν την εκτέλεση εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης. Αυτομάτως, λοιπόν, αναδεικνύεται μια αντίφαση στο περιεχόμενο της επιστολής.
Οι λοιπές αιτιάσεις συνδέονται αποκλειστικώς με πραγματικά περιστατικά, τα οποία προφανώς χρήζουν απόδειξης. Με άλλα λόγια, η επικαλούμενη υποβάθμιση της παραλίας ωοτοκίας, η αλλοίωση της γεωμορφολογικής σύνθεσης της παραλίας, η καταστροφή των αμμοθινών και η σοβαρή όχληση της διαδικασίας ωοτοκίας, η οποία, σημειωτέον, δεν έχει εισέτι εκκινήσει σύμφωνα και με την σχετική ρητή παραδοχή της επιστολής, δεν αποδεικνύονται πλήρως και προσηκόντως, δοθέντος ότι δεν συνοδεύονται από καμία απολύτως επιστημονική μελέτη. Ως εκ τούτου η επίκληση όλων των ανωτέρω περιστατικών αποβαίνει εντελώς αόριστη και ανεπίδεκτη οιασδήποτε ασφαλούς εκτίμησης.
