Η πρώτη ουσιαστική παράδοση τμήματος του νέου Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) φαίνεται πλέον να μπαίνει στην τελική ευθεία, μετατρέποντας το έργο από διαχρονική εξαγγελία σε ορατή κατασκευαστική πραγματικότητα.
Το ορόσημο αφορά το ανατολικό τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, όπου, σύμφωνα με όσα ανέφερε την περασμένη Τετάρτη από το Ηράκλειο ο διευθύνων σύμβουλος της AKTOR Κατασκευές, Αναστάσιος Αρανίτης, αναμένεται να δοθούν στην κυκλοφορία μέσα στο καλοκαίρι τα πρώτα περίπου 10 χιλιόμετρα του νέου αυτοκινητόδρομου. Πρόκειται για εξέλιξη με ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς θα είναι το πρώτο τμήμα του νέου Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης που θα περάσει από το στάδιο του εργοταξίου στη χρήση από τους πολίτες.
Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο το Λασίθι. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη εικόνα κινητοποίησης γύρω από τον ΒΟΑΚ, με εργοτάξια και πρόδρομες εργασίες σε Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο, ενεργές συμβάσεις στα τμήματα Χερσόνησος – Νεάπολη και Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, καθώς και την έναρξη της περιόδου παραχώρησης για το βασικό τμήμα Χανιά – Ηράκλειο, μαζί με την προαίρεση για το Κίσαμος – Χανιά. Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών έχει παρουσιάσει τον ΒΟΑΚ ως το μεγαλύτερο οδικό έργο που έχει γίνει στην Κρήτη, με στόχο την αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας, τη βελτίωση των μετακινήσεων και την ενίσχυση της οικονομικής συνοχής του νησιού.
Στο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, το οποίο υλοποιείται ως δημόσιο έργο από την AKTOR, η αναμενόμενη παράδοση των πρώτων 10 χιλιομέτρων αντιστοιχεί περίπου στο 70% του συνολικού μήκους των 14,5 χιλιομέτρων. Το έργο έχει κόστος 186 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ και αφορά τη μετατροπή της υφιστάμενης οδού σε σύγχρονο αυτοκινητόδρομο, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας και ΛΕΑ ανά κατεύθυνση, διαχωρισμένο κατάστρωμα κυκλοφορίας και συνολικό πλάτος 22,5 μέτρων. Η πλήρης ολοκλήρωση του τμήματος συνδέεται και με τον Ανισόπεδο Κόμβο Αγίου Νικολάου, ο οποίος εκτιμάται ότι θα ακολουθήσει σε δεύτερο χρόνο.
Η σημασία του συγκεκριμένου τμήματος είναι διπλή. Σε τοπικό επίπεδο, αναμένεται να αποσυμφορήσει μια κρίσιμη κυκλοφοριακή ζώνη, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, όταν η κίνηση προς και από τον Άγιο Νικόλαο αυξάνεται σημαντικά. Σε επίπεδο συνολικού σχεδιασμού, αποτελεί το πρώτο χειροπιαστό βήμα προς τη λειτουργία ενός ενιαίου σύγχρονου άξονα στη βόρεια Κρήτη, από τα Χανιά έως το Λασίθι. Η διαδρομή αυτή έχει για δεκαετίες συνδεθεί με υψηλή επικινδυνότητα, κυκλοφοριακή πίεση, μεγάλες καθυστερήσεις και αναπτυξιακά εμπόδια για περιοχές που στηρίζονται στον τουρισμό, τη μεταποίηση και την αγροτική παραγωγή.
Το ανατολικό άκρο του ΒΟΑΚ δεν προχωρά μόνο του. Το αμέσως προηγούμενο τμήμα, Χερσόνησος – Νεάπολη, μήκους περίπου 22,5 χιλιομέτρων, υλοποιείται μέσω ΣΔΙΤ από το σχήμα ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – AKTOR – AKTOR Παραχωρήσεις. Πρόκειται για το κομμάτι που θα συνδέσει λειτουργικά τη Χερσόνησο με τη Νεάπολη και, στη συνέχεια, με τον Άγιο Νικόλαο. Η ολοκλήρωσή του τοποθετείται, με βάση τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις, στην περίοδο 2027-2028, ενώ έχει ήδη χαρακτηριστεί ως ένα από τα μεγάλα υπό κατασκευή οδικά έργα της χώρας.
Ταυτόχρονα, έχει μπει σε φάση υλοποίησης και το βασικό τμήμα του ΒΟΑΚ, Χανιά – Ηράκλειο, το οποίο αποτελεί τον κορμό του έργου. Στις 30 Ιανουαρίου 2026 υπεγράφη στα Χανιά το πρακτικό έναρξης της περιόδου παραχώρησης του βασικού τμήματος Χανιά – Χερσόνησος, παρουσία της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και της Περιφέρειας Κρήτης. Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας είχε χαρακτηρίσει την εξέλιξη «ορόσημο» για την Κρήτη, σημειώνοντας ότι ο ΒΟΑΚ περνά «από τη μακρά περίοδο των σχεδιασμών και των καθυστερήσεων στη φάση της κατασκευής».
Το τμήμα Ηράκλειο – Χανιά – Κίσαμος έχει συνολικό μήκος 187 χιλιόμετρα, προϋπολογισμό περίπου 2 δισ. ευρώ και περίοδο παραχώρησης 35 ετών, εκ των οποίων τα πρώτα πέντε χρόνια αφορούν τη μελέτη και κατασκευή και τα επόμενα 30 τη λειτουργία. Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, που έχει αναλάβει την παραχώρηση, έχει αναφέρει ότι οι πρόδρομες εργασίες είχαν ήδη ξεκινήσει πριν από την πλήρη ενεργοποίηση της σύμβασης, με στόχο και τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στον υφιστάμενο άξονα.
Σύμφωνα με τις τελευταίες αναφορές του υπουργείου, εργασίες και εργοτάξια έχουν αναπτυχθεί στις παρακάμψεις Χανίων, Ρεθύμνου και Ηρακλείου, ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται παράλληλες παρεμβάσεις στα ενεργά τμήματα προς το Λασίθι. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το έργο δεν εξελίσσεται πλέον ως μια μεμονωμένη εργολαβία, αλλά ως ένα πλέγμα παρεμβάσεων που απλώνεται σταδιακά σε όλη τη βόρεια Κρήτη.
Στο δυτικό μέτωπο, το τμήμα Κίσαμος – Χανιά έχει πλέον αποκτήσει σαφέστερη προοπτική ένταξης στον συνολικό σχεδιασμό. Πρόκειται για τμήμα περίπου 30 χιλιομέτρων, το οποίο περιλαμβάνεται ως προαίρεση στη σύμβαση παραχώρησης. Η περιβαλλοντική του αδειοδότηση έχει εγκριθεί, ενώ το κόστος εκτιμάται στα 200 έως 250 εκατ. ευρώ, με το τελικό ποσό να εξαρτάται από τις οριστικές μελέτες και το τεχνικό αντικείμενο. Στην ίδια λογική, στο έργο περιλαμβάνεται και ο ανισόπεδος κόμβος Χανίων, που συνδέει τον ΒΟΑΚ με το αεροδρόμιο Χανίων.
Η κατασκευή, ωστόσο, δεν εξελίσσεται χωρίς δυσκολίες. Ο ΒΟΑΚ είναι τεχνικά σύνθετο έργο, με σήραγγες, γέφυρες, μεγάλες κυκλοφοριακές απαιτήσεις και ανάγκη συνεχούς συντονισμού με αρχαιολογικές υπηρεσίες, τοπικούς φορείς και αστυνομικές αρχές. Στο βασικό τμήμα έχουν αναφερθεί 23 σήραγγες και 85 γέφυρες, στοιχείο που εξηγεί γιατί το έργο χαρακτηρίζεται δύσκολο, ακριβό και απαιτητικό σε επίπεδο μελετών και κατασκευής.
Πρόσφατη αυτοψία του υφυπουργού Υποδομών Νίκου Ταχιάου στα εργοτάξια από τη Χερσόνησο έως τον Άγιο Νικόλαο είχε ως αντικείμενο, μεταξύ άλλων, τον συντονισμό των κατασκευαστικών εργασιών με τις αρχαιολογικές έρευνες. Ο ίδιος σημείωσε ότι τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη έχουν φέρει στην επιφάνεια ευρήματα που αναδεικνύουν την ιστορία της Κρήτης, υπογραμμίζοντας ότι η πρόοδος του ΒΟΑΚ πρέπει να συνδυαστεί με τον σεβασμό στον αρχαιολογικό νόμο και στην πολιτιστική κληρονομιά του νησιού.
Παράλληλα, το υπουργείο Υποδομών και η Περιφέρεια Κρήτης συμφώνησαν σε στενότερο συντονισμό για την εξέλιξη των έργων και τη διαχείριση της κυκλοφορίας. Σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή του υπουργού Χρίστου Δήμα, του Γενικού Γραμματέα Υποδομών, του Περιφερειάρχη Κρήτης και της ηγεσίας της ΕΛ.ΑΣ. στο νησί, αποφασίστηκε να δοθεί έμφαση στις ειδικές κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, στις νυχτερινές εργασίες και στην ενισχυμένη αστυνόμευση, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην καθημερινή κυκλοφορία.
Κρίσιμος παράγοντας μέχρι την ολοκλήρωση του νέου αυτοκινητόδρομου παραμένει η οδική ασφάλεια στον υφιστάμενο ΒΟΑΚ. Το υπουργείο έχει ανακοινώσει παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας σε πέντε τμήματα, με στόχο να ολοκληρωθούν έως το καλοκαίρι, ενώ έχει γίνει αναφορά και σε πρόσθετες παρεμβάσεις σε σημεία υψηλής επικινδυνότητας από την Κίσσαμο έως τα Λινοπεράματα. Η λογική είναι ότι το νέο έργο θα χρειαστεί χρόνια για να ολοκληρωθεί, όμως η μείωση των ατυχημάτων δεν μπορεί να περιμένει την πλήρη παράδοση του αυτοκινητόδρομου.
Έτσι, η είδηση για την παράδοση των πρώτων 10 χιλιομέτρων στο Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν ενταχθεί στο συνολικό παζλ: στα ανατολικά, το δημόσιο έργο πλησιάζει στην πρώτη του λειτουργική παράδοση. Στο κέντρο, το ΣΔΙΤ Χερσόνησος – Νεάπολη προχωρά, στον κορμό Χανιά – Ηράκλειο έχει ενεργοποιηθεί η παραχώρηση, στα δυτικά, το Κίσαμος – Χανιά μπαίνει στη γραμμή της ένταξης. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα προβλήματα έχουν λυθεί ούτε ότι τα χρονοδιαγράμματα είναι χωρίς ρίσκο. Σημαίνει, όμως, ότι ο ΒΟΑΚ βρίσκεται πλέον σε μια φάση όπου οι εξελίξεις δεν περιορίζονται σε μελέτες, εξαγγελίες και διαγωνιστικές διαδικασίες, αλλά αποτυπώνονται σε εργοτάξια, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, συμβάσεις και -σύντομα- σε παραδομένα χιλιόμετρα.
Το στοίχημα από εδώ και πέρα είναι διπλό. Αφενός να τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα και να μην πολλαπλασιαστούν οι καθυστερήσεις από τεχνικά, αρχαιολογικά ή χρηματοδοτικά ζητήματα· αφετέρου να διασφαλιστεί ότι η Κρήτη θα περάσει σταδιακά από έναν από τους πιο επικίνδυνους και ανεπαρκείς οδικούς άξονες της χώρας σε έναν σύγχρονο αυτοκινητόδρομο που θα υπηρετεί πραγματικά τις ανάγκες κατοίκων, επισκεπτών και παραγωγικής οικονομίας. Η πρώτη παράδοση στο Λασίθι θα είναι, εφόσον επιβεβαιωθεί μέσα στο καλοκαίρι, το πρώτο απτό τεστ αυτής της μετάβασης.
