Των: Δρ. Κώστα Σαχπάζη, Πολιτικού Μηχανικού, Καθηγητή της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Κωνσταντίνας Σαχπάζη, Πολιτικού Μηχανικού, και Δέσποινας Σαχπάζη, Αρχιτέκτονος Μηχανικού
____________________ .. ____________________
Εισαγωγή
Η διαχείριση των παράκτιων ζωνών αποτελεί μία από τις πλέον σύνθετες τομές του διοικητικού δικαίου, της περιβαλλοντικής μηχανικής και της γεωχωρικής τεχνολογίας. Από την 28η Ιανουαρίου 2026, η Ελληνική Δημοκρατία έχει μεταβεί σε ένα πλήρως ψηφιοποιημένο πλαίσιο για την παραχώρηση αιγιαλού. Η μετάβαση αυτή υλοποιείται μέσω μιας εξειδικευμένης ηλεκτρονικής πλατφόρμας, σηματοδοτώντας μια καθοριστική στροφή από τις παραδοσιακές, κατακερματισμένες γραφειοκρατικές διαδικασίες σε ένα ολοκληρωμένο, δεδομενοκεντρικό σύστημα (data-driven system).
Για τον τεχνικό κόσμο —μηχανικούς, τοπογράφους και αναδόχους— η ψηφιοποίηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική επικαιροποίηση, αλλά μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο υποβολής, επαλήθευσης και διαχείρισης των χωρικών δεδομένων. Το νέο σύστημα, που αναπτύχθηκε από τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (ΓΓΠΣΨΔ) σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας, κεντρικοποιεί τις ηλεκτρονικές αιτήσεις για τη χρήση τμήματος αιγιαλού και τη χρήση τμήματος παραλίας.
Νομοθετικό και Κανονιστικό Πλαίσιο
Η κανονιστική βάση της πλατφόρμας εδράζεται στην Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) 11996 ΕΞ 2026. Το πλαίσιο αυτό επιβάλλει σε όλες τις επιχειρηματικές οντότητες και τους ναυτικούς ομίλους που επιδιώκουν την «απλή χρήση» παράκτιων ζωνών, να αλληλεπιδρούν αποκλειστικά με την ψηφιακή πύλη μέσω του gov.gr.
Από την πλευρά της μηχανικής, η μετάβαση αυτή ευθυγραμμίζεται με τις ευρύτερες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών και την Οδηγία INSPIRE (2007/2/ΕΚ) για τη θέσπιση υποδομής χωρικών πληροφοριών στην Ευρώπη. Επιπλέον, ενώ η διαδικασία παραχώρησης είναι διοικητική, οι φυσικές εγκαταστάσεις και οι απαιτούμενες αποτυπώσεις πρέπει να τηρούν αυστηρά τεχνικά πρότυπα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που απορρέουν από τους Ευρωκώδικες, όπου εμπλέκονται προσωρινές ή ημιμόνιμες κατασκευές.
Τεχνικές Προδιαγραφές Γεωχωρικής Τεκμηρίωσης
Ένα από τα κρισιμότερα στοιχεία της ηλεκτρονικής αίτησης είναι η υποβολή ακριβών γεωχωρικών δεδομένων. Η πλατφόρμα απαιτεί τεκμηρίωση υψηλής διακριτικής ικανότητας (high-resolution) για να διασφαλιστεί ότι η αιτούμενη περιοχή δεν καταπατά προστατευόμενες ζώνες ούτε υπερβαίνει τα νόμιμα όρια.
Ορθοφωτογραφία και Τοπογραφικές Απαιτήσεις
Ο αιτών υποχρεούται να αναρτήσει αποσπάσματα από το επίσημο υπόβαθρο ορθοφωτοχάρτη που παρέχεται από το Ελληνικό Κτηματολόγιο ή μέσω της εφαρμογής «Θέαση Ορθοφωτοχαρτών» του gov.gr. Οι χάρτες αυτοί πρέπει να οριοθετούν σαφώς:
- Την αιτούμενη περιοχή παραχώρησης.
- Τα όρια της όμορης ιδιοκτησίας (της «δικαιούμενης» επιχείρησης).
- Τις επίσημες οριογραμμές Αιγιαλού και Παραλίας.
Γεωδαιτική Ακρίβεια και HEPOS
Για τους μηχανικούς, η ακρίβεια αυτών των ορίων είναι υψίστης σημασίας. Οι συντεταγμένες πρέπει να εκφράζονται στο Ελληνικό Γεωδαιτικό Σύστημα Αναφοράς 1987 (ΕΓΣΑ ’87). Για απαιτήσεις υψηλής ακρίβειας, συνιστάται η χρήση του Ελληνικού Συστήματος Εντοπισμού (HEPOS), ώστε το τοπογραφικό διάγραμμα να εναρμονίζεται πλήρως με το εθνικό δίκτυο, ελαχιστοποιώντας τις επικαλύψεις ή τις χωρικές συγκρούσεις.
Ο Ρόλος του Πιστοποιούντος Μηχανικού
Υπό το νέο πλαίσιο, ο Διπλωματούχος Μηχανικός αναλαμβάνει αυξημένο επίπεδο ευθύνης. Βασική απαίτηση της αίτησης είναι η υποβολή επίσημης δήλωσης υπογεγραμμένης από αρμόδιο μηχανικό, η οποία πιστοποιεί ότι πληρούνται οι νόμιμες και τεχνικές προϋποθέσεις για την παραχώρηση.
Τεχνική Πιστοποίηση και Συμμόρφωση
Η δήλωση του μηχανικού δεν αποτελεί απλή τυπική διαδικασία, αλλά μια τεχνική πιστοποίηση χωρικής συμμόρφωσης. Ο μηχανικός οφείλει να επαληθεύσει:
- Χωρική Συνάφεια: Ότι η αιτούμενη έκταση είναι πράγματι όμορη με την κύρια επιχειρηματική δραστηριότητα του αιτούντος.
- Αναλογικότητα: Ότι οι διαστάσεις της αιτούμενης χρήσης τμήματος παραλίας δεν υπερβαίνουν τις αναλογίες που ορίζει ο Νόμος (συνήθως ποσοστό επί της πρόσοψης του ακινήτου).
- Περιβαλλοντικοί Περιορισμοί: Ότι η περιοχή δεν υπόκειται σε ειδικούς περιβαλλοντικούς περιορισμούς (π.χ. ζώνες NATURA 2000) που απαγορεύουν την αιτούμενη χρήση.
Δομοστατική Επάρκεια και Εφαρμογή Ευρωκωδίκων
Παρόλο που η «απλή χρήση» αφορά συνήθως μη μόνιμες κατασκευές (ομπρέλες, ξαπλώστρες, λυόμενα ξύλινα δάπεδα), οι εγκαταστάσεις αυτές εξακολουθούν να υπόκεινται σε πρότυπα ασφαλείας.
- EN 1991 (Ευρωκώδικας 1: Δράσεις επί των κατασκευών): Ακόμη και οι προσωρινές ξύλινες πλατφόρμες πρέπει να σχεδιάζονται ώστε να αντέχουν στα φορτία ανέμου και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στη δράση των κυμάτων, εάν βρίσκονται σε παράκτια περιβάλλοντα υψηλής ενέργειας.
- EN 1997 (Ευρωκώδικας 7: Γεωτεχνικός Σχεδιασμός): Πρέπει να αξιολογείται η ευστάθεια τυχόν προσωρινών αγκυρώσεων ή θεμελιώσεων, ιδιαίτερα σε αμμώδη ή ιλυώδη παράκτια εδάφη όπου ο παράγοντας της διάβρωσης είναι έντονος.
Διαδικαστική Ροή και Απαιτούμενη Τεκμηρίωση
Η ηλεκτρονική πλατφόρμα επιβάλλει μια αυστηρή αλληλουχία για την υποβολή των ηλεκτρονικών αιτήσεων. Η παράλειψη προσκόμισης οποιουδήποτε από τα ακόλουθα τεχνικά ή διοικητικά έγγραφα συνεπάγεται την αυτόματη απόρριψη της αίτησης:
- Αίτηση-Υπεύθυνη Δήλωση: Ψηφιοποιημένο έντυπο όπου ο αιτών δηλώνει τη συμμόρφωση με όλες τις νόμιμες απαιτήσεις.
- Φορολογική Ενημερότητα: Εκδοθείσα εντός 30 ημερών πριν από την υποβολή.
- Άδεια Λειτουργίας: Για Καταστήματα Υγειονομικού Ενδιαφέροντος (ΚΥΕ).
- Κωδικός Αριθμός Δραστηριότητας (ΚΑΔ): Βεβαίωση από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) που αποδεικνύει τη σχετική επιχειρηματική δραστηριότητα.
- Τεχνικά Διαγράμματα: Αποσπάσματα ορθοφωτοχαρτών ή τοπογραφικά διαγράμματα που απεικονίζουν την ακριβή περιοχή παραχώρησης.
- Βεβαίωση Μηχανικού: Η προαναφερθείσα δήλωση σχετικά με τη νομική και τεχνική καταλληλότητα του χώρου.
Η προθεσμία υποβολής ορίζεται αυστηρά για την 15η Μαρτίου 2026. Αυτή η καταληκτική ημερομηνία καθιστά αναγκαία την προληπτική δράση του τεχνικού κόσμου για τη διασφάλιση της ολοκλήρωσης όλων των αποτυπώσεων και πιστοποιήσεων εντός της χειμερινής περιόδου.
Προκλήσεις Μηχανικής στη Διαχείριση Παράκτιων Ζωνών
Οι παράκτιες ζώνες είναι δυναμικά περιβάλλοντα. Ο «αιγιαλός» είναι ένα γεωμορφολογικό χαρακτηριστικό που μπορεί να μεταβληθεί λόγω διάβρωσης ή πρόσχωσης.
Γεωμορφολογική Σταθερότητα
Οι μηχανικοί πρέπει να λάβουν υπόψη ότι ο κτηματολογικός αιγιαλός ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζει απόλυτα την τρέχουσα φυσική πραγματικότητα. Η χρήση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας απαιτεί από τον μηχανικό τη διασταύρωση ιστορικών δεδομένων με σύγχρονες ορθοφωτογραφίες. Εάν υπάρχει σημαντική απόκλιση μεταξύ της νομικής οριογραμμής και της φυσικής ακτογραμμής, ενδέχεται να απαιτηθεί επαγγελματική παρέμβαση και, ενδεχομένως, διαδικασία επανακαθορισμού των οριογραμμών, αν και αυτό εκφεύγει του πεδίου των παραχωρήσεων «απλής χρήσης».
Ψηφιακή Διαλειτουργικότητα
Η πλατφόρμα λειτουργεί μέσω της διαλειτουργικότητας πολλών κρατικών βάσεων δεδομένων:
- ΑΑΔΕ: Για την επαλήθευση της οικονομικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας.
- Ελληνικό Κτηματολόγιο: Για χωρικά και ιδιοκτησιακά δεδομένα.
- Υπουργείο Εσωτερικών: Για την επαλήθευση των δημοτικών ορίων.
Για τον ανάδοχο και τον μηχανικό, αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε ασυνέπεια στα εγγεγραμμένα δεδομένα της επιχείρησης (π.χ. αναντιστοιχία ΚΑΔ ή παρωχημένη φορολογική έδρα) θα μπλοκάρει την αίτηση. Ως εκ τούτου, ο «τεχνικός έλεγχος» (technical audit) των δεδομένων της επιχείρησης αποτελεί το συνιστώμενο πρώτο βήμα πριν από την απόπειρα ηλεκτρονικής υποβολής.
Συμπέρασμα
Η έναρξη λειτουργίας της νέας πλατφόρμας για την παραχώρηση αιγιαλού αποτελεί ορόσημο στον ψηφιακό μετασχηματισμό του ελληνικού τεχνικού κλάδου. Με την κεντρικοποίηση της διαδικασίας για τη χρήση τμήματος αιγιαλού και παραλίας, το κράτος στοχεύει στην αύξηση της διαφάνειας, τη μείωση των χρόνων επεξεργασίας και τη διασφάλιση της προστασίας του παράκτιου περιβάλλοντος μέσω αυστηρού γεωχωρικού ελέγχου.
Για τους μηχανικούς και τον ευρύτερο τεχνικό κόσμο, το σύστημα αυτό απαιτεί υψηλό επίπεδο ψηφιακού εγγραμματισμού και τεχνικής ακρίβειας. Η ευθύνη πιστοποίησης της νομιμότητας και της χωρικής ακρίβειας μιας περιοχής παραχώρησης αναβαθμίζει τον μηχανικό από δευτερεύοντα σύμβουλο σε κύριο εγγυητή του δημοσίου συμφέροντος και της περιβαλλοντικής συμμόρφωσης. Η τήρηση των γεωδαιτικών προτύπων, ο προσεκτικός χωρικός σχεδιασμός και η κατανόηση της τομής μεταξύ διοικητικού δικαίου και τεχνικών προδιαγραφών (όπως η συμμόρφωση με τους Ευρωκώδικες για προσωρινές κατασκευές) είναι πλέον απαραίτητα στοιχεία για την επιτυχή διαχείριση του πολυτιμότερου περιουσιακού στοιχείου της Ελλάδας — της ακτογραμμής της.
Η προθεσμία της 15ης Μαρτίου λειτουργεί ως κρίσιμο ορόσημο. Συνιστάται στους τεχνικούς επαγγελματίες να ξεκινήσουν άμεσα την προετοιμασία των τοπογραφικών υποβάθρων και των πιστοποιήσεων, ώστε να πλοηγηθούν αποτελεσματικά στις πολυπλοκότητες αυτού του νέου ψηφιακού τοπίου.
—————–
Ο Δρ. Κώστας Σαχπάζης είναι Πολιτικός Μηχανικός, Καθηγητής της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (www.uowm.gr και www.geodomisi.com, email: sachpazis@teemail.gr), η Κωνσταντίνα Σαχπάζη είναι Πολιτικός Μηχανικός, και η Δέσποινα Σαχπάζη είναι Αρχιτέκτων Μηχανικός
