Το αργότερο εντός του επόμενου μήνα αναμένεται να προκηρυχθεί ο διαγωνισμός από την ΕΥΔΑΠ για την εκπόνηση της μελέτης που θα ανοίξει τον δρόμο για τη νέα φάση αναβάθμισης του Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας. Η προκήρυξη για το έργο «Ψυττάλεια 3.0» αφορά το κρίσιμο στάδιο της τεχνικής τεκμηρίωσης, κατά το οποίο θα καθοριστούν οι απαιτήσεις, οι τεχνολογικές επιλογές και οι αναγκαίες επενδύσεις, προκειμένου να διαμορφωθεί ένα συνεκτικό πλαίσιο υλοποίησης της τρίτης φάσης αναβάθμισης, με έμφαση μεταξύ άλλων στην ενεργειακή αξιοποίηση των επεξεργασμένων λυμάτων.
Όπως αποτυπώνεται στην εισήγηση προς το Τεχνικό Συμβούλιο της ΕΥΔΑΠ, ο διαγωνισμός αφορά την ανάθεση σύμβασης για την εκπόνηση της μελέτης «Μελέτη νέων έργων για τη βέλτιστη εκμετάλλευση του Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας (Ψυττάλεια – Φάση 3)», η οποία περιλαμβάνει υπηρεσίες τεχνικού συμβούλου και υποστηρικτικές δράσεις για την αξιολόγηση, τον σχεδιασμό, την ωρίμανση και τη δημοπράτηση των αναγκαίων έργων αναβάθμισης.
Η συνολική αξία της σύμβασης σύμφωνα με πληροφορίες του energygame.gr ανέρχεται σε 9.024.066,42 ευρώ, πλέον ΦΠΑ, ενώ η διάρκεια υλοποίησης ορίζεται σε τριάντα οκτώ (38) μήνες από την υπογραφή της. Η συγκεκριμένη μελέτη έρχεται να «πατήσει» πάνω σε μια ήδη οργανωμένη διαδικασία διαβούλευσης με την αγορά, την οποία ενεργοποίησε η ΕΥΔΑΠ το καλοκαίρι του 2024, με στόχο τη συλλογή προτάσεων για τον σχεδιασμό της νέας φάσης.
Αρχικό ενδιαφέρον για τη μελέτη έχουν εκφράσει πέντε σχήματα, τα οποία συμμετείχαν στη διαδικασία υποβοήθησης της διαμόρφωσης των τεχνικών προδιαγραφών. Ειδικότερα, κατατέθηκαν τεχνικές εισηγήσεις από μεγάλους διεθνείς και εγχώριους οίκους, μεταξύ των οποίων οι Υδροδομική, AECOM, DHI, Enviroplan και Royal HaskoningDHV, οι οποίες αξιολογούνται προκειμένου να διαμορφωθούν οι τελικές τεχνικές προδιαγραφές και τα τεύχη δημοπράτησης.
Παράλληλα, για την υποστήριξη της προετοιμασίας του διαγωνισμού, η ΕΥΔΑΠ προχώρησε ήδη από τον Μάρτιο του 2025 σε απευθείας ανάθεση υπηρεσιών τεχνικού συμβούλου στη HYDRO BALANCE Σύμβουλοι Μηχανικοί Ο.Ε., με αντικείμενο την υποβοήθηση στη διαμόρφωση των τεχνικών προδιαγραφών και των τευχών δημοπράτησης. Η σχετική σύμβαση, ύψους 29.440 ευρώ πλέον ΦΠΑ, έχει διάρκεια τεσσάρων μηνών, με δυνατότητα δίμηνης παράτασης, αποτυπώνοντας τον επιταχυνόμενο ρυθμό ωρίμανσης του έργου.
Οι τεχνικές λεπτομέρειες του έργου «Ψυτάλλεια 3»
Όπως ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Χάρης Σαχίνης, στο πλαίσιο της παρουσίασης των οικονομικών αποτελεσμάτων πρόκειται για μια επένδυση που ξεκινά από η «Ψυτάλλεια 3» είναι ένα έργο που ξεπερνά τα 300 εκατ. ευρώ, αλλά σε πλήρη ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το μισό δισ. ευρώ. Η βασική πρόκληση του εγχειρήματος, σύμφωνα με τον ίδιο, έγκειται στο γεγονός ότι η αναβάθμιση θα πρέπει να υλοποιηθεί χωρίς να διακοπεί η λειτουργία της εγκατάστασης.
Το ΚΕΛ Ψυττάλειας αποτελεί ήδη μία από τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στην Ευρώπη, με δυναμικότητα σχεδιασμού 5,6 εκατ. ισοδύναμου πληθυσμού. Είναι ο κύριος αποδέκτης των λυμάτων της ευρύτερης περιοχής του λεκανοπεδίου Αττικής, καθώς δέχεται ημερησίως περίπου 680.000 κυβικά μέτρα αστικών λυμάτων και προεπεξεργασμένων βιομηχανικών αποβλήτων. Παράλληλα, καταλήγει σε αυτό και ποσότητα όμβριων υδάτων μέσω του παντορροϊκού δικτύου από το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, που αντιστοιχεί περίπου στο 1% του συνολικού δικτύου.
Για διάστημα τριών έως τεσσάρων ετών, το ΚΕΛ Ψυττάλειας θα συνεχίσει να επεξεργάζεται καθημερινά περίπου 680.000 κυβικά μέτρα λυμάτων, εξυπηρετώντας το σύνολο σχεδόν του λεκανοπεδίου Αττικής, γεγονός που αυξάνει σημαντικά την τεχνική πολυπλοκότητα και τις απαιτήσεις του έργου. Στο νέο μοντέλο που προκρίνεται, ο ανάδοχος δεν θα περιορίζεται στην κατασκευή των έργων, αλλά θα έχει διευρυμένο ρόλο που θα περιλαμβάνει και τη λειτουργία και συντήρηση της εγκατάστασης, τόσο κατά τη μεταβατική περίοδο όσο και στη φάση κανονικής λειτουργίας.
Η περιβαλλοντική σημασία του έργου
Η περιβαλλοντική του σημασία είναι κομβική, καθώς η λειτουργία του έχει συμβάλει ουσιαστικά στην αναβίωση, προστασία και ενίσχυση της βιοποικιλότητας του Σαρωνικού Κόλπου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εισήγησης, μέσω της επεξεργασίας των λυμάτων επιτυγχάνεται απομάκρυνση οργανικού φορτίου σε ποσοστό 93% και απομάκρυνση αζώτου σε ποσοστό 80%. Ταυτόχρονα, η λειτουργία του ΚΕΛ συμβάλλει στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος της ΕΥΔΑΠ, καθώς αξιοποιούνται πλήρως οι παραγόμενοι βιοστερεοί και το βιοαέριο για παραγωγή πράσινης ενέργειας, ενώ μέρος του ανακτημένου νερού επαναχρησιμοποιείται στην επεξεργασία.
Η νέα μελέτη έχει ως βασικούς στόχους την καταγραφή των υφιστάμενων και υπό κατασκευή έργων, την αξιολόγηση του τρόπου λειτουργίας τους και τη συμμόρφωση του ΚΕΛ με τις απαιτήσεις της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας για την επεξεργασία αστικών λυμάτων. Παράλληλα, θα εξετάσει παρεμβάσεις για τη βελτιστοποίηση της εκμετάλλευσης της Ψυττάλειας, με επίκεντρο τη βιωσιμότητα, τη μείωση του κόστους λειτουργίας ανά κυβικό μέτρο λυμάτων, τη βέλτιστη αξιοποίηση του ανακτημένου νερού και των προϊόντων της επεξεργασίας, όπως η βιολογική ιλύς, το βιοαέριο, το βιομεθάνιο, το υδρογόνο και ο φώσφορος, κυρίως για την παραγωγή ενέργειας.
Αντίστοιχα, για το ανακτημένο νερό, θα αξιολογηθούν τα συμπεράσματα προηγούμενων μελετών επαναχρησιμοποίησης, τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των διαφορετικών τεχνολογιών ενεργειακής και περιβαλλοντικής διαχείρισης, καθώς και οι δυνατότητες αξιοποίησής του με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Η μελέτη θα διερευνήσει ακόμη τη δυνατότητα συμμετοχής του ΚΕΛ σε πρόγραμμα διαχείρισης στερεών αποβλήτων, μέσα από τις ευκαιρίες που προβλέπει το νέο διαχειριστικό σχέδιο του ΥΠΕΝ.
Κεντρική παράμετρος του σχεδιασμού είναι και η διασφάλιση της αδιάλειπτης λειτουργίας των εγκαταστάσεων. Η μελέτη θα εξετάσει τις ανάγκες στελέχωσης της ΕΥΔΑΠ για τη διοίκηση, λειτουργία, συντήρηση και κανονιστική παρακολούθηση του ΚΕΛ, τις πιθανές συνέργειες μεταξύ των εγκαταστάσεων επεξεργασίας της εταιρείας, καθώς και την υιοθέτηση βέλτιστων διεθνών πρακτικών για τη βελτίωση της διοίκησης και διεύθυνσης των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, θα περιλαμβάνει αξιολόγηση κινδύνων, μέτρα περιορισμού και σχέδια αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης, με στόχο την αποτροπή διακοπής λειτουργίας.
Μετά την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας, τα αρμόδια όργανα της ΕΥΔΑΠ θα επιλέξουν το καταλληλότερο σχήμα προσθηκών, τροποποιήσεων και λειτουργίας του ΚΕΛ, καθώς και τον τρόπο υλοποίησης των παρεμβάσεων. Ο ανάδοχος της μελέτης θα υποβάλει προς έγκριση τη μελέτη σταδιακής μετάβασης στη νέα κατάσταση, τα τεύχη προδιαγραφών για τα έργα και τις υπηρεσίες των προτεινόμενων αλλαγών σε επίπεδο προμελέτης, καθώς και τα τεύχη προδιαγραφών για τις υπηρεσίες λειτουργίας και συντήρησης του ΚΕΛ.
Ο επικεφαλής της ΕΥΔΑΠ, περιέγραψε και ένα επιπλέον έργο που προβλέπει την διασύνδεση της Ψυτάλλειας με τη Ρεβυθούσα. Ο κ. Σαχίνης εξήγησε ότι η σημασία του δεν είναι τυχαία. Η Ρεβυθούσα αποτελεί ήδη έναν ενεργειακό κόμβο, και στο πλαίσιο του νέου έργου εξετάζεται η αξιοποίησή της ως σημείο συγκέντρωσης και διαχείρισης διοξειδίου του άνθρακα. Η ιδέα είναι να δημιουργηθεί μια σύνδεση με την Ψυτάλλεια, ώστε το CO₂ που παράγεται από τις διεργασίες επεξεργασίας να μπορεί να μεταφέρεται και από εκεί να κατευθύνεται προς αποθήκευση.
Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα «πολύ ωραίο αλλά και πολύ σύνθετο έργο», το οποίο εντάσσεται σε μια ευρύτερη λογική σύζευξης περιβαλλοντικών και ενεργειακών υποδομών. Η σύνδεση δύο νησιωτικών εγκαταστάσεων για τη διαχείριση CO₂ είναι κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν έχει ευρεία εφαρμογή διεθνώς, γεγονός που εξηγεί και τον αυξημένο βαθμό δυσκολίας αλλά και το ενδιαφέρον του project.
