Στα 2 εκατ. ευρώ θα φτάνουν οι ετήσιες αποδόσεις προς τις τοπικές κοινωνίες από ένα κέντρο δεδομένων (data center) ισχύος 100 MW, μετά την αύξηση κατά 33% του ειδικού τέλους που θα καταβάλλουν οι κάτοχοι των εγκαταστάσεων. Το ποσό ορίζεται πλέον σε 20.000 ευρώ ανά Μεγαβάτ μέγιστης ισχύος κατανάλωσης, από 15.000 ευρώ, και θα κατανέμεται κατά 75% στους δήμους και κατά 25% στους οικιακούς καταναλωτές των περιοχών όπου λειτουργούν τα data centers.
Η αύξηση και ο επιμερισμός του τέλους περιλαμβάνονται στις τελικές αλλαγές που κατέθεσε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας λίγο πριν από την ψήφιση του ενεργειακού νομοσχεδίου, την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου. Οι παρεμβάσεις απαντούν σε αιτήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της αγοράς των κέντρων δεδομένων και των Διαχειριστών, διατηρώντας παράλληλα τον βασικό στόχο του νέου πλαισίου, να συνδέεται η δέσμευση ηλεκτρικού χώρου με έργα που έχουν χρηματοδότηση και προοπτική υλοποίησης.
Με βάση τη νέα ρύθμιση, από το ετήσιο τέλος ενός data center 100 MW, 1,5 εκατ. ευρώ θα κατευθύνονται στον δήμο όπου βρίσκεται η εγκατάσταση και 500.000 ευρώ στους οικιακούς καταναλωτές της περιοχής. Η απόδοση θα γίνεται με αντίστοιχο τρόπο με εκείνον που ισχύει για το ειδικό τέλος ΑΠΕ. Η αύξηση του ποσού υιοθετήθηκε έπειτα από αίτημα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας.
Κριτήρια για την οικονομική επάρκεια και μεταβίβαση έργων
Αυστηρότερος και πιο αναλυτικός γίνεται ο έλεγχος της οικονομικής επάρκειας των επενδυτών. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών του επενδυτή —ή αθροιστικά των μετόχων και των συνδεδεμένων μερών του— θα πρέπει να υπερβαίνει το 30% του κόστους κατασκευής, με βάση συμβατικό κόστος ανάπτυξης 10 εκατ. ευρώ ανά MW.
Όταν ο ίδιος επενδυτής έχει καταθέσει αιτήσεις για περισσότερα έργα, θα συνυπολογίζεται το σύνολο των αιτήσεων και το κριτήριο θα εφαρμόζεται στο σωρευτικό κόστος κατασκευής. Για εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου και funds θα μπορεί, εναλλακτικά, να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των κεφαλαίων που διαχειρίζονται. Αν ένας επενδυτής συμμετέχει σε περισσότερες εταιρείες που διεκδικούν ηλεκτρικό χώρο, η ΡΑΑΕΥ θα συνεκτιμά και τη συμμετοχή του σε έργα που έχουν ήδη εξασφαλίσει Προσφορά Σύνδεσης.
Οι Προσφορές Σύνδεσης και οι Συμβάσεις Σύνδεσης θα μπορούν να μεταβιβάζονται, υπό την προϋπόθεση ότι ο νέος κάτοχος πληροί τα ίδια κριτήρια. Η δυνατότητα μεταβίβασης, επομένως, δεν καταργεί τις απαιτήσεις που συνδέονται με τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου.
Η κατεύθυνση αυτή βρίσκεται κοντά και στις προτάσεις της Ελληνικής Ένωσης Data Centers, η οποία ζητά να λαμβάνονται υπόψη η αδειοδοτική πρόοδος, η χρηματοδοτική επάρκεια και τα χρονοδιαγράμματα των επενδύσεων, αλλά και να αποδεσμεύεται χώρος από έργα που δεν προχωρούν. Η κατανάλωση των data centers στην Ελλάδα εκτιμήθηκε το 2024 σε 65 GWh, ποσοστό περίπου 0,1% της εγχώριας ζήτησης ηλεκτρισμού.
Αιτήσεις, κόστος σύνδεσης και εγγυητικές
Για κέντρα δεδομένων ισχύος 4 MW και άνω, όταν ο ΔΕΔΔΗΕ αδυνατεί για τεχνικούς λόγους να χορηγήσει όρους σύνδεσης, η αίτηση θα διαβιβάζεται στον ΑΔΜΗΕ. Η αρχική ημερομηνία υποβολής θα διατηρείται εφόσον ο φάκελος είναι πλήρης, ενώ ο ΑΔΜΗΕ θα μπορεί να ζητά συμπληρωματικά δικαιολογητικά.
Αποσαφηνίζεται επίσης ο τρόπος προσδιορισμού του κόστους για τη σύνδεση data center σε υφιστάμενο Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης που δεν είναι κορεσμένο. Το κόστος θα βαρύνει τον ενδιαφερόμενο επενδυτή και οι σχετικές λεπτομέρειες θα καθορίζονται από τη ΡΑΑΕΥ, έπειτα από εισήγηση του Διαχειριστή.
Σε περίπτωση που ένα κέντρο δεδομένων ηλεκτριστεί τμηματικά, η εγγυητική επιστολή θα επιστρέφεται για το μέρος της ισχύος που έχει ηλεκτριστεί, ενώ το υπόλοιπο ποσό θα καταπίπτει. Η πρόβλεψη έχει ιδιαίτερη σημασία για μεγάλα έργα, καθώς η εγγυητική για ένα data center 100 MW μπορεί να φτάσει τα 20 εκατ. ευρώ. Για έργα που υπάγονται στις μεταβατικές ρυθμίσεις, το τέλος παράτασης της δέσμευσης ηλεκτρικού χώρου θα αρχίσει να εφαρμόζεται τέσσερα χρόνια μετά τη χορήγηση της Προσφοράς Σύνδεσης.
Εναλλακτικές για την κάλυψη της κατανάλωσης με ΑΠΕ
Περισσότερη ευελιξία αποκτούν οι επενδυτές και ως προς την υποχρέωση κάλυψης τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης των εγκαταστάσεών τους από νέους σταθμούς ΑΠΕ. Στα διαθέσιμα εργαλεία προστίθενται τα διμερή συμβόλαια με χρηματοοικονομική διευθέτηση, τα λεγόμενα virtual PPAs, τα οποία θα συνοδεύονται από Εγγυήσεις Προέλευσης από έργα ΑΠΕ και συστήματα αποθήκευσης στο διασυνδεδεμένο σύστημα.
Οι συμφωνίες αυτές λειτουργούν ως εναλλακτική στην απευθείας σύνδεση με μονάδες ΑΠΕ ή αποθήκευσης, καθώς και στα διμερή συμβόλαια με φυσική παράδοση ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, τα κέντρα δεδομένων θα μπορούν να προμηθεύονται «πράσινο» ρεύμα που παράγεται σε τρίτες χώρες. Η πρόβλεψη αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί και για την εισαγωγή ενέργειας μέσω της σχεδιαζόμενης ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου, GREGY.
Προτεραιότητα στα μεγάλα data centers με αποθήκευση
Τα κέντρα δεδομένων ισχύος άνω των 200 MW θα αποκτούν απόλυτη προτεραιότητα έναντι των υπόλοιπων data centers για την εξασφάλιση ηλεκτρικού χώρου, εφόσον δρομολογούν νέα κατανεμόμενη ισχύ ή αποθήκευση τουλάχιστον ίση με το 80% της μέγιστης ισχύος κατανάλωσής τους. Την ανάπτυξη της νέας ισχύος θα μπορεί να αναλάβει ο ίδιος ο κάτοχος ή θυγατρική του.
Οι μπαταρίες που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο αυτό δεν θα προσμετρώνται στο ανώτατο όριο των merchant έργων αποθήκευσης. Η μέγιστη ισχύς παραγωγής τους δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τη μέγιστη ισχύ κατανάλωσης του data center, ενώ η ισχύς που θα εγχέουν στο δίκτυο δεν θα μπορεί να ξεπερνά την κατανάλωση του κέντρου κατά την αντίστοιχη περίοδο κατανομής.
Προστασία καταναλωτών και παρατάσεις για ΑΠΕ και αποθήκευση
Στις αλλαγές για την προστασία των καταναλωτών προβλέπεται ότι το παράπονο προς τον προμηθευτή πρέπει να υποβάλλεται εγγράφως, ώστε να αποδεικνύεται πότε κατατέθηκε και να είναι σαφές από πότε αρχίζει η προστασία από διακοπή ηλεκτροδότησης. Η προστασία μπορεί να παραταθεί πέραν των 90 ημερών, εάν ο αρμόδιος φορέας εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να εξετάσει την καταγγελία. Η προθεσμία των 90 ημερών προβλέπεται ήδη από την ευρωπαϊκή Οδηγία για τα δικαιώματα των καταναλωτών και τον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας.
Για σταθμούς ΑΠΕ των οποίων έχει ανασταλεί η λειτουργική ενίσχυση από τον ΔΑΠΕΕΠ, προβλέπεται προθεσμία τεσσάρων μηνών για συμμόρφωση πριν από την επιβολή κυρώσεων. Για όσους σταθμούς βρίσκονται ήδη σε αναστολή, η προθεσμία παρατείνεται έως τις 12 Απριλίου 2027, έπειτα από αίτημα της αγοράς και ειδικότερα του ΠΟΣΠΗΕΦ.
Τέλος, η προθεσμία για την υποβολή πλήρους αιτήματος έκδοσης άδειας λειτουργίας των ενισχυόμενων συστημάτων αποθήκευσης αυξάνεται από οκτώ σε δέκα μήνες. Το νέο χρονικό ορόσημο για την εφαρμογή της σχετικής ρύθμισης θα αφορά πλέον σταθμούς που δεν έχουν αποδεχθεί Οριστική Προσφορά Σύνδεσης.
