Σε επενδυτικό και κανονιστικό «αναβρασμό» για την ενεργειακή τους διασύνδεση, αλλά και για την απόκτηση χαρακτηριστικών περιφερειακών κόμβων ενέργειας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δικτύων τους, βρίσκονται οι χώρες των Βαλκανίων, όπως έγινε σαφές σήμερα, κατά τη διάρκεια συνεδρίου, που διοργάνωσαν στη Θεσσαλονίκη ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.
Επενδύσεις σε ενεργειακές διασυνδέσεις και Ανανεώσιμες Πηγές (ΑΠΕ), αλλά και ανανεωμένο ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια, συνθέτουν το σκηνικό των στόχων που έχουν τεθεί από τις χώρες της περιοχής για τα επόμενα χρόνια και ιδίως για την περίοδο ώς το 2035. Και στο σκηνικό αυτό, η συζήτηση σε επίπεδο ΕΕ διαμορφώνει το πλαίσιο και για τα Δυτικά Βαλκάνια.
Όπως υπενθύμισε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη μια μεγάλη συζήτηση σε επίπεδο ΕΕ, σχετικά με το πακέτο για τα ευρωπαϊκά δίκτυα (European Grids Package), «το οποίο αποτελεί ουσιαστικά την απάντηση της Ευρωπαϊκης Επιτροπής σε ορισμένες από τις πιέσεις για ολοκλήρωση και ενίσχυση της ενοποίησης της ευρωπαϊκής αγοράς, που έχουμε ασκήσει εμείς και άλλοι. Αυτό είναι κάτι στο οποίο εμείς, ως Ελλάδα, αφιερώνουμε πολλούς πόρους».
Κατά τον κ.Τσάφο, το να βρεις κοινό έδαφος με άλλες 27 χώρες, καθεμία από τις οποίες αντιμετωπίζει το ενεργειακό σύστημα υπό το δικό της πρίσμα, δεν είναι το πιο εύκολο πράγμα να γίνει. «Έτσι, αφιερώνουμε πολύ χρόνο στο να συνεργαζόμαστε με τους συναδέλφους μας από άλλες χώρες, για να δούμε πώς μπορούμε να διαμορφώσουμε ένα κοινό όραμα για τον ρόλο που θα διαδραματίσει η ΕΕ στο επόμενο στάδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Φυσικά, ό,τι αποφασιστεί σε αυτή τη συζήτηση θα διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό και το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα ενταχθούν και τα Δυτικά Βαλκάνια» τόνισε.
Ο κ.Τσάφος αναφέρθηκε ακόμη στην προσπάθεια που γίνεται στην Ελλάδα για τη δημιουργία υποδομών αποθήκευσης ενέργειας από ΑΠΕ, αλλά και στην ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των δικτύων της χώρας έναντι της κλιματικής κρίσης (πυρκαγιών, ακραία υψηλών θερμοκρασιών, πλημμυρών), την οποία χαρακτήρισε ως «πραγματικά τεράστια προτεραιότητα». «Ξοδεύουμε πολλά χρήματα για πρόληψη (…). Επενδύουμε επίσης στην υπογειοποίηση των δικτύων. Η Ελλάδα έχει από τα χαμηλότερα ποσοστά υπόγειων καλωδίων σε επίπεδο δικτύου διανομής» σημείωσε, ενώ αναφέρθηκε επίσης στους στόχους για τη διασύνδεση των ελληνικών νησιών.
«Το γεγονός ότι είσαι καθαρός εξαγωγέας δεν σημαίνει ότι δεν εξαρτάσαι και από εισαγωγές»
Αναφερόμενος στα οφέλη της ενεργειακής διασύνδεσης των χωρών της περιοχής, ο κ. Τσάφος επισήμανε ότι μπορεί μεν τα δύο τρίτα των ημερών πέρυσι η Ελλάδα να ήταν καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά κατά το εναπομείναν ένα τρίτο ήταν καθαρός εισαγωγέας. «’Αρα, το γεγονός ότι είσαι καθαρός εξαγωγέας δεν σημαίνει ότι δεν εξαρτάσαι από την περιοχή σε διαφορετικές χρονικές στιγμές για εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας. Αν κοιτάξετε το ελληνικό σύστημα, καταναλώνει περίπου 140 γιγαβατώρες την ημέρα. Όταν κάνει πολύ ζέστη, η κατανάλωση φτάνει περίπου τις 210. Πέρυσι υπήρξαν μία ή δύο ημέρες όπου εισαγάγαμε σχεδόν 40 γιγαβατώρες. Δηλαδή μια τεράστια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που αντλήσαμε από την περιοχή για να ισορροπήσουμε το σύστημα στην Ελλάδα» γνωστοποίησε.
Όσον αφορά την ηλεκτροπαραγωγή από μονάδες φυσικού αερίου επισήμανε πως η Ελλάδα έχει από τα υψηλότερα ποσοστά και «με πολλούς τρόπους, αυτό που βλέπουμε είναι ότι οι ελληνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο παρέχουν μια υπηρεσία ευελιξίας σε ολόκληρη την περιοχή» κατέληξε.
Σ.Μποζίνοβσκα: Η σύζευξη με την Ελλάδα και τα 800 εκατ. ευρώ της ατζέντας μεταρρυθμίσεων στη Βόρεια Μακεδονία
Σημαντικές επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα σχεδιάζονται για το 2026 στη Βόρεια Μακεδονία, η οποία ως υποψήφιο κράτος-μέλος της ΕΕ, προχωρά τη σύζευξη αγορών ρεύματος με την Ελλάδα και συνεχίζει τις μεταρρυθμίσεις για την ένταξή της στην ενωμένη Ευρώπη. Παράλληλα, προωθεί τις διασυνδέσεις της στον τομέα του φυσικού αερίου, επενδύει γενναία στις ΑΠΕ και φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε εξαγωγέα ενέργειας στα επόμενα χρόνια. Τα παραπάνω επισήμανε η υπουργός Ενέργειας, Ορυχείων και Ορυκτών Πόρων της Βόρειας Μακεδονίας, Σάνια Μποζίνοβσκα (Sanja Bozinovska).
«Σχεδιάζουμε να συζευχθούμε με την Ελλάδα. Οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς ενέργειας εργάζονται ήδη επί του θέματος. Προσλάβαμε την Elia, τον διαχειριστή στη βελγική αγορά, για να μας βοηθήσει να συντάξουμε τον κώδικα και ευελπιστούμε να τα έχουμε όλα ενσωματωμένα έως τον Ιούνιο» σημείωσε η κα Μποζίνοβσκα.
Οι αρμόδιες αρχές της Βόρειας Μακεδονίας εργάζονται ακόμη πάνω στην ατζέντα των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων ενόψει της ένταξης στην ΕΕ: «Προβλέπεται επένδυση σχεδόν 800 εκατ. ευρώ για την ατζέντα μεταρρυθμίσεων. Έχουμε προθεσμίες -ορισμένες εκπνέουν τον Ιούνιο και άλλες τον Δεκέμβριο του 2026 – και πραγματοποιούμε τακτικές συναντήσεις με την αντιπροσωπεία της ΕΕ» επισήμανε.
Σχετικά με τον τομέα του φυσικού αερίου, εξέφρασε την πεποίθηση ότι το 2027 θα είναι χρονιά με σημαντικά ορόσημα. «Σχεδιάζουμε με τις γειτονικές χώρες Σερβία και Ελλάδα να είναι λειτουργικοί οι διασυνδετήριοι αγωγοί φυσικού αερίου, ώστε να μπορούμε να αποτελέσουμε και χώρα διέλευσης, όχι μόνο να εξαρτόμαστε από εξωτερικές πηγές. Δεδομένου ότι η χρήση ρωσικού φυσικού αερίου πρέπει να ελαχιστοποιηθεί και να μηδενιστεί, θα αποτελέσουμε εναλλακτική επιλογή. Γνωρίζουμε ότι υπάρχει ο Κάθετος Διάδρομος (φυσικού αερίου), ωστόσο πιστεύω ότι θα υπάρξει και ροή μέσω της χώρας μας από την Ελλάδα και τη Σερβία προς το ανατολικό τμήμα» εκτίμησε.
«Αυτό που είναι πολύ σημαντικό, τόσο τώρα όσο και στο μέλλον, είναι η περιφερειακή συνεργασία, να συνεργαζόμαστε με τους γείτονές μας, καθώς και με την Ενεργειακή Κοινότητα στη Βιέννη και την ΕΕ στις Βρυξέλλες. Όσο περισσότερο επικοινωνούμε, τόσο καλύτερα γνωρίζουμε τα δυνατά και αδύνατα σημεία του συστήματος. Διότι αν υπάρξει πρόβλημα -όπως συνέβη (με το μπλακ άουτ) στην Ισπανία- σε μία χώρα, επηρεάζεται ολόκληρη η Ευρώπη. Δεν είμαστε νησί· χρειαζόμαστε συνεργασία» κατέληξε.
Αλ.Ζλάτκοβιτς: 10 δισ. ευρώ για το πυρηνικό πρόγραμμα της Σερβίας
Την εκτίμηση ότι η ενεργειακή μετάβαση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη δεν προσφέρεται για προσεγγίσεις μεμονωμένου χαρακτήρα, αλλά απαιτεί περιφερειακή συνεργασία και κοινό στρατηγικό όραμα, διατύπωσε ο Αλεξάνταρ Ζλάτκοβιτς (Aleksandar Zlatkovic), σύμβουλος του υπουργού Oρυχείων και Ενέργειας της Σερβίας.
«Τα ενεργειακά μας συστήματα είναι βαθιά αλληλοσυνδεδεμένα και το μέλλον του ενεργειακού μας τομέα εξαρτάται από αποδοτικές διασυνοριακές ροές ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου, ολοκληρωμένο σχεδιασμό υποδομών και ισχυρότερες περιφερειακές ενεργειακές αγορές. Στο σημερινό παγκόσμιο περιβάλλον, που χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική αβεβαιότητα, κατακερματισμό των αλυσίδων εφοδιασμού και αυξανόμενο προστατευτισμό, η δημιουργία ενός ανθεκτικού, διαφοροποιημένου και διασυνδεδεμένου ενεργειακού συστήματος έχει καταστεί πιο σημαντική από ποτέ» επισήμανε ο κ. Ζλάτκοβιτς.
Οπως είπε, η απάντηση της Σερβίας σε αυτή την πρόκληση είναι μια ολοκληρωμένη επενδυτική στρατηγική που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ασφαλούς, σύγχρονου και βιώσιμου ενεργειακού συστήματος έως το 2035, ενισχύοντας παράλληλα τον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού πυλώνα στην ενεργειακή μετάβαση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Αφού περιέγραψε πολύ αναλυτικά τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ στη χώρα για την ανάπτυξη διάφορων μορφών παραγωγής ενέργειας και δεκάδων ενεργειακών εγκαταστάσεων, αλλά και για διασυνδεση με αλλες χώρες, για αναζωογόνηση περίπου 30.000 χλμ δικτύων διανομής ενέργειας και δημιουργία νέων αγωγών αερίου, μήκους περίπου 1000 χλμ, ο κ. Ζλάτκοβιτς αναφέρθηκε και στον σερβικό σχεδιασμό για την πυρηνική ενέργεια.
«Κοιτάζοντας ακόμα πιο μπροστά, η Σερβία εξετάζει επίσης την πυρηνική ενέργεια ως μέρος της μακροπρόθεσμης ενεργειακής της στρατηγικής. Το εθνικό πυρηνικό πρόγραμμα εκτιμάται σε περίπου 10 δισεκατομμύρια σε συνολικές επενδύσεις, με περίπου 3 δισεκατομμύρια να προγραμματίζονται για την περίοδο 2028 έως 2035. Ένα βασικό ορόσημο όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα αναμένεται γύρω στο 2035, όταν η Σερβία σχεδιάζει να ξεκινήσει τη φάση σχεδιασμού και την προμήθεια βασικού εξοπλισμού στο πλαίσιο του στρατηγικού οράματος της χώρας» είπε και τόνισε ότι η πυρηνική ενέργεια δεν θεωρείται υποκατάστατο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά μάλλον συμπλήρωμά τους.
Η πυρηνική ενέργεια, εξήγησε, μπορεί να παρέχει αξιόπιστη παραγωγή βασικού φορτίου, διασφαλίζοντας τη σταθερότητα του δικτύου, ενώ παράλληλα επιτρέπει υψηλότερο μερίδιο διαλείπουσων ανανεώσιμων πηγών, όπως η ηλιακή ενέργεια.
Στο μακροπρόθεσμο πλαίσιο πολιτικής που εφαρμόζει η Ρουμανία για τη στήριξη της ενεργεαικής μετάβασης και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας στην περίοδο ώς το 2030 αναφέρθηκε η Κορίνα Κρέτου (Corina Cretu), γενική πρόξενος της χώρας στη Θεσσαλονίκη. Ανέπτυξε τους στόχους της χώρας της, ενώ αναφέρθηκε και στις δομικές προκλήσεις που ανακύπτουν κατά τη διαδικασία περαιτέρω επέκτασης των ΑΠΕ.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
