Τέτη Ηγουμενίδη
Η ανωριμότητα των έργων κατά την ανάθεσή τους πληρώνεται σε χρόνο και δημόσιο χρήμα.
Στην περίπτωση του έργου «Διευθέτηση – Οριοθέτηση Ρέματος Ραφήνας», οι καθυστερήσεις σε απαλλοτριώσεις, άδειες και δίκτυα οδήγησαν σε διετή παράταση, με την αναθεώρηση του χρονοδιαγράμματος να φέρνει στο προσκήνιο και το ενδεχόμενο της αύξησης του κόστους.
Το εν λόγω έργο έλαβε παράταση έως τις 11 Νοεμβρίου 2027, με απόφαση του υπουργού Υποδομών, Χρίστου Δήμα. Ανάδοχος είναι ο Όμιλος Aktor, ενώ ο προϋπολογισμός κατακύρωσης ανέρχεται σε 75,27 εκατ. με ΦΠΑ.
Η σύμβαση είχε υπογραφεί στις 11 Νοεμβρίου 2022 με συνολική προθεσμία 36 μηνών, γεγονός που τοποθετούσε την αρχική ημερομηνία περαίωσης τον Νοέμβριο του 2025.
Το υπουργείο ενέκρινε χθες παράταση 24 μηνών «με αναθεώρηση», κρίνοντας ότι οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται στον ανάδοχο.
Η απόφαση ταιριάζει με ένα γνώριμο μοτίβο στην αγορά δημοσίων έργων. Έργα ξεκινούν με ένα συμβατικό ορίζοντα ολοκλήρωσης, ενώ κρίσιμα προαπαιτούμενα, γη, αδειοδοτήσεις, μετακινήσεις δικτύων, αρχαιολογικές δεσμεύσεις και συμφωνίες με εμπλεκόμενους φορείς, παραμένουν ανοιχτά.
Το αντικείμενο του έργου αφορά τη διευθέτηση του ρέματος Ραφήνας, που διασχίζει τους δήμους Παιανίας, Παλλήνης, Ραφήνας – Πικερμίου και Σπάτων – Αρτέμιδος, με στόχο τη διαχείριση πλημμυρικών απορροών και την αντιπλημμυρική προστασία αστικών και περιαστικών περιοχών. Οι παρεμβάσεις εκτείνονται σε μήκος περίπου 15 χλμ., από τις εκβολές έως τη Λεωφόρο Σπάτων, και περιλαμβάνουν έργα διευθέτησης, παρεμβάσεις σε συμβάλλοντα ρέματα και δημιουργία λεκάνης συγκράτησης φερτών.
Στην αγορά έχει παρουσιαστεί ως ένα από τα δύο μεγαλύτερα αντιπλημμυρικά έργα της Αττικής (το άλλο αφορά το ρέμα της Εσχατιάς). Σήμερα, πέρα από τη διετή παράταση, το έργο έχει μεταφερθεί χρηματοδοτικά στο Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021–2027», ενώ αρχικά είχε ενταχθεί στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο.
Η αιτιολόγηση της παράτασης περιγράφει μια συσσωρευτική καθυστέρηση που προέρχεται κυρίως από παράγοντες εκτός εργοταξίου.
Οι αιτίες
Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι απαλλοτριώσεις. Για την κατάληψη της συνολικής έκτασης του έργου απαιτήθηκαν πέντε κηρύξεις και ισάριθμες δικαστικές αποφάσεις. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2023 δεν είχε αποδοθεί στον ανάδοχο ούτε το τμήμα της Δημοτικής Κοινότητας Ραφήνας, γεγονός που καθιστούσε πρακτικά αδύνατη την εκτέλεση εργασιών. Η πλήρης απόδοση των εκτάσεων ολοκληρώθηκε σταδιακά μέσα στο 2024, σχεδόν ενάμιση χρόνο μετά την υπογραφή της σύμβασης.
Παράλληλα, καταγράφηκαν κινητοποιήσεις πολιτών και περιβαλλοντικών οργανώσεων, καθώς και δικαστικές προσφυγές, που οδήγησαν σε επανειλημμένες διακοπές εργασιών το 2023.
Ιδιαίτερα επιβαρυντικός αποδείχθηκε και ο παράγοντας αρχαιολογία. Στα πρώτα τέσσερα κατάντη χιλιόμετρα εντοπίστηκαν αρχαιότητες σε δέκα σημεία, δεσμεύοντας σχεδόν όλο το εύρος της κοίτης και εμποδίζοντας τόσο τις κύριες εργασίες όσο και τις αναγκαίες προσωρινές εκτροπές υδάτων για την ανάπτυξη ανάντη μετώπων.
Το πιο σύνθετο πρόβλημα αφορά τα δίκτυα ενέργειας. Η γραμμή υψηλής τάσης 150 kV Παλλήνη – Πλατανιστός, στην περιοχή της γέφυρας Αρίωνος, διέρχεται ανάμεσα στους πασσάλους θεμελίωσης. Η μετατόπισή της προϋποθέτει διακοπή λειτουργίας, με εκτιμώμενο κόστος απώλειας παραγωγής 4–7 εκατ. ευρώ τον μήνα, καθιστώντας τη λύση οικονομικά και χρονικά δυσχερή. Η εκκρεμότητα αυτή επηρεάζει περίπου το 70% του έργου, αποκόπτοντας το ανάντη τμήμα και ακυρώνοντας τον αρχικό σχεδιασμό παράλληλων μετώπων.
Στον ίδιο κατάλογο εντάσσονται οι καθυστερήσεις από το Δασαρχείο, οι εκκρεμότητες με τον Οργανισμό Λιμένος Ραφήνας για τις εκβολές και οι δυσλειτουργίες με τον Δήμο Ραφήνας – Πικερμίου σε ρυμοτομήσεις και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις.
Η έγκριση της παράτασης με αναθεώρηση σηματοδοτεί ότι η χρονική επιμήκυνση δεν θεωρείται ουδέτερη ως προς το κόστος. Ήδη έχουν εγκριθεί επείγουσες και απρόβλεπτες πρόσθετες εργασίες καθαρισμού του ρέματος συνολικού ύψους περίπου 6,68 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, ενώ συνήθως την παράταση ενός χρονοδιαγράμματος δημοσίου έργου ακολουθεί η αύξηση του κόστους του.
