Το πρώτο βήμα για την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου στα Δυτικά Βαλκάνια σηματοδοτεί η είσοδος στο παιχνίδι της Αλβανίας, της πρώτης από τις χώρες της ευρύτερης γειτονιάς που συνάπτει μακροχρόνιο συμβόλαιο προμήθειας αμερικανικού LNG 20ετούς διάρκειας, με έναρξη παραδόσεων το 2030.
Η τριμερής συμφωνία Ελλάδα – Αλβανίας – Ηνωμένων Πολιτειών, ύψους 6 δισ. ευρώ, που υπεγράφη χθες στα Τίρανα, παρουσία του πρωθυπουργού Έντι Ράμα και της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα Κίμπερλι Γκιλφόιλ, αφορά το deal μεταξύ του ομίλου Aktor και της κρατικής εταιρείας της χώρας Albgaz, για την τροφοδοσία της επί μια 20ετία με αέριο της αμερικανικής Venture Global.
Συνιστά την πρώτη μακροχρόνια συμφωνία με πελάτη της ΝΑ Ευρώπης για προμήθεια αμερικανικού LNG στο πλαίσιο του Κάθετου Διαδρόμου (ενεργειακή διαδρομή που μεταφέρει αέριο από νότο προς βορρά), ο οποίος πλέον επεκτείνεται και προς δυσμάς, με επόμενη πιθανή χώρα τη Σερβία, που έχει ήδη εκφράσει την επιθυμία να μπει στο παιχνίδι.
Η κίνηση βάζει γερά τον όμιλο Aktor στη γειτονική αγορά, καθώς η συμφωνία συνοδεύεται και από μνημόνιο συνεργασίας με το υπ. Ενέργειας της Αλβανίας για την κατασκευή και λειτουργία ενός ενεργειακού κόμβου που συμπεριλαμβάνει και μονάδα ηλεκτροπαραγωγής ισχύος περίπου 380 MW. Η μονάδα θα τροφοδοτείται με ποσότητες από τη Venture Global.
Τι αλλάζει τώρα
| Βασικές αλλαγές |
| ► Κλείνει 20ετές συμβόλαιο LNG ύψους 6 δισ. ευρώ μεταξύ Aktor LNG USA και Albgaz, με παραδόσεις 2030-2050. |
| ► Διοχετεύονται 1 δισ. κυβικά μέτρα αερίου ετησίως στην Αλβανία από τη Venture Global. |
| ► Επεκτείνεται ο Κάθετος Διάδρομος προς τα Δυτικά Βαλκάνια, με τη Σερβία ως επόμενο πιθανό σταθμό. |
| ► Δρομολογείται ενεργειακός κόμβος στην Αλβανία με μονάδα ηλεκτροπαραγωγής περίπου 380 MW. |
| ► Ανοίγει ο δρόμος για πλωτό τερματικό FSRU (μονάδα αεριοποίησης LNG) στην αλβανική ακτή ως πιθανότερο σενάριο μεταφοράς. |
| ► Ξεκινά τον Ιούλιο η πρώτη δημοπρασία με το νέο καθεστώς ανταγωνιστικών χρεώσεων στον Κάθετο Διάδρομο. |
Στο βασικό πάντως ερώτημα για το πώς θα φτάνει το αμερικανικό LNG στην Αλβανία μετά το 2030, η απάντηση δεν είναι αυτονόητη, καθώς ο υφιστάμενος διαδριατικός αγωγός αερίου TAP Ελλάδας – Αλβανίας – Ιταλίας μεταφέρει συμβασιοποιημένο αζέρικο αέριο και δεν διαθέτει επιπλέον capacity για τη μεταφορά άλλων ποσοτήτων.
Το γεγονός αυτό καθιστά ως πιο πιθανό σενάριο τη δημιουργία στη γείτονα χώρα ενός πλωτού τερματικού FSRU, κάτι στο οποίο έχει αναφερθεί κατά το πρόσφατο παρελθόν ο ίδιος ο Αλέξανδρος Εξάρχου.
FSRU στην Αλβανία
Σε συνέντευξή του τον Φεβρουάριο στο mononews, ο επικεφαλής του ελληνικού ομίλου είχε δηλώσει ότι η βιωσιμότητα μιας τέτοιας επένδυσης εξαρτάται από τις εξασφαλισμένες μακροχρόνιες εμπορικές συμφωνίες, λέγοντας ότι «χρειαζόμαστε τουλάχιστον ακόμη ένα FSRU στην Ελλάδα, αλλά το άλλο θα είναι σίγουρα στην Αλβανία».
Στο θέμα του πλωτού τερματικού αναφέρεται και το εξειδικευμένο μέσο για την περιοχή των Βαλκανίων SeeNews, θυμίζοντας ότι το 2021 η αλβανική κυβέρνηση είχε υπογράψει μνημόνιο με τις αμερικανικές εταιρείες Excelerate Energy και ExxonMobil LNG Market Development Inc για τη δημιουργία FSRU στο λιμάνι της Αυλώνας, χωρίς ωστόσο η συμφωνία να πάρει ποτέ σάρκα και οστά.
Η Σερβία
Όσο για τη στόχευση της αμερικανικής πλευράς, δεν σταματά στην Αλβανία καθώς προβλέπει την κάλυψη ενός μεγάλου «τόξου» χωρών και φιλοδοξεί σε μια αντίστοιχη συμφωνία με τη Σερβία, την πλέον ίσως εξαρτημένη χώρα των Βαλκανίων από τη Ρωσία, την οποία είχε επισκεφτεί προ μηνός και ο ΥΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου.
Ο σχεδιασμός άλλωστε για την αλυσίδα των αγωγών που θα φέρουν το αμερικανικό αέριο στην περιοχή προχωρά με γοργά βήματα. Το Βελιγράδι ξεκινά προσεχώς τις εργασίες για τον διασυνδετήριο αγωγό Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας, μήκους 144 χιλιομέτρων, με στόχο να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027, ώστε να «κουμπώσει» με τον έτερο αγωγό αερίου Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας που αναμένεται να ολοκληρωθεί και αυτός εντός του επόμενου έτους.
Η συμφωνία και οι συνέργειες
Στο δια ταύτα της χθεσινής ανακοίνωσης του ελληνικού ομίλου, η αμερικανική θυγατρική του Aktor LNG USA θα προμηθεύει τη κρατική εταιρεία της χώρας (Albgaz) για το διάστημα 2030-2050 με 1 δισεκατομμύριο κυβικά μέτρα αερίου τον χρόνο, μέσω μιας συμφωνίας η οποία δημιουργεί πολλές ευκαιρίες.
Τέτοια θα μπορούσε να είναι και η κάλυψη των αναγκών της νέας ηλεκτροπαραγωγικής μονάδας αερίου, ύψους 300 εκατ. ευρώ, που κτίζει στην Αλβανία η κοινοπραξία των ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – ΔΕΠΑ. Η μονάδα βρίσκεται κοντά στο Φιέρι και σε σημείο εξόδου του αγωγού TAP, ο οποίος και θα την τροφοδοτεί, με τη ΔΕΠΑ να έχει ήδη υπογράψει σχετική συμφωνία. Το γεγονός ωστόσο ότι σε μερικά χρόνια θα υπάρχει στη χώρα άλλη μια πηγή καυσίμου δημιουργεί προφανώς νέα δεδομένα.
«Σήμερα κάναμε ένα πολύ σημαντικό βήμα προς την υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, μιας στρατηγικής πρωτοβουλίας που σχεδιάστηκε από την κυβέρνηση των ΗΠΑ και φιλοδοξεί να προσφέρει στην Ευρώπη ενεργειακή ασφάλεια μέσω του αμερικανικού LNG», αναφέρει για τη χθεσινή συμφωνία ο επικεφαλής του ελληνικού ομίλου, κάνοντας ειδική μνεία στην υποστήριξη του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας (NEDC) του Λευκού Οίκου και του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ.
Έχει προηγηθεί ανάρτηση της πρέσβειρας Γκιλφόιλ, που έχει ταξιδέψει πολλές φορές στην Αλβανία και έχει δουλέψει καιρό τώρα για να κλείσει η συμφωνία, την οποία χαρακτηρίζει ως «ιστορική» για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής και κάνει επίσης μνεία στον Αμερικανό υπ. Εσωτερικών Ντ. Μπέργκαμ, καθώς και στον υπ. Ενέργειας Κρις Ράιτ, με τον οποίο συναντήθηκε χθες στην Κροατία ο Στ. Παπασταύρου.
Στο πλαίσιο της συνόδου της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (Three Seas Initiative – 3SI), ο Έλληνας και ο Αμερικανός υπουργός συζήτησαν για τα επόμενα βήματα ανάπτυξης του Κάθετου Διαδρόμου, στον οποίο η προ μηνός συμφωνία Κομισιόν – Διαχειριστών έβαλε τις βάσεις για ένα «restart», με ανταγωνιστικές χρεώσεις έναντι των άλλων οδεύσεων αμερικανικού αερίου προς τον Βορρά. Και κυρίως παρέχοντας ορατότητα στους επενδυτές, οι οποίοι θα μπορούν πλέον να δεσμεύουν χωρητικότητα για μεταφορά φορτίων σε ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση.
Η πρώτη δημοπρασία με το νέο καθεστώς θα γίνει τον Ιούλιο, λίγες εβδομάδες δηλαδή μετά την επόμενη συνάντηση Παπασταύρου – Ράιτ στην Ουάσιγκτον για το Σχήμα Συνεργασίας «3+1», που θα συνεδριάσει για δεύτερη φορά μέσα σε λίγους μήνες μετά από εκείνη τον Νοέμβριο στην Αθήνα, στο πλαίσιο της διοργάνωσης του PTEC.
Watch Now
| Τι να παρακολουθήσετε |
| ► Παρακολουθήστε την πρώτη δημοπρασία του Ιουλίου με το νέο καθεστώς ανταγωνιστικών χρεώσεων στον Κάθετο Διάδρομο και τη συνάντηση Παπασταύρου – Ράιτ στην Ουάσιγκτον για το Σχήμα «3+1». |
| ► Δείτε εάν θα προχωρήσει αντίστοιχη συμφωνία με τη Σερβία και αν θα υλοποιηθεί FSRU στην αλβανική ακτή για τη μεταφορά του αμερικανικού LNG μετά το 2030. |
