Για πρώτη φορά θεσπίζεται η δυνατότητα εγκατάστασης μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων μέγιστης ισχύος έως 800 Watt (“φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι”), και μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, αποκλειστικά για την κάλυψη ιδίων αναγκών, μέσω απλοποιημένων αδειοδοτικών διαδικασιών, με σαφείς όρους και προϋποθέσεις για την εγκατάστασή τους και ειδικές προδιαγραφές για την προστασία του δικτύου.
Οι καταναλωτές θα μπορούν να αποθηκεύουν ενέργεια από το δίκτυο κατά τις ώρες χαμηλότερων τιμών και να την αξιοποιούν για την κάλυψη των αναγκών τους κατά τις ώρες υψηλότερων τιμών
Σε συνδυασμό με τα δυναμικά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, οι καταναλωτές θα μπορούν να αποθηκεύουν ενέργεια από το δίκτυο κατά τις ώρες χαμηλότερων τιμών και να την αξιοποιούν για την κάλυψη των αναγκών τους κατά τις ώρες υψηλότερων τιμών, μειώνοντας το ενεργειακό τους κόστος.
Ακολουθούν έντεκα ερωτήσεις και απαντήσεις για το νέο Πλαίσιο Παραγωγής και Κατανάλωσης Ηλεκτρικής Ενέργειας για Ίδια Χρήση (Αυτοκατανάλωση) από Νοικοκυριά και Επιχειρήσεις, όπως τις συνέταξε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
1. Τι περιλαμβάνει και ποιους αφορά το νέο πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση; Τι αλλάζει στην πράξη σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο;
Το νέο πλαίσιο αφορά νοικοκυριά, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, αγρότες, ΟΤΑ, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, παρόχους υπηρεσιών ύδατος, Ενεργειακές Κοινότητες και λοιπούς φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που επιθυμούν να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια για ίδια κατανάλωση.
Πρόκειται για τμήμα του οδικού χάρτη για τη μείωση του ενεργειακού κόστους με ορίζοντα τριετίας, μέρος της Συμφωνίας για Πρόοδο και Ευημερία που παρουσίασε ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ και το οποίο εξειδίκευσε το Υπουργείο την περασμένη εβδομάδα. Με αυτό, συμπληρώνεται, αναμορφώνεται και απλοποιείται το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο για την εφαρμογή της αυτοκατανάλωσης, τόσο στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα και Δίκτυο όσο και στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά.
Το νέο πλαίσιο μεταξύ άλλων:
• εισάγει τη δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι μέγιστης ισχύος παραγωγής 800Watt, αποκλειστικά για την κάλυψη των ιδίων αναγκών,
• προβλέπει την εγκατάσταση μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης χωρίς έγχυση της ενέργειας στο δίκτυο,
• θεσπίζει ειδική διαδικασία εφαρμογής αυτοκατανάλωσης αποκλειστικά για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και τα κοινωφελή ιδρύματα,
• δίνει τη δυνατότητα εκπροσώπησης καταναλωτών που συμμετέχουν σε σχήματα αυτοκατανάλωσης από διαφορετικούς προμηθευτές,
• απλοποιεί και αποσαφηνίζει τις διαδικασίες για την εφαρμογή όλων των σχημάτων αυτοκατανάλωσης,
• επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, τη μετάβαση μεταξύ διαφορετικών σχημάτων αυτοκατανάλωσης και τη συμμετοχή μιας παροχής σε περισσότερους από έναν σταθμούς αυτοκατανάλωσης.
Με τον τρόπο αυτό αντιμετωπίζονται ζητήματα που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή του προηγούμενου πλαισίου και επέρχονται στοχευμένες βελτιώσεις ώστε το πλαίσιο να καταστεί πιο λειτουργικό, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία και νέες δυνατότητες στους καταναλωτές.
2. Πώς λειτουργεί στην πράξη η αυτοκατανάλωση για κατοικίες και επιχειρήσεις, με ή χωρίς σύστημα αποθήκευσης;
Η αυτοκατανάλωση δίνει τη δυνατότητα σε ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση να παράγει τη δική του ηλεκτρική ενέργεια, για παράδειγμα μέσω φωτοβολταϊκών, και να την καταναλώνει απευθείας.
Όταν η παραγωγή είναι μεγαλύτερη από την κατανάλωση, η πλεονάζουσα ενέργεια μπορεί να διοχετεύεται στο δίκτυο και ο καταναλωτής να αποζημιώνεται. Εφόσον υπάρχει σύστημα αποθήκευσης, η ενέργεια που περισσεύει μπορεί να αποθηκεύεται και να χρησιμοποιείται αργότερα, όταν υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη.
Με αυτόν τον τρόπο, νοικοκυριά και επιχειρήσεις αξιοποιούν την ενέργεια που παράγουν, περιορίζουν την εξάρτησή τους από το δίκτυο, μειώνουν το ενεργειακό τους κόστος και το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.
Για παράδειγμα, ένας φούρνος που διαθέτει φωτοβολταϊκό χωρίς μπαταρία καταναλώνει άμεσα την ενέργεια που παράγει το φωτοβολταϊκό όσο λειτουργεί. Αν μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο η παραγωγή ενέργειας είναι μεγαλύτερη από την κατανάλωσή του, η πλεονάζουσα ενέργεια εγχέεται στο Δίκτυο και ο καταναλωτής αποζημιώνεται με βάση τα έσοδα από τη συμμετοχή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας. Αντίθετα, όταν η παραγωγή του φωτοβολταϊκού δεν επαρκεί, ο φούρνος καλύπτει την υπόλοιπη κατανάλωσή του από το Δίκτυο και χρεώνεται σύμφωνα με το τιμολόγιο του προμηθευτή του.
Αν ο ίδιος φούρνος συνδυάσει το φωτοβολταϊκό με μπαταρία, μπορεί να αποθηκεύει μέρος της παραγόμενης ενέργειας που δεν καταναλώνεται άμεσα και να τη χρησιμοποιεί σε μεταγενέστερο χρόνο, αυξάνοντας έτσι το ποσοστό ιδιοκατανάλωσης και περιορίζοντας την ενέργεια που χρειάζεται να απορροφήσει από το Δίκτυο. Το σχέδιο επιτρέπει ρητά τον συνδυασμό των σταθμών αυτοκατανάλωσης με συστήματα αποθήκευσης, υπό συγκεκριμένους τεχνικούς όρους.
Δηλαδή, αν ο φούρνος καταναλώνει 100 kWh σε μια περίοδο και το φωτοβολταϊκό παράγει 120 kWh, οι 100 kWh μπορούν να καλύψουν την κατανάλωση και οι υπόλοιπες 20 kWh είτε να αποθηκευτούν στην μπαταρία είτε, ανάλογα με τη διαμόρφωση του συστήματος, να εγχυθούν στο Δίκτυο. Αργότερα, όταν η παραγωγή του φωτοβολταϊκού μειωθεί, η αποθηκευμένη ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη της κατανάλωσης του φούρνου.
Αντίστοιχή είναι η λογική σε μια κατοικία: η ενέργεια του φωτοβολταϊκού χρησιμοποιείται πρώτα για την κάλυψη της κατανάλωσης του σπιτιού και η τυχόν πλεονάζουσα ενέργεια αποζημιώνεται, ενώ σε περίπτωση ύπαρξης μπαταρίας μπορεί να αποθηκεύεται και να χρησιμοποιείται αργότερα. Για τα οικιακά φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW προβλέπεται ειδικό πρόγραμμα, στο οποίο η χρηματική αξία της πλεονάζουσας ενέργειας πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό της παροχής κατανάλωσης.
3. Ποιες προδιαγραφές μπαίνουν για την εγκατάσταση «φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι»;
Το νέο πλαίσιο θεσπίζει για πρώτη φορά τη δυνατότητα εγκατάστασης μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων μέγιστης ισχύος έως 800 Watt («φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι») σε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Οδηγία, καθώς και με πρακτικές άλλων χωρών για την εγκατάσταση αντίστοιχων συστημάτων.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται απλοποιημένη ηλεκτρονική διαδικασία ενημέρωσης μέσω Ειδικής Ψηφιακής Πύλης που υλοποιεί ο ΔΕΔΔΗΕ και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του έτους, για την εγκατάσταση των «φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι» μέγιστης ισχύος παραγωγής έως 800 Watt και εγκατεστημένης ισχύος έως και 1.000 Watt που μπορεί να συνδυάζονται και με σύστημα αποθήκευσης, αποκλειστικά για την κάλυψη των ιδίων καταναλώσεών τους.
Επιπλέον, για την ασφάλεια του Δικτύου και των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων:
Α) ο ΔΕΔΔΗΕ σε συνεργασία με την εταιρεία «Ελληνικός Οργανισμός Τυποποίησης Α.Ε.» (ΕΛ.Ο.Τ. Α.Ε.) θα αναρτήσει ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας που θα πρέπει να πληρούνται ως προς την εγκατάσταση, τη σύνδεση και τη λειτουργία των εν λόγω συστημάτων και να επιβεβαιώνονται με Υπεύθυνη Δήλωση από μηχανικό/εγκαταστάτη,
Β) θα γίνεται υποχρεωτική εγκατάσταση έξυπνου μετρητή από τον ΔΕΔΔΗΕ, προκειμένου να καθίσταται δυνατή η παρακολούθηση της λειτουργίας των συστημάτων και της συμπεριφοράς του δικτύου,
Γ) οι παροχές ηλεκτρικής ενέργειας στις οποίες θα συνδέονται τα συστήματα θα πρέπει να έχουν ενεργή Υ.Δ.Ε. (Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη),
Δ) ο ΔΕΔΔΗΕ θα έχει τη δυνατότητα να προσδιορίζει τμήματα του δικτύου στα οποία δεν θα είναι δυνατή η σύνδεση νέων «φωτοβολταϊκών μπαλκονιού» λόγω περιορισμένης δυνατότητας απορρόφησης πρόσθετης παραγωγής και να απαγορεύει τη σύνδεσή τους στις συγκεκριμένες περιοχές.
Το νέο πλαίσιο επιτρέπει την εγκατάσταση «φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι» για τη μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, θέτοντας σαφείς κανόνες και ειδικές προδιαγραφές για την ασφάλεια του δικτύου.
4. Πώς μπορεί κάποιος να κάνει χρήση μπαταρίας για να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες;
Το νέο πλαίσιο δίνει περισσότερες επιλογές στους τελικούς καταναλωτές για την κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών με φθηνή ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Σε αυτό καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις για την προσθήκη συστημάτων αποθήκευσης σε σταθμούς αυτοκατανάλωσης, καθώς επίσης θεσπίζεται για πρώτη φόρα η δυνατότητα εγκατάστασης μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης (χωρίς να συνδυάζονται με σταθμούς ΑΠΕ) αποκλειστικά για την κάλυψη των ιδίων καταναλώσεων.
Ειδικότερα, με τις νέες ρυθμίσεις για τους σταθμούς αυτοκατανάλωσης που συνδυάζονται με συστήματα αποθήκευσης προβλέπονται τα όρια ισχύος των συστημάτων σε σχέση με τη συμφωνημένη ισχύ των παροχών κατανάλωσης ή την ισχύ των σταθμών αυτοκατανάλωσης, οι προϋποθέσεις έγχυσης και απορρόφησης ενέργειας από και προς το δίκτυο, καθώς και η αδειοδοτική τους διαδικασία.
Παράλληλα, δημιουργούνται οι κατάλληλες προϋποθέσεις για τους καταναλωτές ώστε να έχουν την δυνατότητα να εγκαταστήσουν μία μπαταρία (χωρίς την ανάγκη ύπαρξης σταθμού παραγωγής από ΑΠΕ) με σκοπό την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο και την κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών. Προβλέπονται απλοποιημένη διαδικασία αδειοδότησης, σαφείς όροι για την εγκατάσταση και τη σύνδεση των μπαταριών, ειδική εξαίρεση για τους καταναλωτές χαμηλής τάσης από εγγυητική επιστολή και απόλυτη προτεραιότητα στην εξέταση των αιτήσεων από τον αρμόδιο Διαχειριστή.
5. Τι προβλέπεται για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και τα κοινωφελή ιδρύματα;
Το νέο πλαίσιο ενισχύει και διευκολύνει την υλοποίηση φωτοβολταϊκών σταθμών για αυτοκατανάλωση από Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα, καθώς και κοινωφελή ιδρύματα.
Συγκεκριμένα, θεσπίζεται ειδική διαδικασία εφαρμογής της αυτοκατανάλωσης με ταυτοχρονισμένο και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (net billing & virtual net billing) για φωτοβολταϊκούς σταθμούς που εξυπηρετούν ανάγκες των εν λόγω φορέων (ΟΤΑ), όπως για παράδειγμα σχολεία, κέντρα υγείας και νοσοκομεία, αθλητικά κέντρα, εγκαταστάσεις και δίκτυα οδοφωτισμού, εγκαταστάσεις ύδρευσης και αποχέτευσης.
Με τη νέα διαδικασία, το όφελος από τους σταθμούς αυτοκατανάλωσης θα αποτυπώνεται στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και θα πιστώνεται απευθείας ως έκπτωση, μειώνοντας έτσι άμεσα το ενεργειακό κόστος των φορέων, καθώς και το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.
6. Πώς επιτυγχάνεται η ψηφιοποίηση και ο εκσυγχρονισμός των υπηρεσιών αυτοκατανάλωσης;
Το νέο πλαίσιο δημιουργεί μία σύγχρονη ψηφιακή υποδομή για την εφαρμογή της αυτοκατανάλωσης και την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών. Η λειτουργία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας πρόκειται να θέσει σε πλήρη εφαρμογή η ηλεκτρονική καταχώριση και επικαιροποίηση των στοιχείων των αυτοκαταναλωτών, των παροχών κατανάλωσης και των σταθμών αυτοκατανάλωσης.
Η εγκατάσταση και η αξιοποίηση των έξυπνων μετρητών και η καταγραφή σε πραγματικό χρόνο όλων των μετρητικών δεδομένων συμβάλλουν στην άμεση παρακολούθηση της λειτουργίας των σταθμών και στην πιο αποτελεσματική και με μεγαλύτερη ακρίβεια εφαρμογή της αυτοκατανάλωσης.
Παράλληλα, η υλοποίηση του Ηλεκτρονικού Μητρώου Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας ενισχύει την περαιτέρω ψηφιοποίηση των διαδικασιών, την ευέλικτη και την άμεση ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, καθώς και τη μεγαλύτερη διαφάνεια και ακρίβεια στην ενημέρωση των καταναλωτών.
Με το νέο πλαίσιο οργανώνεται καλύτερα ο χώρος της αυτοκατανάλωσης, μειώνεται η γραφειοκρατία και οι χρόνοι αδειοδότησης, ενισχύεται η εποπτεία των συστημάτων αυτοκατανάλωσης και παρέχονται καλύτερες υπηρεσίες στους καταναλωτές για τη μείωση του ενεργειακού τους κόστους.
7. Τι ισχύει για τους υπό αδειοδότηση σταθμούς αυτοκατανάλωσης με ταυτοχρονισμένο και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό;
Το νέο πλαίσιο διασφαλίζει την υλοποίηση των σταθμών αυτοκατανάλωσης με ταυτοχρονισμένο και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό που έχουν ήδη δρομολογηθεί, προστατεύοντας την ασφάλεια δικαίου.
Για τους σταθμούς αυτοκατανάλωσης με ταυτοχρονισμένο και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (net billing & virtual net billing), στους οποίους έχει χορηγηθεί Οριστική Προσφορά Σύνδεσης ή συναφθεί Σύμβαση Σύνδεσης και οι οποίοι δεν έχει καταστεί εφικτό να τεθούν σε λειτουργία πριν την δημοσίευση του νέου πλαισίου, η διάρκεια ισχύος αυτών εκκινεί εκ νέου για να μπορέσουν να ολοκληρώσουν την κατασκευή τους.
Με αυτόν τον τρόπο προστατεύεται η ανάπτυξη των σταθμών αυτοκατανάλωσης και αποφεύγονται αιφνίδιες αλλαγές κανόνων για τους καταναλωτές.
8. Πώς διασφαλίζεται η συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των νέων ρυθμίσεων;
Το νέο πλαίσιο τέθηκε σε ευρεία δημόσια διαβούλευση για 15 ημέρες, ώστε οι πολίτες και οι θεσμικοί φορείς να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου.
Η διαδικασία αυτή διασφαλίζει διαφάνεια, δημόσιο διάλογο και ουσιαστική συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών σε έναν σχεδιασμό που αφορά την μείωση του ενεργειακού κόστους.
9. Ποια σχήματα αυτοκατανάλωσης καλύπτει το νέο πλαίσιο;
Το νέο πλαίσιο καλύπτει όλα τα σχήματα αυτοκατανάλωσης. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει: τον ενεργειακό συμψηφισμό (net metering), τον εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό (virtual net metering), τον ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (net billing), τον εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (virtual net billing), καθώς επίσης τη δυνατότητα οι αυτοκαταναλωτές να ενεργούν από κοινού (συλλογική αυτοκατανάλωση) και ο σταθμός του αυτοκαταναλωτή να ανήκει σε τρίτο πρόσωπο ή να αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης μέσω τρίτου προσώπου, σ ύμφωνα και με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Οδηγίας.
Ειδικότερα, με τη νέα υπουργική απόφαση θεσπίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις ανάπτυξης σταθμών παραγωγής που μπορεί να συνδυάζονται και με συστήματα αποθήκευσης, ώστε περισσότερα νοικοκυριά, επιχειρήσεις και φορείς να είναι σε θέση να παράγουν ή να αποθηκεύουν και να καταναλώνουν τη δική τους ενέργεια, μειώνοντας το ενεργειακό τους κόστος.
10. Ποιος είναι ο στόχος για την αυτοκατανάλωση;
Το νέο πλαίσιο αποτελεί μέρος ενός συνεκτικού εθνικού σχεδίου για την μείωση του ενεργειακού κόστους, την επιτάχυνση της βιώσιμης ενεργειακής μετάβασης, την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και της ενεργειακής δημοκρατίας.
Παρέχονται όλα τα απαραίτητα εργαλεία στους καταναλωτές ώστε να παράγουν, να αποθηκεύουν και να καταναλώνουν τη δική τους καθαρή ενέργεια και να μειώσουν σε μόνιμη βάση την επιβάρυνση στους λογαριασμούς τους.
Στόχος του νέου απλοποιημένου πλαισίου είναι η αύξηση της συμμετοχής νοικοκυριών, επιχειρήσεων, επαγγελματιών, αγροτών, ενεργειακών κοινοτήτων, Ο.Τ.Α και λοιπών φορέων και οργανισμών σε σχήματα αυτοκατανάλωσης, η αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας προς όφελός τους και η ακόμα πιο δυναμική ανάπτυξη του θεσμού στη χώρα.
11. Από πότε προβλέπεται να μπορεί ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση να κάνει χρήση του νέου πλαισίου στη πράξη;
Με τη δημοσίευση της Υπουργικής Απόφασης, το πλαίσιο αυτοκατανάλωσης γίνεται πλήρως λειτουργικό, πιο ευέλικτο και με περισσότερες δυνατότητες για όλους τους καταναλωτές της χώρας.
Νοικοκυριά, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, αγρότες, ενεργειακές κοινότητες, Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, κοινωφελή ιδρύματα θα έχουν τη δυνατότητα να εγκαταστήσουν έναν σταθμό αυτοκατανάλωσης, δηλαδή σταθμό ΑΠΕ με ή χωρίς σύστημα αποθήκευσης (μπαταρία) ή ακόμα και μεμονωμένα συστήματα αποθήκευσης (μόνο μπαταρία χωρίς σταθμό ΑΠΕ), να συμψηφίζουν τις καταναλώσεις τους και να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος. Παράλληλα, οι ενδιαφερόμενοι θα είναι σε θέση να συνάπτουν συμβάσεις συμψηφισμού με ταχύτερες και λιγότερο γραφειοκρατικές διαδικασίες με τον προμηθευτή τους, ώστε να τεθούν σε λειτουργία οι σταθμοί αυτοκατανάλωσης.
Ειδικά για τα «φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι», οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να προχωρήσουν στην εγκατάσταση και σύνδεση των συστημάτων μετά την δημοσίευση από τον ΔΕΔΔΗΕ των προδιαγραφών ασφαλείας. Οι προδιαγραφές ασφαλείας θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα του ΔΕΔΔΗΕ έως την 31η Οκτωβρίου 2026.
