Την ανάγκη να δοθεί οριστική λύση σε μια πολεοδομική εκκρεμότητα δεκαετιών, που στερεί από χιλιάδες ιδιοκτήτες διατηρητέων ακινήτων τη δυνατότητα αξιοποίησης των δικαιωμάτων τους, αναδεικνύει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων. Με αφορμή την παρουσίαση των πρώτων μελετών για τον καθορισμό Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ), ο Σύλλογος χαιρετίζει την έναρξη της διαδικασίας, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς δεν μπορεί να εξακολουθεί να επιβαρύνει αποκλειστικά τους ιδιοκτήτες των ιστορικών κτηρίων.
Όπως τονίζει, η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης (ΜΣΔ) αποτελεί ένα δικαίωμα που παραμένει ουσιαστικά ανενεργό επί δεκαετίες, την ώρα που οι ιδιοκτήτες καλούνται να επωμιστούν υψηλές φορολογικές επιβαρύνσεις και δυσανάλογα κόστη συντήρησης και αποκατάστασης. Παράλληλα, απορρίπτει την άποψη ότι η εφαρμογή του μέτρου συνεπάγεται ανεξέλεγκτη αύξηση της δόμησης, υπογραμμίζοντας ότι απαιτούνται σαφή πολεοδομικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.
«Η αρχιτεκτονική κληρονομιά είναι δημόσια αξία και η προστασία της απαιτεί δίκαιο επιμερισμό του κόστους», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Σύλλογος, καλώντας την Πολιτεία να προχωρήσει από τις μελέτες στην εφαρμογή των σχετικών ρυθμίσεων.
Η ανακοίνωση του Πανελληνίου Συλλόγου Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων
ΤΑ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΑ ΔΙΝΟΥΝ ΑΞΙΑ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ. ΟΜΩΣ ΠΟΙΟΣ ΠΛΗΡΩΝΕΙ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ;
Ο θεσμός της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης θεσπίστηκε για πρώτη φορά το 1979, με πρόταση από τον αείμνηστο τότε Υφυπουργό Δημοσίων Έργων Στέφανο Μάνο.
Η ρύθμιση βασιζόταν στην αναγκαιότητα να αποζημιωθούν επί τέλους οι ιδιοκτήτες των Διατηρητέων κτηρίων για τον υπολειπόμενο Συντελεστή Δόμησης που δεν μπορούσαν να χτίσουν λόγω των συγκεκριμένων δεσμεύσεων, που συνοδεύουν το κτήριό τους μαζί με τον χαρακτηρισμό τους ως διατηρητέων.
Όταν το Κράτος επιλέγει να χαρακτηρίσει ένα ακίνητο ως διατηρητέο, ο ιδιοκτήτης υπάγεται σε ένα καθεστώς άτυπης «δήμευσης» του δικαιώματος δόμησης των επιπλέον τετραγωνικών, πέραν του υλοποιημένου διατηρητέου κτίσματος. Ετσι όλοι οι υπόλοιποι μπορούμε, σε διηνεκές βάρος των ιδιοκτητών των κτιρίων αυτών, να απολαμβάνουμε την αρχιτεκτονική ιστορία και την κληρονομιά της χώρας μας, τα τουριστικά – οικονομικά οφέλη των Ιστορικών Κέντρων των πόλεων, αλλά και σε επίπεδο μικροκλίμακας καλύτερο ηλιασμό, αερισμό, αισθητική απόλαυση, ανθρώπινη κλίμακα κλπ.. Γι’ αυτά τα παραπάνω τετραγωνικά που απωλέσθηκαν, η Πολιτεία δεσμεύτηκε να αποζημιώνει τους ιδιοκτήτες τους με το δικαίωμα Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης σε σαφώς καθορισμένες ΖΥΣ.
Το Δικαίωμα αυτό ονομάστηκε τίτλος ΜΣΔ (Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης) και μπορούσε να μεταβιβαστεί, ώστε κάποιος άλλος να μπορεί να χτίσει αλλού επιπλέον μέτρα, σε σχέση με όσα επιτρέπονταν εκεί. Ωστόσο, δημιουργήθηκαν προβλήματα από την εφαρμογή της ρύθμισης και το ΣτΕ ακύρωσε σειρά νομοθετικών ρυθμίσεων της ΜΣΔ. Το 2007 σταμάτησαν να εκδίδονται τίτλοι, γιατί απαιτήθηκε ο προσδιορισμός ειδικών Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ), για να δεχτούν την υλοποίηση αυτών των μέτρων.
Πρόκειται δηλαδή για ένα πρόβλημα που εκκρεμεί εδώ και δεκαετίες, ενώ οι ιδιοκτήτες πληρώνουν ΕΝΦΙΑ, ΦΑΠ, ΦΜΑΠ, ΕΤΑΚ, και ΕΕΤΗΔΕ χωρίς να μπορούν να αξιοποιήσουν πουθενά το απαξιωμένο «αντάλλαγμα» της απαλλοτρίωσης της περιουσίας τους και τα διατηρητέα εν τω μεταξύ καταρρέουν. Ετσι σήμερα, ενώ το όφελος είναι συλλογικό, είναι Δημόσια Αξία και το καρπώνονται όλοι οι πολίτες, αυτό επιβαρύνει αποκλειστικά και μόνο τους ιδιοκτήτες Διατηρητέων! Ταυτόχρονα, ας συνυπολογίσουμε στα παραπάνω και το υπερβάλλον κόστος αποκατάστασης και συντήρησης που βαρύνουν τους ιδιοκτήτες, τρεις με τέσσερις φορές μεγαλύτερα από τη συνήθη κατασκευή. Η προβλεπόμενη στήριξη των ιδιοκτητών από το Σύνταγμα του 1975, αλλά και τη Διεθνή Σύμβαση της Γρανάδας που ομόφωνα ψηφίστηκε από την Βουλή μας το 1992, ακόμα εκκρεμεί πενήντα χρόνια μετά, εν αντιθέσει με ολόκληρη την υπόλοιπη Ευρώπη.
Πρόσφατα παρουσιάστηκε στο ΥΠΕΝ η πρώτη ειδική μελέτη για τον καθορισμό των ΖΥΣ στην οποία κλήθηκε να παραστεί και η Διοίκηση του Συλλόγου μας. Εκεί παρακολουθήσαμε την παρουσίαση της μελέτης σε δώδεκα περιφερειακές ενότητες μεταξύ των οποίων Αττική, Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Δράμα, Καστοριά, Μαγνησία, Φθιώτιδα, Αργολίδα, Κρήτη.
Χαιρετίζουμε την αρχή της λύσης και θα επιθυμούσαμε να δούμε τις μελέτες, μετά την δημόσια διαβούλευση και την ολοκλήρωση των διαδικασιών, να εφαρμόζονται, με τα όποια αναπόφευκτα προβλήματα και ελλείψεις να λύνονται στην πορεία, καθ΄ οδόν, γιατί σε μια δημοκρατική κοινωνία απαιτείται δίκαιος επιμερισμός του κόστους. Είναι παράλογο να απαιτούμε τα πάντα όλα από τους ιδιοκτήτες (διατήρηση, δηλαδή απώλεια μέτρων, αποκατάσταση και πανάκριβες επισκευές) και να μην συνεισφέρουμε σε τίποτα.
Έχει διατυπωθεί εσφαλμένα σε αρθρογραφία των τελευταίων ημερών, η άποψη περί του ότι η ΜΣΔ οδηγεί δήθεν σε καθολική αύξηση δόμησης στις περιοχές μελέτης. Οι μελέτες προσδιορίζουν συγκεκριμένα οικοδομικά τετράγωνα, τις ΖΥΣ, και συγκεκριμένο πλαίσιο προσθήκης Συντελεστή Δόμησης και συγκεκριμένα όρια. Καμία συσχέτιση δεν πρέπει να γίνεται με τα γενικευμένα «μπόνους» δόμησης, όπως εφαρμόζονταν τον ΝΟΚ, με τα οποία διαφωνούμε, ούτε με την γενικευμένη προσαύξηση ορόφων που δόθηκε το 1970. Μόνο μια προσαύξηση οφείλουμε ως κοινωνία να δεχτούμε: την προεχόμενη από ΜΣΔ διατηρητέων (και απαλλοτριώσεων) γιατί μόνο με αυτό τον τρόπο παραμένει σταθερό το περιβαλλοντικό ισοζύγιο των πόλεων. Πίσω από την αντιπαράθεση για τις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή βρίσκονται χιλιάδες κατεστραμμένοι ιδιοκτήτες διατηρητέων και δεσμευμένων ακινήτων, αλλά και μια πολεοδομική εκκρεμότητα δεκαετιών που αφορά το μέλλον των πόλεών μας…
Ζητάμε να υλοποιηθεί ένα δικαίωμα που παραμένει εν υπνώσει τριάντα χρόνια, ώστε να στηριχθούν και οι ιδιοκτήτες των διατηρητέων που εντελώς άδικα και αναίτια βρίσκονται στο περιθώριο, δεν τους βλέπουμε καν. Ενώ αναγνωρίζουμε ότι οι πόλεις μας χρειάζονται την ανάδειξη της Ιστορίας τους, δηλαδή τα Διατηρητέα τους, όπως και τις πλατείες και τα πάρκα, δεν αναρωτιόμαστε πώς θα εξασφαλιστεί η προστασία τους, πώς θα αντιμετωπιστούν οι εκκρεμείς υποχρεώσεις αποζημίωσης προς τους ιδιοκτήτες.
Ας δούμε πίσω από τον χώρο Υποδοχής στον οποίον εστιάζουν σήμερα όλοι (ΖΥΣ), το ακίνητο προέλευσης, πίσω από την όποια επιβάρυνση της Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης, το Δημόσιο όφελος από την προστασία των Διατηρητέων και τις εκκρεμότητες που επιδιώκεται να αντιμετωπιστούν. Ας δούμε τα στοιχεία για τα δικαιώματα, αλλά και τις υποχρεώσεις κάθε περιοχής. Οι ΖΥΣ οφείλουν να καθορίζονται με συγκεκριμένα κριτήρια καταλληλότητας, όρια πρόσθετης δόμησης και περιβαλλοντικής αξιολόγησης.
Δεν επιθυμούμε ανεξέλεγκτη δόμηση, αλλά ούτε και αδράνεια επ’ αόριστον. Άλλωστε οι τίτλοι ΜΣΔ δεν είναι αυτόματα οικοδομικές άδειες και η ύπαρξη δικαιωμάτων δεν σημαίνει ότι αυτόματα θα μετατραπούν σε αντίστοιχη δόμηση. «Το δίλημμα δεν είναι διατηρητέα ή ανάπτυξη. Είναι πώς θα προστατεύσουμε τα διατηρητέα με κανόνες που λειτουργούν.»
Επιτέλους ας συνειδητοποιήσουμε ΟΛΟΙ, πρωτίστως τα Υπουργεία, οι Δήμοι και τα Πανεπιστήμια, ότι η Αρχιτεκτονική Κληρονομιά είναι δημόσια αξία και ότι η προστασία της απαιτεί και δίκαιο επιμερισμό του κόστους. Δεν είναι αφελείς στην υπόλοιπη Ευρώπη που αντιμετωπίζουν τα ιστορικά τους κτήρια σαν «πολύτιμα στολίδια». Ας σταματήσουμε να τιμωρούμε τους ιδιοκτήτες τους. Είναι κυρίως ζήτημα Δικαιοσύνης και Ισονομίας.
