Κατά 1,2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως αρχής γενομένης από το 2026, αναμένεται να επεκτείνει τη χωρητικότητά του, ο Διαδριατικός Αγωγός (TAP), ο οποίος μεταφέρει φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν στην Ευρώπη, και έχει ήδη παραδώσει συνολικά 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από την έναρξη λειτουργίας του το 2020
«Το πρώτο επίπεδο επέκτασης της δυναμικότητας του TAP – που προβλέπεται να προσθέσει 1,2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα μακροπρόθεσμης δυναμικότητας ετησίως από τις αρχές του 2026 – βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο διευθύνων σύμβουλος του TAP, Luca Schieppati και υπογράμμισε ότι «αυτό θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για περαιτέρω επεκτάσεις της παραγωγικής ικανότητας μέσω δοκιμών αγοράς, ανάλογα με τη ζήτηση και την εξέλιξη του ενεργειακού τοπίου της Ευρώπης».
Τα σχέδια για διπλασιασμό της δυναμικότητας
Η επέκταση εντάσσεται στο σχέδιο του TAP να διπλασιάσει τη δυναμικότητά του στα 20 δισ. κυβικά μέτρα/έτος έως το 2027.
Από το 2020, ο TAP έχει προμηθεύσει περισσότερα από 41,7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου στην Ιταλία, 4,8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα στην Ελλάδα και 3,2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα στη Βουλγαρία.
Πέρα από την ονομαστική χωρητικότητα
Για να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη ζήτηση της Ευρώπης μετά την ενεργειακή κρίση του 2022 που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο αγωγός λειτουργεί ήδη πάνω από την αρχική ονομαστική του χωρητικότητα των 10 δισ. κυβικών μέτρων μέσω εξατομικευμένων εμπορικών προϊόντων, ανέφερε από την πλευρά της η Marija Savova, επικεφαλής εμπορικού τμήματος του TAP.
«Ο TAP παρέχει αδιάλειπτη ροή φυσικού αερίου για πάνω από τεσσεράμισι χρόνια», είπε. «Είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε στη ζήτηση της αγοράς επιτρέποντας περαιτέρω επεκτάσεις της παραγωγικής ικανότητας».
Η συμβολή στην ενεργειακή ασφάλεια
Ο Διαδριατικός Αγωγός (TAP) διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης, παρέχοντας μια νέα διαδρομή για το φυσικό αέριο από την περιοχή της Κασπίας, και συγκεκριμένα το κοίτασμα Shah Deniz II, προς τη Νότια Ευρώπη. Ο TAP συμβάλλει στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης διαφοροποιώντας τον εφοδιασμό και προωθώντας την μεγαλύτερη ολοκλήρωση των ενεργειακών δικτύων. Ως το τελευταίο τμήμα του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου , υποστηρίζει τους στόχους της ΕΕ για την ενεργειακή μετάβαση, επιτρέποντας τη μετάβαση από καύσιμα με μεγαλύτερη ένταση άνθρακα, όπως ο άνθρακας, και παρέχοντας μια πιο αξιόπιστη και διαφοροποιημένη προμήθεια φυσικού αερίου
Το ορόσημο των 50 bcm
Την περασμένη Δευτέρα ο TAP ανακοίνωσε ότι έχει μεταφέρει συνολικά 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου στην Ευρώπη από την έναρξη της εμπορικής του λειτουργίας. Το σημαντικό αυτό ορόσημο αναδεικνύει τον ρόλο του TAP στην ενίσχυση μιας αξιόπιστης και διαφοροποιημένης παροχής φυσικού αερίου στην Ευρώπη, προωθώντας τον ανταγωνισμό και συμβάλλοντας στις προσπάθειες απανθρακοποίησης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Όπως υπογράμμισε ο Luca Schieppati: «Τα 50 bcm δεν είναι απλώς ένα ορόσημο – αποτελούν ξεκάθαρη απόδειξη του στρατηγικού ρόλου του TAP στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης και στην υποστήριξη των κλιματικών της στόχων. Με την ασφαλή και αξιόπιστη μεταφορά φυσικού αερίου από μια νέα πηγή και μέσω μιας νέας διαδρομής, ο TAP συνέβαλε στη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και στη μείωση της εξάρτησης από πιο ρυπογόνες μορφές ενέργειας, ενώ παράλληλα προχωρά στον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από τη λειτουργία του».
Και η Marija Savova διευκρίνισε: «Ο TAP παρέχει αδιάλειπτη ροή φυσικού αερίου για περισσότερα από τεσσερισήμισι χρόνια, προσφέροντας αξιόπιστες υπηρεσίες στους πελάτες μας – τους shippers. Από τις αρχές του 2022, ανταποκρινόμενοι στις αυξημένες ανάγκες φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ο TAP αξιοποίησε τις λειτουργικές δυνατότητες του αγωγού και ανέπτυξε εμπορικά προϊόντα που μας επέτρεψαν να μεταφέρουμε ποσότητες πέραν της ονομαστικής δυναμικότητάς του. Αυτό ενίσχυσε την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και ανέδειξε τον ρόλο των χωρών διέλευσης του TAP ως περιφερειακών ενεργειακών κόμβων. Καθώς το Market Test του 2023 πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του και αυτό του 2025 έχει μόλις ξεκινήσει, είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε στη ζήτηση της αγοράς μέσω περαιτέρω επεκτάσεων δυναμικότητας».
Σχετικά με τον Διαδριατικό Αγωγό Φυσικού Αερίου (TAP)
Ο αγωγός TAP μεταφέρει φυσικό αέριο από το γιγαντιαίο κοίτασμα Shah Deniz II του αζέρικου τμήματος της Κασπίας Θάλασσας προς την Ευρώπη. Ο μήκους περίπου 877 χλμ. αγωγός συνδέεται με τον αγωγό Trans Anatolian Pipeline (TANAP) στους Κήπους στα ελληνοτουρκικά σύνορα, και διασχίζει την Ελλάδα, την Αλβανία και την Αδριατική θάλασσα, προτού εξέλθει στην ξηρά στη Νότια Ιταλία.
Ο TAP διευκολύνει την προμήθεια φυσικού αερίου σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μέσω διασυνδέσεων. Ο TAP συνδέεται με τον Διασυνδετήριο Αγωγό Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB), ο οποίος ξεκίνησε την εμπορική του λειτουργία τον Οκτώβριο του 2022, παρέχοντας αέριο από την Κασπία στη Βουλγαρία, ενισχύοντας έτσι την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού σε μία ακόμη ευρωπαϊκή χώρα. Τα σημεία εξόδου του ΤΑΡ στην Ελλάδα και την Αλβανία, μαζί με την στην Ιταλία, παρέχουν πολλαπλές δυνατότητες για περαιτέρω μεταφορά φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν στις ευρύτερες ευρωπαϊκές αγορές.
Ο Νότιος Διάδρομος
Ως βασικό τμήμα του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, ο ΤΑΡ αποτελεί έργο στρατηγικής και οικονομικής σημασίας για την Ευρώπη, προσφέροντας αξιόπιστη πρόσβαση σε μία νέα πηγή φυσικού αερίου. Επίσης, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ευρώπη, στη διαφοροποίηση του ενεργειακού της ανεφοδιασμού και στη μετάβαση προς την από-ανθρακοποίηση.
Στο μετοχικό κεφάλαιο του ΤΑΡ μετέχουν οι εταιρείες: bp (20%), SOCAR (20%), Snam (20%), Fluxys (20%), Enagás (20%).
Ο Νότιος Διάδρομος Φυσικού Αερίου (SGC) έχει γίνει ο ακρογωνιαίος λίθος των εξαγωγών ενέργειας από την Κασπία προς την Ευρώπη. Αποτελούμενος από τον Αγωγό Νότιου Καυκάσου (SCP), τον Αγωγό Διανατολίας (TANAP) και τον Αγωγό Διαδριατικής (TAP), ο SGC παρέδωσε 11,7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου στην ΕΕ το 2024 – αύξηση 44% από το 2021. Το Αζερμπαϊτζάν, ο κύριος προμηθευτής, έχει αυξήσει την παραγωγή στα 38,8 bcm ετησίως, με την SOCAR και διεθνείς εταίρους όπως η ΒΡ και η ENI να οδηγούν την επέκταση. Έως το 2027, η ΕΕ και το Αζερμπαϊτζάν στοχεύουν να διπλασιάσουν τη δυναμικότητα του SGC στα 20 bcm/έτος, ένας στόχος που υποστηρίζεται από 40 δισεκατομμύρια δολάρια σε υφιστάμενες επενδύσεις και επιπλέον 6,3–9,3 δισεκατομμύρια δολάρια σε προγραμματισμένες αναβαθμίσεις.
Παράκαμψη
Η επιτυχία του SGC εξαρτάται από την ικανότητά του να παρακάμπτει τις ρωσικά κυριαρχούμενες διαδρομές διαμετακόμισης. Για παράδειγμα, ο χρηματοδοτούμενος από την ΕΕ αγωγός διασύνδεσης Ελλάδας-Βουλγαρίας, ο οποίος ολοκληρώθηκε το 2022, έχει επιτρέψει τις παραδόσεις φυσικού αερίου στα Βαλκάνια, ενώ ο ρόλος της Τουρκίας ως κόμβου διαμετακόμισης έχει αυξηθεί. Η τουρκική κρατική BOTAŞ και η αζερμπαϊτζανική SOCAR έχουν υπογράψει συμφωνίες υποδομών αξίας 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενισχύοντας τη θέση της Άγκυρας ως κρίσιμου κόμβου στον διάδρομο.
