Μια πιλοτική ενεργειακή εγκατάσταση που μπορεί να λειτουργεί τόσο ως ηλεκτρολύτης παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου όσο και ως κυψέλη καυσίμου για την επαναμετατροπή του σε ηλεκτρική ενέργεια παρουσιάστηκε στις 11 Νοεμβρίου 2026 στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), στη Θεσσαλονίκη. Η μονάδα βασίζεται στην τεχνολογία αναστρέψιμων κυψελών στερεού οξειδίου (rSOC), με ονομαστική ισχύ ηλεκτρόλυσης 100 kW και ηλεκτρική ισχύ παραγωγής 33 kW.
Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Hydrogen Pathways», κατά την οποία παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού ερευνητικού έργου 24/7 ZEN και του έργου ελληνογερμανικής συνεργασίας HyPath.
Η τεχνολογία επιδιώκει να αντιμετωπίσει ένα βασικό ζήτημα της ενεργειακής μετάβασης: πώς μπορεί η πλεονάζουσα παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) να αποθηκεύεται σε χημική μορφή και να αξιοποιείται όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά συστήματα δεν επαρκεί.
Η εγκατάσταση είχε μεταφερθεί στο ΕΚΕΤΑ τον Ιούλιο του 2026 και είχε παρουσιαστεί σε προηγούμενη ερευνητική εκδήλωση τον Σεπτέμβριο. Η νέα εξέλιξη αφορά την παρουσίαση της λειτουργίας και των αποτελεσμάτων του ερευνητικού προγράμματος, στο πλαίσιο της τελικής εκδήλωσης Hydrogen Pathways.
Τι είναι η τεχνολογία rSOC
Η τεχνολογία rSOC (reversible Solid Oxide Cell) βασίζεται σε ηλεκτροχημικές κυψέλες στερεού οξειδίου οι οποίες μπορούν να λειτουργούν αντιστρέψιμα, επιτελώντας δύο διαφορετικές ενεργειακές διεργασίες.
Στην πρώτη λειτουργία, η κυψέλη χρησιμοποιείται ως ηλεκτρολύτης υψηλής θερμοκρασίας, τύπου SOEC (Solid Oxide Electrolysis Cell).
Στη δεύτερη λειτουργία, η ίδια βασική ηλεκτροχημική τεχνολογία χρησιμοποιείται ως κυψέλη καυσίμου τύπου SOFC (Solid Oxide Fuel Cell).
Η δυνατότητα εναλλαγής μεταξύ των δύο λειτουργιών δημιουργεί ένα σύστημα που μπορεί να απορροφά ηλεκτρική ενέργεια όταν υπάρχει πλεόνασμα και να την αποδίδει όταν υπάρχει ανάγκη.
Η αποθήκευση δεν πραγματοποιείται μέσα στην ίδια την ηλεκτροχημική κυψέλη, αλλά μέσω της παραγωγής και διαχείρισης υδρογόνου, το οποίο μπορεί να αποθηκεύεται με κατάλληλες εγκαταστάσεις.
Η μονάδα επομένως λειτουργεί ως σύστημα ενεργειακής μετατροπής που μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ολοκληρωμένης υποδομής αποθήκευσης.
Πρώτη λειτουργία: Παραγωγή υδρογόνου με ηλεκτρόλυση 100 kW
Όταν υπάρχει διαθέσιμη ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, το σύστημα λειτουργεί ως ηλεκτρολύτης SOEC.
Η ηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποιείται για τη διάσπαση υδρατμών, με αποτέλεσμα την παραγωγή υδρογόνου και οξυγόνου.
Η τεχνολογία στερεού οξειδίου λειτουργεί σε υψηλές θερμοκρασίες, συνήθως της τάξης των 600–850°C, ανάλογα με τον σχεδιασμό της κυψέλης και τις λειτουργικές συνθήκες.
Σε αντίθεση με τις τεχνολογίες ηλεκτρόλυσης χαμηλότερης θερμοκρασίας, η ηλεκτρόλυση στερεού οξειδίου αξιοποιεί θερμική ενέργεια ως μέρος της συνολικής ενεργειακής απαίτησης.
Αυτό δημιουργεί δυνατότητες υψηλής ηλεκτρικής απόδοσης, ιδίως όταν είναι διαθέσιμη κατάλληλη θερμότητα από βιομηχανικές διεργασίες ή από την ίδια τη θερμική διαχείριση του συστήματος.
Στην εγκατάσταση του ΕΚΕΤΑ, η ονομαστική ηλεκτρική ισχύς της λειτουργίας ηλεκτρόλυσης είναι 100 kW.
Η ισχύς αυτή αφορά την ενεργειακή λειτουργία της μονάδας και δεν σημαίνει ότι παράγονται 100 kW ηλεκτρικής ενέργειας από το υδρογόνο.
Κατά τη λειτουργία SOEC, το σύστημα καταναλώνει ηλεκτρισμό για την παραγωγή καυσίμου.
Το παραγόμενο υδρογόνο μπορεί να αξιοποιηθεί ως μέσο αποθήκευσης ενέργειας και, ανάλογα με τις κατάλληλες υποδομές και τις εφαρμοζόμενες προϋποθέσεις, για άλλες ενεργειακές χρήσεις.
Δεύτερη λειτουργία: Επαναπαραγωγή ηλεκτρισμού με ισχύ 33 kW
Όταν η παραγωγή από ΑΠΕ είναι περιορισμένη ή απαιτείται πρόσθετη ηλεκτρική ισχύς, η εγκατάσταση μπορεί να λειτουργεί αντίστροφα.
Στη λειτουργία SOFC, το υδρογόνο χρησιμοποιείται ως καύσιμο σε ηλεκτροχημική διαδικασία, μέσω της οποίας παράγεται ηλεκτρική ενέργεια.
Η αντίδραση πραγματοποιείται χωρίς την κλασική διαδικασία καύσης σε φλόγα.
Το σύστημα του ΕΚΕΤΑ έχει ονομαστική ηλεκτρική ισχύ 33 kW σε λειτουργία κυψέλης καυσίμου.
Επομένως, η μονάδα μπορεί να λειτουργεί σε δύο διαφορετικές κατευθύνσεις:
| Λειτουργία | Ισχύς | Ενεργειακό αποτέλεσμα |
|---|---|---|
| SOEC – Ηλεκτρόλυση | 100 kW | Κατανάλωση ηλεκτρισμού και παραγωγή υδρογόνου |
| SOFC – Κυψέλη καυσίμου | 33 kW | Κατανάλωση υδρογόνου και παραγωγή ηλεκτρισμού |
Οι δύο τιμές ισχύος δεν αποτελούν ποσοστά ενεργειακής απόδοσης.
Αντιπροσωπεύουν τις διαφορετικές ονομαστικές ισχείς λειτουργίας του συστήματος και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της συνολικής απόδοσης αποθήκευσης.
Πώς λειτουργεί ο πλήρης κύκλος αποθήκευσης
Το ενεργειακό σχήμα που εξετάζεται από το έργο 24/7 ZEN μπορεί να περιγραφεί σε τέσσερα στάδια.
1. Παραγωγή ηλεκτρισμού από ΑΠΕ
Φωτοβολταϊκές, αιολικές ή άλλες ανανεώσιμες εγκαταστάσεις τροφοδοτούν το ενεργειακό σύστημα.
2. Μετατροπή του πλεονάσματος σε υδρογόνο
Όταν υπάρχει διαθέσιμη ηλεκτρική ενέργεια, το σύστημα SOEC χρησιμοποιείται για την παραγωγή υδρογόνου.
3. Αποθήκευση του υδρογόνου
Το παραγόμενο καύσιμο μπορεί να αποθηκεύεται σε κατάλληλη υποδομή για μεταγενέστερη χρήση.
4. Επαναμετατροπή σε ηλεκτρική ενέργεια
Όταν απαιτείται, το αποθηκευμένο υδρογόνο τροφοδοτεί τη λειτουργία SOFC, η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια.
Με αυτόν τον τρόπο, ένα μέρος της ανανεώσιμης παραγωγής μπορεί να μεταφέρεται χρονικά από τις περιόδους πλεονάσματος στις περιόδους αυξημένης ζήτησης.
Η πραγματική διάρκεια παροχής ηλεκτρικής ενέργειας εξαρτάται από την ποσότητα του διαθέσιμου υδρογόνου, τη χωρητικότητα της υποδομής αποθήκευσης, τις απώλειες και το φορτίο.
Συνεπώς, η αναφορά σε δυνατότητα ενεργειακής εξυπηρέτησης «24/7» αποτελεί τον λειτουργικό στόχο του έργου και δεν σημαίνει ότι η πιλοτική μονάδα μπορεί να παρέχει απεριόριστα ηλεκτρική ενέργεια χωρίς συνεχή τροφοδοσία ή επαρκές ενεργειακό απόθεμα.
Στόχος συνολικής απόδοσης 45%
Ένα από τα σημαντικότερα τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου 24/7 ZEN είναι η επιδίωξη συνολικής απόδοσης μετατροπής ηλεκτρισμού σε υδρογόνο και ξανά σε ηλεκτρισμό της τάξης του 45%.
Ο συγκεκριμένος δείκτης είναι γνωστός ως round-trip efficiency.
Εκφράζει το ποσοστό της αρχικής ηλεκτρικής ενέργειας που μπορεί να ανακτηθεί μετά την ολοκλήρωση του κύκλου αποθήκευσης, λαμβάνοντας υπόψη τις ενεργειακές απώλειες του συστήματος.
Ενδεικτικά, από 100 kWh αρχικής ηλεκτρικής ενέργειας, ένας κύκλος με συνολική απόδοση 45% θα απέδιδε 45 kWh ηλεκτρισμού.
Το υπόλοιπο μέρος της αρχικής ενέργειας δεν επιστρέφει ως ηλεκτρική ενέργεια. Οι απώλειες εμφανίζονται στα επιμέρους στάδια μετατροπής, στη θερμική διαχείριση, στα βοηθητικά συστήματα και στη διαδικασία αποθήκευσης.
Το 45% αποτελεί στόχο του ερευνητικού προγράμματος, όπως περιγράφεται από το Clean Hydrogen Partnership, και όχι ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη μετρημένη επίδοση της εγκατάστασης του ΕΚΕΤΑ.
Η τελική τεχνοοικονομική αξιολόγηση χρειάζεται πραγματικά δεδομένα λειτουργίας για την απόδοση, την αξιοπιστία, την υποβάθμιση των κυψελών και την ενεργειακή κατανάλωση των βοηθητικών εγκαταστάσεων.
Εναλλαγή λειτουργίας και εξισορρόπηση του δικτύου
Ιδιαίτερο τεχνικό ενδιαφέρον έχει η δυνατότητα μετάβασης της μονάδας από τη λειτουργία παραγωγής υδρογόνου στη λειτουργία παραγωγής ηλεκτρισμού.
Το ευρωπαϊκό έργο θέτει ως στόχο χρόνο μετάβασης μικρότερο των 30 λεπτών.
Η δυνατότητα αυτή σχετίζεται με τη λειτουργική ευελιξία του συστήματος και την αξιοποίησή του για την εξισορρόπηση ηλεκτρικών δικτύων.
Σε ένα σύστημα με υψηλή συμμετοχή φωτοβολταϊκών και αιολικών εγκαταστάσεων, η παραγωγή δεν ταυτίζεται πάντοτε χρονικά με τη ζήτηση.
Η δυνατότητα απορρόφησης ηλεκτρικής ενέργειας όταν υπάρχει πλεόνασμα και επαναπαραγωγής της σε διαφορετική χρονική περίοδο μπορεί να προσφέρει μια πρόσθετη μορφή ευελιξίας.
Ωστόσο, η τεχνολογία rSOC δεν προορίζεται να αντικαταστήσει κάθε μορφή αποθήκευσης ή εξισορρόπησης.
Οι συσσωρευτές, για παράδειγμα, διαθέτουν διαφορετικά χαρακτηριστικά απόκρισης, ενεργειακής απόδοσης και διάρκειας αποθήκευσης.
Οι μονάδες υδρογόνου ενδέχεται να παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε εφαρμογές όπου απαιτείται αποθήκευση μεγαλύτερης διάρκειας ή υπάρχει παράλληλη δυνατότητα αξιοποίησης του παραγόμενου υδρογόνου ως ενεργειακού προϊόντος.
Η καταλληλότερη τεχνική λύση εξαρτάται από το φορτίο, τη διάρκεια αποθήκευσης, το κόστος και τις απαιτήσεις του δικτύου.
Το ευρωπαϊκό έργο 24/7 ZEN
Η πιλοτική μονάδα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού έργου 24/7 ZEN, με πλήρη τίτλο «Reversible SOEC/SOFC System for a Zero Emissions Network Energy System».
Το έργο υποστηρίζεται από το Clean Hydrogen Partnership, με αριθμό συμφωνίας χρηματοδότησης 101101418.
Στο ευρωπαϊκό μητρώο CORDIS καταγράφεται συνολικό κόστος περίπου 5,5 εκατ. ευρώ, με αντίστοιχη ευρωπαϊκή συνεισφορά.
Στο πρόγραμμα συμμετέχει διεθνής κοινοπραξία ερευνητικών φορέων και επιχειρήσεων που καλύπτουν διαφορετικά στάδια της τεχνολογικής αλυσίδας.
Το αντικείμενο περιλαμβάνει την ανάπτυξη των ηλεκτροχημικών κυψελών, την ολοκλήρωση των συστημάτων, την ηλεκτρική και θερμική διαχείριση, τη διασύνδεση με ενεργειακά δίκτυα και την αξιολόγηση της οικονομικής βιωσιμότητας.
Η κοινοπραξία επιδιώκει να αναπτύξει ένα σύστημα που θα μπορούσε μελλοντικά να αναπαραχθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα ισχύος.
Η σημερινή μονάδα των 100/33 kW αποτελεί ερευνητική εγκατάσταση επίδειξης και δεν συνιστά εμπορική εφαρμογή μεγάλης κλίμακας.
Από την κατασκευή στην εγκατάσταση του ΕΚΕΤΑ
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις της κοινοπραξίας, το ολοκληρωμένο σύστημα rSOC κατασκευάστηκε και υποβλήθηκε σε αρχικές δοκιμές στην Ισπανία.
Μετά τη συναρμολόγηση και τις δοκιμές εργοστασιακής αποδοχής, μεταφέρθηκε στις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΤΑ τον Ιούλιο του 2026.
Η μεταφορά αποτέλεσε την έναρξη του επόμενου σταδίου, το οποίο περιλαμβάνει δοκιμές αποδοχής στο σημείο εγκατάστασης, ολοκλήρωση της διασύνδεσης με τις βοηθητικές υποδομές και λειτουργική επικύρωση.
Στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 η μονάδα παρουσιάστηκε ήδη σε επισκέπτες κατά την εκδήλωση για τον ερευνητικό κόμβο «energo» του ΕΚΕΤΑ.
Η εκδήλωση Hydrogen Pathways της 11ης Νοεμβρίου αποτελεί νεότερο στάδιο δημόσιας παρουσίασης του ερευνητικού έργου και των αποτελεσμάτων του.
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς η σημερινή είδηση δεν αφορά την πρώτη εγκατάσταση ή πρώτη παρουσίαση της μονάδας.
Οι τεχνικές προκλήσεις της τεχνολογίας
Παρά τις δυνατότητές της, η τεχνολογία rSOC παρουσιάζει σημαντικές τεχνικές προκλήσεις.
Θερμική διαχείριση
Οι υψηλές θερμοκρασίες λειτουργίας απαιτούν αποτελεσματική θερμομόνωση, κατάλληλους εναλλάκτες θερμότητας και αξιόπιστο έλεγχο των θερμικών μεταβολών.
Η συχνή εναλλαγή λειτουργίας μπορεί να προκαλέσει θερμικές καταπονήσεις, επηρεάζοντας τη διάρκεια ζωής των επιμέρους εξαρτημάτων.
Υποβάθμιση ηλεκτροχημικών κυψελών
Η απόδοση και η διάρκεια ζωής επηρεάζονται από φαινόμενα υποβάθμισης των ηλεκτροδίων, των διασυνδέσεων και άλλων υλικών.
Το ερευνητικό έργο εξετάζει βελτιώσεις στα υλικά και στη λειτουργία, με στόχο τη μείωση του ρυθμού υποβάθμισης.
Συστήματα υποστήριξης
Μια εγκατάσταση rSOC δεν αποτελείται μόνο από τις ηλεκτροχημικές κυψέλες.
Απαιτούνται συστήματα διαχείρισης νερού και ατμού, θερμικής ανάκτησης, διαχείρισης αερίων, ηλεκτρονικών ισχύος, αυτοματισμών και ελέγχου.
Η κατανάλωση και η αξιοπιστία των βοηθητικών συστημάτων επηρεάζουν τη συνολική οικονομική και ενεργειακή απόδοση.
Ασφάλεια υδρογόνου
Η παραγωγή, μεταφορά και αποθήκευση υδρογόνου απαιτεί ειδικά μέτρα πρόληψης διαρροών, ελέγχου ατμοσφαιρών, εξαερισμού και ασφαλούς απομόνωσης των εγκαταστάσεων.
Ο σχεδιασμός πρέπει να βασίζεται στα εφαρμοστέα τεχνικά πρότυπα, στις απαιτήσεις εξοπλισμού και στις αντίστοιχες διαδικασίες αδειοδότησης και εκτίμησης κινδύνου.
Η συμμετοχή φορέων τεχνικής αξιολόγησης στο έργο συνδέεται με την ανάγκη ανάπτυξης αξιόπιστων λύσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη επαληθευτεί συγκεκριμένη πιστοποίηση ολόκληρης της πιλοτικής εγκατάστασης.
Ο στόχος μείωσης του κόστους
Πέρα από την τεχνική λειτουργία, το έργο εξετάζει τη μελλοντική οικονομική ανταγωνιστικότητα της τεχνολογίας.
Στους ερευνητικούς στόχους περιλαμβάνεται η μείωση του επενδυτικού κόστους σε επίπεδα περίπου 3.500 ευρώ ανά kW, από υψηλότερα επίπεδα της τάξης των 6.000 ευρώ ανά kW που χρησιμοποιούνται ως σημείο αναφοράς.
Τα συγκεκριμένα ποσά αποτελούν στόχους και παραδοχές ανάπτυξης της τεχνολογίας.
Δεν αποτελούν επιβεβαιωμένη εμπορική τιμή εγκατάστασης στην Ελλάδα ή προσφορά προμήθειας αντίστοιχου εξοπλισμού.
Για τη μελλοντική εμπορική αξιοποίηση θα απαιτηθεί αξιολόγηση του συνολικού κόστους επένδυσης, του κόστους συντήρησης, της διάρκειας ζωής, της ηλεκτρικής απόδοσης και των εσόδων από πιθανές ενεργειακές υπηρεσίες.
Η σύνδεση με το έργο HyPath
Η εκδήλωση Hydrogen Pathways συνδέθηκε και με το έργο HyPath, που υλοποιείται στο πλαίσιο της ελληνογερμανικής επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας.
Ενώ το 24/7 ZEN επικεντρώνεται κυρίως στην τεχνολογική επίδειξη του συστήματος rSOC, το HyPath εξετάζει την ανάπτυξη της αλυσίδας αξίας του ανανεώσιμου υδρογόνου.
Το ερευνητικό αντικείμενο συνδέεται με τις δυνατότητες παραγωγής υδρογόνου στην Ελλάδα, τη μελλοντική εγχώρια αξιοποίησή του και τις τεχνικές και κανονιστικές προϋποθέσεις μεταφοράς προς άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Wuppertal Institute, η ελληνογερμανική συνεργασία εξετάζει επίσης τη δυνατότητα αξιοποίησης υφιστάμενων αγωγών για τη μεταφορά υδρογόνου.
Η συμμετοχή φορέων όπως ο ΔΕΣΦΑ, η Motor Oil, η Hellenic Hydrogen και το CluBE στην εκδήλωση δείχνει τη σύνδεση της ερευνητικής δραστηριότητας με την ενεργειακή αγορά.
Ωστόσο, η συμμετοχή στην εκδήλωση δεν αποτελεί ανακοίνωση νέας επενδυτικής συμφωνίας ή δέσμευση εμπορικής αξιοποίησης της συγκεκριμένης εγκατάστασης.
Η σημασία για τη Δυτική Μακεδονία
Κατά την εκδήλωση, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης Σταύρος Καλαφάτης συνέδεσε την πιλοτική δραστηριότητα του ΕΚΕΤΑ στη Θεσσαλονίκη με τη δημιουργία ενός ευρύτερου ερευνητικού και παραγωγικού οικοσυστήματος υδρογόνου στη Βόρεια Ελλάδα.
Αναφέρθηκε ειδικότερα στον Κόμβο Καινοτομίας Υδρογόνου του ΕΚΕΤΑ στη Δυτική Μακεδονία, καθώς και στον σχεδιασμό επενδύσεων παραγωγής υδρογόνου στην περιοχή Αμυνταίου.
Πρόκειται για διαφορετικές υποδομές και έργα, τα οποία δεν πρέπει να συγχέονται με την πιλοτική μονάδα rSOC στη Θεσσαλονίκη.
Η κοινή τους σημασία εντοπίζεται στη δημιουργία τεχνογνωσίας γύρω από την παραγωγή, τη διαχείριση, την αποθήκευση και τη χρήση υδρογόνου.
Για τη Δυτική Μακεδονία, η ανάπτυξη σχετικών τεχνολογιών συνδέεται με τη στρατηγική διαφοροποίησης της οικονομίας μετά τη σταδιακή υποχώρηση της λιγνιτικής δραστηριότητας.
Τι σημαίνει η εξέλιξη για τους μηχανικούς
Η πιλοτική μονάδα του ΕΚΕΤΑ παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους μηχανικούς επειδή συνδυάζει τεχνολογίες οι οποίες συνήθως εξετάζονται ως διακριτά αντικείμενα.
Για τους ηλεκτρολόγους μηχανικούς, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα ηλεκτρονικά ισχύος, στη διαχείριση ενέργειας, στη διασύνδεση με ηλεκτρικά δίκτυα και στον αυτοματοποιημένο έλεγχο.
Για τους μηχανολόγους μηχανικούς, σημαντικά αντικείμενα αποτελούν η θερμική διαχείριση, οι εναλλάκτες, η παραγωγή και διαχείριση ατμού, οι σωληνώσεις αερίων και τα συστήματα υποστήριξης.
Για τους χημικούς μηχανικούς, η τεχνολογία συνδέεται με την ηλεκτροχημεία, την παραγωγή και καθαρότητα υδρογόνου, τη συμπεριφορά των υλικών και τη λειτουργική απόδοση.
Για τους μηχανικούς αυτοματισμού, σημαντική είναι η ανάπτυξη συστημάτων ελέγχου που επιτρέπουν την ασφαλή εναλλαγή των δύο τρόπων λειτουργίας.
Τέλος, η μελλοντική εγκατάσταση αντίστοιχων συστημάτων σε βιομηχανικές μονάδες ή ενεργειακές υποδομές θα απαιτούσε ολοκληρωμένη τεχνική μελέτη, αξιολόγηση ασφάλειας, έλεγχο χωροθέτησης και εξέταση των εφαρμοστέων απαιτήσεων αδειοδότησης.
Πού θα μπορούσε να εφαρμοστεί η τεχνολογία
Η τεχνολογία rSOC μπορεί να εξεταστεί για εφαρμογές στις οποίες η παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας δεν συμπίπτει χρονικά με τη ζήτηση.
Πιθανές εφαρμογές περιλαμβάνουν:
- Βιομηχανικά ενεργειακά συστήματα με διαθέσιμη θερμότητα.
- Εγκαταστάσεις ΑΠΕ με ανάγκη μεγαλύτερης διάρκειας αποθήκευσης.
- Υβριδικά ενεργειακά συστήματα και μικροδίκτυα.
- Ενεργειακές υποδομές με παράλληλη ανάγκη παραγωγής υδρογόνου.
- Ερευνητικές εφαρμογές εξισορρόπησης δικτύων ηλεκτρισμού και αερίων.
Οι παραπάνω εφαρμογές αποτελούν πιθανές κατευθύνσεις αξιοποίησης και όχι ανακοινωμένα εμπορικά έργα της πιλοτικής εγκατάστασης.
Η τελική ανταγωνιστικότητα θα εξαρτηθεί από τον συνδυασμό επενδυτικού κόστους, ενεργειακής απόδοσης, διάρκειας λειτουργίας και εμπορικής αξίας των υπηρεσιών που μπορεί να προσφέρει η εγκατάσταση.
Από την ερευνητική επίδειξη στην εμπορική αξιοποίηση
Η λειτουργία της πιλοτικής μονάδας του ΕΚΕΤΑ αποτελεί ένα βήμα για τη μελέτη ολοκληρωμένων συστημάτων μετατροπής και αποθήκευσης ενέργειας μέσω υδρογόνου.
Τα επόμενα ζητήματα προς αξιολόγηση αφορούν την πραγματική απόδοση σε διαφορετικές συνθήκες λειτουργίας, τη συμπεριφορά των κυψελών κατά τις επαναλαμβανόμενες μεταβάσεις, τη διαθεσιμότητα του συστήματος και το κόστος συντήρησης.
Εξίσου σημαντική είναι η αξιολόγηση της δυνατότητας εφαρμογής της τεχνολογίας σε μεγαλύτερες εγκαταστάσεις και της συμβατότητάς της με τις απαιτήσεις των ενεργειακών δικτύων.
Η πιλοτική εγκατάσταση δεν επιλύει από μόνη της το πρόβλημα αποθήκευσης της ανανεώσιμης ενέργειας.
Παρέχει, όμως, ένα πραγματικό πεδίο δοκιμών για μια τεχνολογία που επιχειρεί να συνδυάσει παραγωγή υδρογόνου, ενεργειακή αποθήκευση και επαναπαραγωγή ηλεκτρισμού μέσα σε ένα ενοποιημένο τεχνικό σύστημα.
Για τον ελληνικό τεχνικό και ερευνητικό κλάδο, η αξία της εγκατάστασης βρίσκεται κυρίως στη δυνατότητα απόκτησης τεχνογνωσίας, αξιολόγησης της λειτουργίας υπό πραγματικές συνθήκες και ανάπτυξης μελλοντικών εφαρμογών σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Πηγές – Επίσημα έγγραφα και τεχνική τεκμηρίωση
1. Υπουργείο Ανάπτυξης – 11/11/2026
Επίσημη ανακοίνωση για την εκδήλωση Hydrogen Pathways στο ΕΚΕΤΑ και την πιλοτική μονάδα rSOC, με επιβεβαίωση των ισχύων 100 kW SOEC και 33 kW SOFC.
https://www.mindev.gov.gr/stavros-kalafaths-apo-to-eketa/
2. Clean Hydrogen Partnership – Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Επίσημο μητρώο έργου 24/7 ZEN, αριθμός χρηματοδότησης 101101418, με πληροφορίες για την τεχνολογία, την κοινοπραξία, τους στόχους απόδοσης και την εξισορρόπηση δικτύων.
https://www.clean-hydrogen.europa.eu/projects-dashboard/projects-repository/247-zen_en
3. CORDIS – Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Επίσημη καρτέλα χρηματοδότησης και τεχνικού αντικειμένου 24/7 ZEN, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 5,5 εκατ. ευρώ.
https://cordis.europa.eu/project/id/101101418
4. Επίσημη ιστοσελίδα 24/7 ZEN – 07/07/2026
Ανακοίνωση μεταφοράς της πιλοτικής εγκατάστασης στο ΕΚΕΤΑ, μετά τις αρχικές δοκιμές στην Ισπανία.
5. Επίσημη ιστοσελίδα 24/7 ZEN – 07/09/2026
Ανακοίνωση προηγούμενης παρουσίασης της μονάδας στο ΕΚΕΤΑ στις 4 Σεπτεμβρίου 2026.
https://24-7zenproject.eu/the-24-7-zen-rsoc-power-balancing-plant-was-presented-at-certh/
6. Wuppertal Institute – HyPathGR
Επίσημη παρουσίαση της ελληνογερμανικής συνεργασίας για τη δυνατότητα παραγωγής και μεταφοράς ανανεώσιμου υδρογόνου από την Ελλάδα προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
https://wupperinst.org/en/p/wi/p/s/pd/2551/
7. ΕΚΕΤΑ – Στοιχεία του έργου HyPathGR
Επίσημη καταχώριση του ερευνητικού έργου στο πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα 2021–2027».
https://www.certh.gr/A39AF022.browsecurrentprojectsinexternalsite.el.aspx?idProjectCategoryType=2
Σημείωση τεκμηρίωσης: Οι τιμές ονομαστικής ισχύος είναι επιβεβαιωμένα χαρακτηριστικά σχεδιασμού. Οι στόχοι συνολικής απόδοσης 45%, χρόνου εναλλαγής μικρότερου των 30 λεπτών και μείωσης επενδυτικού κόστους δεν παρουσιάζονται ως πιστοποιημένα αποτελέσματα της μονάδας.
