του Θάνου Σαββάκη*
Το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής σε καμία περίπτωση δεν αφήνει αδιάφορες τις ελληνικές και ειδικά τις μεταποιητικές επιχειρήσεις. Βεβαίως, πρέπει ν’ αναγνωρίσουμε ότι το θέμα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή είναι κάτι που είναι μακροπρόθεσμο. Όμως, το όφελος τόσο σε επίπεδο εθνικής οικονομίας όσο και σε επίπεδο επιχείρησης, είναι σαφώς μεγαλύτερο από το αντίστοιχο κόστος προσαρμογής.
Στο πλαίσιο ακριβώς της στρατηγικής ανταπόκρισης των μεταποιητικών επιχειρήσεων στην κλιματική αλλαγή, πολύ σπουδαίο ρόλο διαδραματίζουν δύο παράγοντες:
1. Η μείωση του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στον περιορισμό των δαπανών σε ενέργεια και στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και,
2. Ο περιορισμός των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου από τη βιομηχανία.
Ας επικεντρωθούμε στον δεύτερο παράγοντα, και συγκεκριμένα στη μείωση των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου. Σημειώνω εξ’ αρχής ότι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας μιας μεταποιητικής επιχείρησης στις διεθνείς αγορές.
Η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, ως διεργασία προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, αποτελεί «οριζόντια τεχνολογία» υψηλής προτεραιότητας για την πλειοψηφία των μεταποιητικών επιχειρήσεων.
Η συγκεκριμένη δράση θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμη στην προσπάθεια των επιχειρήσεων για το άνοιγμα νέων αγορών, αφού απαιτητικές αγορές του εξωτερικού όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο, ζητούν από τις επιχειρήσεις που διαθέτουν τα προϊόντα τους στις συγκεκριμένες αγορές πιστοποιητικό μέτρησης του ανθρακικού αποτυπώματος.
Γίνεται έτσι αντιληπτό ότι οι συγκεκριμένες χώρες θέτουν τεχνητά εμπόδια εισόδου για προϊόντα όπως –για παράδειγμα- τα τρόφιμα, που αποτελούν βασικό τμήμα των ελληνικών εξαγωγών επιβάλλοντας έτσι έναν έμμεσο προστατευτισμό για τα εγχωρίως παραγόμενα προϊόντα αντίστοιχα /στις συγκεκριμένες χώρες.
Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα προφανώς μπορεί να αναφέρεται σε διαφορετικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις (π.χ. εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, κατανάλωση πόσιμου νερού κλπ.) και να είναι άμεσο, δηλαδή να προκύπτει άμεσα από τη λειτουργία της επιχείρησης (για παράδειγμα διοξείδιο που εκπέμπεται από τη λειτουργία του εργοστασίου μιας επιχείρησης) ή έμμεσο, δηλαδή να προκύπτει από πόρους τρίτων που χρησιμοποιεί η επιχείρηση.
Σε κάθε περίπτωση, στις μέρες μας, έχει κυριαρχήσει σε μεγάλο βαθμό η μέτρηση του αποτυπώματος σε διοξείδιο άνθρακα (CO2), και ειδικότερα σε εκπομπές ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα (CO2e), μέτρηση που έχει γίνει αποδεκτή ως η παγκόσμια μονάδα μέτρησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη και συνοψίζει όλα τα επιμέρους αέρια που σχετίζονται με το φαινόμενο του θερμοκηπίου.
Θα πρέπει να υπάρξει προσπάθεια μέτρησης του ανθρακικού αποτυπώματος σε ολόκληρες αλυσίδες πρόσθεσης αξίας ούτως ώστε να υπάρχει ολιστική προσέγγιση στη μέτρηση και μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος.
Σε κάθε περίπτωση, η τρέχουσα άσχημη οικονομική συγκυρία, είναι φανερό ότι δημιουργεί προσκόμματα για την εξασφάλιση ικανών κεφαλαίων τα οποία με κατάλληλη αξιοποίηση θα συμβάλλουν στο πλαίσιο της πολιτικής μετριασμού και προσαρμογής της χώρας μας και των επιχειρήσεων στα όσα θα πρέπει να συμβούν λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Όμως, το όποιο πλέγμα πολιτικών που θα ισχύσει από τώρα και στο εξής για το συγκεκριμένο θέμα θα πρέπει να ειδωθεί και να αξιοποιηθεί ως ευκαιρία για την ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων, άρα και ανάπτυξης, συμβάλλοντας έτσι στην έξοδο από την οικονομική κρίση και στη διαμόρφωση του νέου αναπτυξιακού υποδείγματος για την Ελλάδα.
*Ο κ. Θάνος Σαββάκης είναι επιχειρηματίας & πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος
