Η έντονη ανησυχία που εξέφρασε ο Γενικός Ελεγκτής της Κυπριακής Δημοκρατίας, Ανδρέας Παπακωνσταντίνου, για τις καθυστερήσεις στην κατασκευή του τερματικού σταθμού φυσικού αερίου, στο Βασιλικό, την ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα και τη χαμένη ευκαιρία της ΑΗΚ στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, καθώς είχε αποκλειστεί από πράσινα έργα για την παραγωγή ενέργειας, για λόγους ανταγωνισμού, αναδεικνύει άρθρο που δημοσιεύθηκε χθες, Κυριακή, 4 Ιανουαρίου, στην ηλεκτρονική έκδοση του “Φιλελεύθερου”, Κύπρου.
Αυτές οι επισημάνσεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ιδωθούν μέσα από τη σύγκριση με την ελληνική εμπειρία των τελευταίων ετών. Γιατί την ώρα που η Κύπρος παραμένει εγκλωβισμένη στην ενεργειακή ακρίβεια, με υψηλές τιμές στον ηλεκτρισμό, δομικές καθυστερήσεις και περιορισμένο ανταγωνισμό, η Ελλάδα, παρά τα προβλήματα, κατάφερε να μετατρέψει την ενεργειακή κρίση σε μοχλό επιτάχυνσης επενδύσεων σε ΑΠΕ, φυσικό αέριο και διεθνείς διασυνδέσεις.
Η ΔΕΗ δεν έμεινε θεατής της ενεργειακής μετάβασης. Αντίθετα, επανατοποθετήθηκε στρατηγικά, επενδύοντας μαζικά σε φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, μειώνοντας το κόστος παραγωγής και διατηρώντας ρόλο εξισορρόπησης απέναντι στους ιδιώτες παρόχους. Στην Κύπρο, αντίθετα, η ΑΗΚ, σύμφωνα με τις πληροφορίες που εξετάζει η Ελεγκτική Υπηρεσία, επέτρεψε ο χώρος των ΑΠΕ να καταληφθεί από ένα στενό κύκλο ιδιωτών, χωρίς ουσιαστικό όφελος για τη μεγάλη πλειοψηφία των καταναλωτών.
Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική στο θέμα των διασυνδέσεων. Η Ελλάδα, με σταθερά βήματα, ενίσχυσε τον ρόλο της ως ενεργειακός κόμβος της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων, επενδύοντας σε καλώδια, LNG και διαφοροποίηση πηγών. Η Κύπρος, αντίθετα, παραμένει ενεργειακά απομονωμένη, με αντιφατικά μηνύματα για το καλώδιο διασύνδεσης και με ένα έργο φυσικού αερίου που συνεχώς μετατίθεται χρονικά.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι ανησυχίες του Αντρέα Παπακωνσταντίνου δεν αφορούν απλώς λογιστικές ή διοικητικές αστοχίες, αλλά σε ένα βαθύτερο ερώτημα ενεργειακής στρατηγικής: γιατί η Κύπρος δεν ακολούθησε το παράδειγμα της Ελλάδας στη θωράκιση του δημοσίου συμφέροντος απέναντι σε ιδιωτικά ολιγοπώλια;
Η προβληματική εικόνα που αναδύεται για πιθανές συνεννοήσεις στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού, αλλά και η ίδρυση συνδέσμου προμηθευτών σε μια αγορά που υποτίθεται ότι λειτουργεί ανταγωνιστικά, εντείνουν τους φόβους ότι η Κύπρος κινδυνεύει να παγιώσει ένα ιδιωτικό καρτέλ ενέργειας. Μια κατάσταση που η Ελλάδα βίωσε στο παρελθόν και της στοίχισε ακριβά.
Η εμπειρία της Κύπρου δείχνει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν αποτυγχάνει μόνο από έλλειψη πόρων ή τεχνογνωσίας, αλλά κυρίως εξαιτίας της απουσίας πολιτικής βούλησης και στρατηγικού σχεδιασμού. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα της παρέμβασης του Γενικού Ελεγκτή: ότι η Κύπρος δεν υστέρησε επειδή δεν μπορούσε, αλλά επειδή ορισμένοι κύκλοι δεν θέλουν να αλλάξει το ισχύον ενεργειακό μοντέλο.
Όπως επισημαίνεται στο άρθρο του Φιλελεύθερου, προς το τέλος Ιανουαρίου θα δημοσιοποιηθεί μεγάλη έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για την ΑΗΚ, που καλύπτει σοβαρά λειτουργικά και διαχειριστικά θέματα, περιλαμβανομένης της απρόσμενα μικρής διείσδυσης του κρατικού φορέα ηλεκτρισμού στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Όπως επισημαίνεται «η παρατεταμένη αδράνεια – καθυστέρηση της ΑΗΚ να διεκδικήσει και να λάβει άδειες για μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα, ώστε να μειώσει το μεσοσταθμικό της κόστος ανά κιλοβατώρα και να δώσει φθηνότερο ρεύμα στη μάζα των οικιακών καταναλωτών είναι σαφές ότι δεν μπορεί να αποδοθεί σε απλή αστοχία, αλλά σε εγκληματική, όπως μάς αναφέρθηκε, ενέργεια, που εξυπηρέτησε και βόλεψε μια μικρή ομάδα ιδιωτών παραγωγών ηλεκτρισμού από ΑΠΕ και ιδιωτών προμηθευτών ενέργειας, που πλούτισαν στη διάρκεια της «μεταβατικής ρύθμισης ηλεκτρισμού» και πλέον αποκομίζουν μεγάλα οικονομικά οφέλη και στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού, χωρίς η ΑΗΚ να μπορεί να τους ανταγωνιστεί, ελλείψει πολλών και μεγάλων ιδιόκτητων φωτοβολταϊκών πάρκων, αλλά και ελλείψει φυσικού αερίου και σύγχρονων – αποδοτικών μονάδων…»
