Στο «κόκκινο» βρίσκεται μια σειρά έργων του υπουργείου Περιβάλλοντος που έχουν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης. Κάποια από αυτά μάλιστα κινδυνεύουν να μην εκπληρώσουν εγκαίρως, έως τον Ιούνιο, τις απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε να μπορέσουν να εκταμιεύσουν τη δεύτερη δόση.
Στα ενεργειακά έργα οι βασικές ελλείψεις είναι νομοθετικού / κανονιστικού χαρακτήρα. Ενώ στα πολεοδομικά και περιβαλλοντικά ξεχωρίζουν οι καθυστερήσεις στο σχέδιο πολεοδομικής μεταρρύθμισης –τις οποίες το υπουργείο έχει επανειλημμένως διαψεύσει– και τα έργα προστασίας της βιοποικιλότητας, που βρίσκονται σε μηδενικό σημείο.
Τα στοιχεία προέρχονται από πρόσφατη τεχνική έκθεση προόδου του Ταμείου Ανάκαμψης για έργα του ΥΠΕΝ (αντίστοιχες εκθέσεις ετοιμάζονται από το Ταμείο για κάθε υπουργείο), το περιεχόμενο της οποίας αποκαλύπτει σήμερα η «Κ». Στην έκθεση τα έργα αξιολογούνται όσον αφορά το επίπεδο ρίσκου τους (σε μια κλίμακα 1-4) σε σχέση με την επίτευξη των οροσήμων που θα «ξεκλειδώσουν» την προγραμματισμένη δόση. Ετσι:
• Από τα οκτώ έργα που έχουν καταθέσει αίτημα πληρωμής για τη δόση του Ιουνίου, δύο έργα βρίσκονται σε οριακό σημείο (επίπεδο ρίσκου 4) και δύο σε προβληματική κατάσταση (επίπεδο ρίσκου 3). Τα υπόλοιπα δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν σοβαρά ζητήματα (επίπεδο ρίσκου 2).
• Από τα 13 έργα που έχουν καταθέσει αίτημα πληρωμής για τη δόση του Δεκεμβρίου, δύο υποέργα βρίσκονται ακόμα στο «σημείο μηδέν» (επίπεδο ρίσκου 4), τρία σε προβληματική κατάσταση (επίπεδο ρίσκου 3) και τα υπόλοιπα κινούνται σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα (επίπεδο ρίσκου 1-2).
Ποια είναι τα πιο προβληματικά έργα του υπουργείου Περιβάλλοντος; Οσον αφορά τα ενεργειακά, που έχουν τη χειρότερη αξιολόγηση:
• Εφαρμογή μηχανισμού παρακολούθησης της συμμετοχής της απόκρισης της ζήτησης και μεταρρύθμιση της διαδικασίας αδειοδότησης νέων έργων ΑΠΕ. Οσον αφορά το πρώτο σκέλος, το ορόσημο που έχει τεθεί «δεν δύναται να επιτευχθεί κατά το σκέλος της πλήρους λειτουργίας του μηχανισμού παρακολούθησης». Το πρόβλημα αφορά τη δημιουργία μηχανισμών εξισορρόπησης της τάσης στο δίκτυο (manual / automatic frequency restoration reserve), που εκτιμάται ότι δεν θα είναι έτοιμοι πριν από τον Σεπτέμβριο. Πάντως, μέχρι στιγμής δεν έχει προχωρήσει ούτε το νομοθετικό πλαίσιο που απαιτείται, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών προδιαγραφών. Οσον αφορά το σκέλος της «απλοποίησης» της διαδικασίας αδειοδότησης, η δεύτερη φάση των νομοθετικών μεταβολών βρίσκεται σήμερα σε διαβούλευση.
• Αναδιάρθρωση και ενίσχυση των εσόδων του λογαριασμού ΑΠΕ-ΣΗΘΥΑ. Ενα κομμάτι των όσων υποδεικνύονταν στην έκθεση προόδου έχει υλοποιηθεί (λ.χ. έχει δημιουργηθεί ο νέος λογαριασμός πηγών ενέργειας από ΑΠΕ). Ωστόσο, εκκρεμεί η τροποποίηση του κανονισμού του Διαχειριστή ΑΠΕ και Εγγυήσεων Προέλευσης (ΔΑΠΕΕΠ), με το Ταμείο Ανάκαμψης να επισημαίνει ότι η διαδικασία αυτή είναι «απαιτητική».
Οσον αφορά τα πολεοδομικά – περιβαλλοντικά έργα:
• Κατάρτιση πολεοδομικών σχεδίων κατ’ εφαρμογή της πολεοδομικής μεταρρύθμισης. Σύμφωνα με την τεχνική έκθεση, υπήρχε ενδιάμεσος στόχος (όχι δεσμευτικό ορόσημο) για την προκήρυξη διαγωνισμού για την ανάθεση του 30% του συνόλου των πολεοδομικών μελετών μέσα στο πρώτο τρίμηνο του έτους, το οποίο δεν επετεύχθη.
«Υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση με την έγκριση των τευχών δημοπράτησης από το Τεχνικό Συμβούλιο του υπουργείου Υποδομών (χρειάζεται 30 ημέρες περίπου). Εχουν αποσταλεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο σχέδια τευχών δημοπράτησης για έλεγχο και τους ενημέρωσαν ότι δεν έχουν συγκροτηθεί κλιμάκια για τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης», αναφέρεται στην έκθεση. Πιο προβληματικά χαρακτηρίζονται τα υποέργα που αφορούν τις μελέτες για τις ζώνες υποδοχής συντελεστή και τον χαρακτηρισμό δημοτικών οδών. Να σημειωθεί ότι το υπουργείο Περιβάλλοντος διαψεύδει (βλ. «Κ» 30.4.2022) ότι υπάρχουν καθυστερήσεις, κάτι που δεν υποστηρίζεται από την τεχνική έκθεση του Ταμείου. Αυτό στο οποίο οι ανακοινώσεις του υπουργείου ευσταθούν είναι ότι οι σχετικοί διαγωνισμοί πρέπει να ολοκληρωθούν έως το τελευταίο τρίμηνο του έτους ώστε να υπάρχει εκταμίευση πόρων.
• Υποδομές παροχής και εξοικονόμησης νερού. Οι προσκλήσεις για τις υποδομές ύδρευσης πρέπει να εκδοθούν όλες μέσα στο δεύτερο τρίμηνο του έτους, κάτι που δεν έχει ακόμα συμβεί.
• Προστασία της βιοποικιλότητας ως μοχλός της βιώσιμης ανάπτυξης. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει πολλά υποέργα, ορισμένα από τα οποία είναι ιδιαίτερα σημαντικά, όπως η δημιουργία του εθνικού συστήματος φύλαξης και παρακολούθησης των προστατευόμενων περιοχών και το εθνικό δίκτυο μονοπατιών (βλ. «Κ» 1.2.2022). Δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί οι διαδικασίες ενεργοποίησης των προγραμμάτων, δεν έχουν εγκριθεί τα σχετικά τεχνικά δελτία και οι φορείς υλοποίησης. Το πρόγραμμα βρίσκεται σε κατηγορία υψηλού ρίσκου αυτή τη στιγμή (κατηγορία 3), με ενδιάμεσο βήμα στο τρίτο τρίμηνο του έτους «την έναρξη διαδικασιών υποβολής προσφορών για εργασίες και εξοπλισμό για όλα τα υποέργα».
• Τέλος, πολύ υψηλού ρίσκου χαρακτηρίζεται και το έργο «εμβληματική επένδυση στην Πάρνηθα», που αφορά την ανακαίνιση του παλαιού σανατορίου από την ΕΤΑΔ, χωρίς να είναι γνωστή η μελλοντική χρήση του.
