Του Χάρη Φλουδόπουλου
Πάνω από το μισό και συγκεκριμένα περίπου το 51% των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ελλάδας εξακολουθεί να προέρχεται από τη Ρωσία, παρά τη μεγάλη στροφή που έχει πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια προς το LNG και τις εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας. Αυτό προκύπτει από τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τον Αύγουστο που περιλαμβάνονται στο Greek Natural Gas Market Report της Grant Thornton και δείχνει το μέγεθος της πρόκλησης που έχει μπροστά της η ελληνική αγορά ενόψει της οριστικής απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ειδικότερα, τον Αύγουστο του 2026 οι συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς ανήλθαν σε περίπου 7,3 TWh. Από αυτές, οι 3,73 TWh εισήλθαν από το Σιδηρόκαστρο, που αποτελεί την είσοδο για την εισαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου. Έτσι, το ρωσικό αέριο αντιπροσώπευσε περίπου το 51,1% του συνόλου των εισαγωγών της χώρας τον συγκεκριμένο μήνα.
Το ποσοστό είναι ιδιαίτερα υψηλό και, κυρίως, δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο ενός μόνο μήνα. Στο οκτάμηνο Ιανουαρίου–Αυγούστου 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι εισαγωγές μέσω Σιδηροκάστρου ανήλθαν σε 22,518 TWh, έναντι συνολικών εισαγωγών περίπου 57 TWh. Αυτό σημαίνει ότι το ρωσικό αέριο αντιστοιχεί περίπου στο 39,5% των συνολικών εισαγωγών του οκταμήνου. Μάλιστα, οι ποσότητες από το Σιδηρόκαστρο παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Το “κενό” των 22,5 TWh που πρέπει να υποκατασταθεί
Βεβαίως η συνέχιση των εισαγωγών ρωσικού αερίου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού για την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Η ΕΕ έχει πλέον υιοθετήσει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα σταδιακής απαγόρευσης τόσο του ρωσικού LNG όσο και του αερίου μέσω αγωγών. Ο κανονισμός τέθηκε σε ισχύ στις 3 Φεβρουαρίου 2026 και η πρώτη φάση των απαγορεύσεων ξεκίνησε στις 18 Μαρτίου.
Για τις υφιστάμενες βραχυπρόθεσμες συμβάσεις, η απαγόρευση του ρωσικού LNG εφαρμόζεται από τις 25 Απριλίου 2026, ενώ για το αέριο αγωγών από τις 17 Ιουνίου 2026. Για τις μακροχρόνιες συμβάσεις, το ρωσικό LNG σταματά από την 1η Ιανουαρίου 2027, ενώ για το αέριο αγωγών –που είναι και το κρίσιμο ζήτημα για τις ελληνικές εισαγωγές μέσω Σιδηροκάστρου– η καταληκτική ημερομηνία είναι η 30ή Σεπτεμβρίου 2027.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι μέσα στους επόμενους περίπου 12 μήνες η ελληνική αγορά θα πρέπει να είναι έτοιμη να υποκαταστήσει ένα πολύ σημαντικό τμήμα της σημερινής τροφοδοσίας της. Εάν ως τάξη μεγέθους ληφθούν οι 22,5 TWh ρωσικού αερίου που εισήχθησαν μόνο κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, γίνεται αντιληπτό ότι πρόκειται για ποσότητες που δεν μπορούν να αντικατασταθούν χωρίς σημαντική ενίσχυση των εναλλακτικών πηγών.
Ο βασικός υποψήφιος για να καλύψει το κενό είναι προφανώς το LNG, σε συνδυασμό με αυξημένες ποσότητες αζέρικου αερίου μέσω του TAP. Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία και για τις νέες συμφωνίες προμήθειας αμερικανικού LNG, αλλά και για τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης εισόδου αερίου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Ρωσικό το 87% του αερίου αγωγών τον Αύγουστο
Η εικόνα του Αυγούστου είναι χαρακτηριστική. Από τις συνολικές εισαγωγές των 7,3 TWh, περίπου 4,3 TWh ή 59% ήταν αέριο αγωγών και 3 TWh ή 41% LNG.
Από τις 4,3 TWh αερίου αγωγών, μόλις 0,6 TWh ή 13% εισήλθαν από τη Νέα Μεσημβρία μέσω του TAP. Οι υπόλοιπες 3,7 TWh ή 87% πέρασαν από το Σιδηρόκαστρο (ρωσικό αέριο).
Στο LNG, αντίστοιχα, περίπου 1,9 TWh, δηλαδή το 62% των ποσοτήτων, εισήχθησαν μέσω της Αγίας Τριάδας – Ρεβυθούσας, ενώ ακόμη 1,1 TWh ή 38% μπήκαν στο σύστημα μέσω Αμφιτρίτης, δηλαδή του FSRU Αλεξανδρούπολης.
Σε σχέση με τον Ιούλιο, οι συνολικές εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 3%, από περίπου 7 σε 7,3 TWh. Το αέριο αγωγών παρέμεινε ουσιαστικά σταθερό στις 4,3 TWh, ενώ οι εισαγωγές LNG αυξήθηκαν κατά 6%, από περίπου 2,8 σε 3 TWh. Η αύξηση προήλθε κυρίως από την Αμφιτρίτη, όπου οι ποσότητες υπερδιπλασιάστηκαν, την ώρα που οι εισαγωγές μέσω Ρεβυθούσας μειώθηκαν κατά 18%.
Στις 57 TWh οι εισαγωγές στο οκτάμηνο
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η εικόνα του οκταμήνου. Οι συνολικές ποσότητες που εισήλθαν στο ΕΣΜΦΑ αυξήθηκαν κατά 13% σε ετήσια βάση, από περίπου 51 TWh σε 57 TWh.
Οι εισαγωγές μέσω αγωγών παρέμειναν περίπου σταθερές στις 29,5 TWh. Από αυτές, όπως προαναφέρθηκε, οι 22,5 TWh προήλθαν από το Σιδηρόκαστρο. Αντίθετα, οι ποσότητες μέσω TAP από τη Νέα Μεσημβρία μειώθηκαν κατά περίπου 4%.
Την ίδια στιγμή καταγράφεται σημαντική ενίσχυση του LNG. Οι εισαγωγές μέσω Ρεβυθούσας αυξήθηκαν κατά περίπου 2,5 TWh ή 13%, φθάνοντας στις 22,5 TWh, ενώ μέσω Αμφιτρίτης εισήχθησαν περίπου 5 TWh, δηλαδή σχεδόν 4 TWh περισσότερες σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα.
Σταθερή η εγχώρια κατανάλωση – Εκτινάχθηκαν οι εξαγωγές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πλευρά της ζήτησης. Τον Αύγουστο οι ποσότητες που εξήλθαν από το σύστημα αυξήθηκαν κατά 3%, στις περίπου 7,3 TWh, ωστόσο η καθαρά εγχώρια κατανάλωση παρέμεινε σταθερή στις 5,6 TWh. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 15%, από περίπου 1,5 σε 1,7 TWh.
Η ηλεκτροπαραγωγή παρέμεινε με διαφορά ο μεγαλύτερος καταναλωτής φυσικού αερίου, απορροφώντας περίπου 4,4 TWh ή 60% των συνολικών ποσοτήτων που εξήλθαν από το σύστημα. Ακολούθησαν οι εξαγωγές με 1,7 TWh ή 23%, η βιομηχανία με περίπου 0,7 TWh και τα δίκτυα διανομής με περίπου 0,6 TWh.
Στο οκτάμηνο, πάντως, η σημαντικότερη μεταβολή αφορά τις εξαγωγές. Αυτές σχεδόν τριπλασιάστηκαν, από περίπου 4,5 TWh την περίοδο Ιανουαρίου–Αυγούστου 2025 σε σχεδόν 12 TWh φέτος. Αντίθετα, η εγχώρια κατανάλωση παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη στις 46 TWh. Η ζήτηση για ηλεκτροπαραγωγή υποχώρησε ελαφρά στις 30,2 TWh, ενώ η κατανάλωση μέσω των δικτύων διανομής αυξήθηκε κατά 6%, από 8,8 σε 9,3 TWh.
