Τον χάρτη των τεχνικών παρεμβάσεων και των περιβαλλοντικών μέτρων που συνοδεύουν τη νέα περίοδο λειτουργίας της Αττικής Οδού αποτυπώνει η Συμπληρωματική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), η οποία τέθηκε σε τροχιά περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Η μελέτη έρχεται να επικαιροποιήσει τους περιβαλλοντικούς όρους του αυτοκινητοδρόμου, ενσωματώνοντας τα νέα κυκλοφοριακά δεδομένα του λεκανοπεδίου, τις απαιτήσεις για τον περιορισμό του θορύβου και των ρύπων, καθώς και τις απαραίτητες κατασκευαστικές βελτιώσεις για την αποσυμφόρηση κομβικών σημείων του άξονα.
Στον πυρήνα της ΣΜΠΕ βρίσκονται οι στοχευμένες γεωμετρικές και λειτουργικές παρεμβάσεις κατά μήκος της αρτηρίας, με κυρίαρχο στόχο την άρση των φαινομένων κυκλοφοριακής συμφόρησης που καταγράφονται καθημερινά τις ώρες αιχμής. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αναβάθμιση κρίσιμων ανισόπεδων κόμβων —όπως οι κόμβοι Μεταμόρφωσης, Κηφισίας, Πεντέλης και Αεροδρομίου— μέσω της διαπλάτυνσης κλάδων εισόδου και εξόδου, της δημιουργίας πρόσθετων λωρίδων επιτάχυνσης και επιβράδυνσης, καθώς και της βελτίωσης των συνδέσεων με το τοπικό οδικό δίκτυο των όμορων δήμων. Παράλληλα, προβλέπονται παρεμβάσεις ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας και εκσυγχρονισμού των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, των συστημάτων πυρασφάλειας των σηράγγων και των υποδομών εξυπηρέτησης ηλεκτρικών οχημάτων.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο της μελέτης αφιερώνεται στην αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού θορύβου, ο οποίος αποτελεί μία από τις βασικότερες περιβαλλοντικές πιέσεις στους αστικούς δήμους που διασχίζει ο αυτοκινητόδρομος. Βάσει των επικαιροποιημένων ακουστικών μετρήσεων και των κυκλοφοριακών προβολών, η ΣΜΠΕ προβλέπει την εγκατάσταση νέων ηχοπετασμάτων, την αντικατάσταση ή επαύξηση του ύψους των υφιστάμενων σε ευαίσθητες ζώνες κατοικίας, καθώς και τη σταδιακή εφαρμογή αντιολισθηρών και ηχοαπορροφητικών ασφαλτοταπήτων, με στόχο τη μείωση της στάθμης του θορύβου εντός των προβλεπόμενων ευρωπαϊκών και εθνικών ορίων.
Παράλληλα, στο πεδίο της διαχείρισης των υδάτων και της προστασίας από πλημμυρικά φαινόμενα, η μελέτη ενσωματώνει τα νεότερα υδρολογικά δεδομένα και τις απαιτήσεις της κλιματικής ανθεκτικότητας. Προβλέπεται η αναβάθμιση και η τακτική συντήρηση του δικτύου αποχέτευσης ομβρίων υδάτων, η βελτίωση των δεξαμενών κατακράτησης και ελαιοσυλλογής για την αποφυγή ρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα και των ρεμάτων από απορροές του οδοστρώματος, καθώς και η λήψη αυστηρών μέτρων προστασίας κατά τη φάση εκτέλεσης των νέων κατασκευαστικών εργασιών.
Τέλος, η Συμπληρωματική ΜΠΕ περιλαμβάνει αναλυτικό πρόγραμμα περιβαλλοντικής παρακολούθησης, το οποίο προβλέπει συνεχή καταγραφή της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα, των επιπέδων θορύβου και της ποιότητας των υδάτων καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του αυτοκινητοδρόμου, διασφαλίζοντας ότι οι παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού της Αττικής Οδού θα υλοποιηθούν με το μικρότερο δυνατό περιβαλλοντικό αποτύπωμα για τις τοπικές κοινωνίες.
Η «ακτινογραφία» των παρεμβάσεων στον κόμβο Μεταμόρφωσης
Στην πρώτη γραμμή των έργων οδικής αναβάθμισης στην Αττική βρίσκεται η αναδιαμόρφωση του ανισόπεδου κόμβου Μεταμόρφωσης, στο σημείο συνάντησης της Αττικής Οδού με την εθνική οδό Αθηνών – Λαμίας (ΠΑΘΕ). Πρόκειται για το πιο επιβαρυμένο κυκλοφοριακό σημείο του λεκανοπεδίου, όπου η καθημερινή σύγκλιση και εμπλοκή των ρευμάτων κυκλοφορίας προκαλεί πολύωρες ουρές χιλιομέτρων, επηρεάζοντας αλυσιδωτά τόσο τον Κηφισό όσο και τον άξονα της Αττικής Οδού.
Το τεχνικό σχέδιο που προωθείται από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, σε συντονισμό με τους παραχωρησιούχους των δύο αυτοκινητοδρόμων (Νέα Αττική Οδός και Νέα Οδός), στοχεύει στον διαχωρισμό των κυκλοφοριακών ροών και στην κατάργηση των επικίνδυνων «πλεγμάτων» (weaving), όπου τα οχήματα αναγκάζονται να αλλάζουν λωρίδες σε ελάχιστη απόσταση.
Κομβικό στοιχείο της παρέμβασης αποτελεί η αναδιάρθρωση των κλάδων εξόδου από την Αττική Οδό προς την εθνική οδό με κατεύθυνση τη Λαμία. Σήμερα, τα οχήματα που προέρχονται τόσο από το ρεύμα του Αεροδρομίου όσο και από το ρεύμα της Ελευσίνας συναντώνται σε κοινό διάδρομο εισόδου στον ΠΑΘΕ, δημιουργώντας ασφυκτικό «μποτιλιάρισμα» που μπλοκάρει τις δεξιές λωρίδες της Αττικής Οδού. Ο νέος σχεδιασμός προβλέπει τον λειτουργικό διαχωρισμό των δύο αυτών ροών, ώστε η είσοδος στην εθνική οδό προς βορρά να γίνεται ανεξάρτητα και σε διαφορετικά σημεία, εκτονώνοντας άμεσα την πίεση.
Παράλληλα, προβλέπεται η διαπλάτυνση υφιστάμενων κλάδων, η κατασκευή νέων λωρίδων επιτάχυνσης και επιβράδυνσης μεγαλύτερου μήκους, καθώς και η γεωμετρική βελτίωση των συνδετήριων ραμπών. Με τις παρεμβάσεις αυτές, τα οχήματα θα έχουν τον απαραίτητο χώρο και χρόνο για να ενταχθούν ομαλά και με ασφάλεια στην κύρια αρτηρία, χωρίς να απαιτούνται απότομες επιβραδύνσεις που προκαλούν κυκλοφοριακά εμφράγματα και ατυχήματα.
Επιπλέον, το πακέτο των ρυθμίσεων περιλαμβάνει βελτιώσεις στη σήμανση, την τοποθέτηση νέων πληροφοριακών πινακίδων μεταβλητών μηνυμάτων (VMS) σε ικανή απόσταση πριν από τον κόμβο για την έγκαιρη καθοδήγηση των οδηγών, καθώς και στοχευμένες παρεμβάσεις στις συνδέσεις με το παράπλευρο τοπικό οδικό δίκτυο της Μεταμόρφωσης και της Λυκόβρυσης, ώστε να αποτρέπεται η διοχέτευση της διαμπερούς κυκλοφορίας μέσα από τον αστικό ιστό.
Η υλοποίηση του έργου απαιτεί σύνθετο τεχνικό συντονισμό, καθώς οι εργασίες θα εκτελεστούν υπό κυκλοφορία σε ένα σημείο μηδενικής ανοχής σε καθυστερήσεις. Ωστόσο, με την ολοκλήρωσή τους, εκτιμάται ότι θα μειωθούν δραστικά οι χρόνοι διέλευσης κατά τις ώρες αιχμής, βελτιώνοντας αισθητά την καθημερινότητα δεκάδων χιλιάδων οδηγών και περιορίζοντας τους ρύπους στην ευρύτερη περιοχή.
