Ο Οκτώβριος του 2026 ήταν ο θερμότερος Οκτώβριος στο παγκόσμιο αρχείο ERA5 του Copernicus, με μέση θερμοκρασία αέρα στην επιφάνεια 15,35 °C και απόκλιση +1,75 °C από την εκτιμώμενη προβιομηχανική μέση τιμή του μήνα. Με βάση τα στοιχεία έως τον Οκτώβριο, η υπηρεσία εκτιμά ότι το 2026 έχει πιθανότητα άνω του 99% να κλείσει πάνω από τους +1,5 °C. Στην Ελλάδα, αντίθετα, το δίκτυο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κατέγραψε χαμηλότερες από τις κανονικές μέγιστες θερμοκρασίες στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Το Copernicus καταγράφει επίσης υγρότερες συνθήκες και επεισόδια έντονης βροχόπτωσης στην περιοχή.
Το MICHANIKOS ONLINE είχε καλύψει τον Απρίλιο την ετήσια έκθεση για το ευρωπαϊκό κλίμα του 2025. Το νέο δελτίο αποτυπώνει τον Οκτώβριο του 2026 και δίνει χωριστή στατιστική πρόβλεψη για το έτος, με διακριτά στοιχεία για την ευρωπαϊκή ξηρά, την Ελλάδα και τους ωκεανούς.
Τι κατέγραψε το Copernicus τον Οκτώβριο
Η Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής του Copernicus (C3S), την οποία υλοποιεί το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), υπολογίζει ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία αέρα στην επιφάνεια ήταν 0,90 °C υψηλότερη από τον μέσο Οκτώβριο της περιόδου 1991–2020. Η αντίστοιχη απόκλιση του Οκτωβρίου 2023, που κατείχε το προηγούμενο ρεκόρ, ήταν +0,85 °C. Με βάση την προβιομηχανική περίοδο 1850–1900, ο Οκτώβριος του 2026 ήταν ο τρίτος διαδοχικός μήνας πάνω από τους +1,5 °C.
Οι δύο αποκλίσεις περιγράφουν τον ίδιο μήνα με διαφορετική βάση σύγκρισης. Η περίοδος 1991–2020 χρησιμοποιείται για τη σύγκριση με τις πρόσφατες κλιματικές συνθήκες, ενώ η εκτίμηση για το 1850–1900 χρησιμοποιείται για την αποτίμηση της θέρμανσης σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Το ERA5 είναι σύνολο δεδομένων επανάλυσης. Συνδυάζει μετεωρολογικές παρατηρήσεις με αριθμητικό μοντέλο για να αποδώσει τη θερμοκρασία με συνεπή τρόπο σε παγκόσμια κλίμακα.
| Δείκτης | Τιμή | Τι περιγράφει |
|---|---|---|
| Παγκόσμια θερμοκρασία αέρα στην επιφάνεια | 15,35 °C | Μέση τιμή Οκτωβρίου 2026 |
| Παγκόσμια θερμοκρασιακή απόκλιση | +0,90 °C | Οκτώβριος 2026 έναντι του Οκτωβρίου 1991–2020 |
| Παγκόσμια θερμοκρασιακή απόκλιση | +1,75 °C | Οκτώβριος 2026 έναντι της εκτίμησης για τον Οκτώβριο 1850–1900 |
| Παγκόσμια απόκλιση στο κυλιόμενο δωδεκάμηνο | +1,51 °C | Νοέμβριος 2025–Οκτώβριος 2026 έναντι 1850–1900 |
| Θερμοκρασιακή απόκλιση στην ευρωπαϊκή ξηρά | +1,49 °C | Οκτώβριος 2026 έναντι 1991–2020, δεύτερος θερμότερος στο ERA5 |
| Μέση θερμοκρασία επιφάνειας θάλασσας | 20,95 °C | Ωκεανοί μεταξύ 60° Ν και 60° Β, υψηλότερη τιμή για Οκτώβριο στο ERA5 |
Στον τροπικό Ειρηνικό, η απόκλιση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή Niño 3.4 έφτασε τους +3,21 °C έναντι του 1991–2020, τη μεγαλύτερη μηνιαία απόκλιση στη σειρά του Copernicus. Η υπηρεσία συνδέει μέρος της πρόσθετης θερμότητας με την ενίσχυση του El Niño, σε ένα κλίμα που έχει ήδη θερμανθεί λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Η πρόβλεψη για το 2026 και ο στόχος του Παρισιού
Για το σύνολο του ημερολογιακού 2026, το στατιστικό μοντέλο του Copernicus δίνει διάστημα πρόβλεψης 95% από +1,56 έως +1,61 °C έναντι του 1850–1900. Η πιθανότερη κατάταξη είναι η δεύτερη θέση, ενώ η πιθανότητα να ισοφαριστεί ή να ξεπεραστεί το 2024 είναι περίπου 20%. Στην ίδια σειρά ERA5, το 2024 είχε κλείσει στους +1,60 °C και το 2025 στους +1,47 °C.
Η εκτίμηση για το 2026 ενσωματώνει πρόβλεψη για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, ενώ το +1,51 °C του κυλιόμενου δωδεκαμήνου αφορά περίοδο που έχει ήδη ολοκληρωθεί. Το μοντέλο εκπαιδεύτηκε με στοιχεία ERA5 της περιόδου 1979–2025. Για να εκτιμήσει την παγκόσμια απόκλιση του τελευταίου διμήνου, χρησιμοποιεί τις πρόσφατες αποκλίσεις της θερμοκρασίας του αέρα πάνω από την ξηρά και της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της θάλασσας.
Ο στόχος του 1,5 °C στη Συμφωνία του Παρισιού αφορά τη μακροχρόνια άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Το IPCC αξιολογεί τα επίπεδα θέρμανσης σε ορίζοντα εικοσαετίας. Μια μηνιαία ή ημερολογιακή υπέρβαση περιγράφει τη θερμοκρασία σε μικρότερο χρονικό παράθυρο, στο οποίο επιδρούν και φαινόμενα όπως το El Niño. Η πρόβλεψη ότι και ο μέσος όρος της τετραετίας 2023–2026 θα υπερβεί τους +1,5 °C δείχνει τη διάρκεια της πρόσφατης θερμής περιόδου, με διαφορετικό χρονικό ορίζοντα από εκείνον του μακροχρόνιου στόχου.
Ελλάδα – Χαμηλότερες μέγιστες θερμοκρασίες και έντονα επεισόδια βροχής
Στην ευρωπαϊκή ξηρά ο Οκτώβριος ήταν ο δεύτερος θερμότερος στο ERA5, με τις μεγαλύτερες θετικές αποκλίσεις στην ανατολική Ευρώπη και τη βόρεια Φεννοσκανδία. Η Ελλάδα βρέθηκε σε ζώνη χαμηλότερων από τις συνήθεις θερμοκρασιών, που εκτεινόταν από τα νότια Βαλκάνια έως την ανατολική Μεσόγειο και τη δυτική Τουρκία.
Η ανάλυση του meteo.gr / Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, με στοιχεία από 53 σταθμούς, δείχνει χαμηλότερη μέση ημερήσια μέγιστη θερμοκρασία στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, με τη Βόρεια Ελλάδα ως περιφερειακή εξαίρεση. Ως προς αυτόν τον δείκτη, ο μήνας ήταν ο δεύτερος ψυχρότερος Οκτώβριος στην Κρήτη και ο τρίτος ψυχρότερος στα νησιά του Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα στη σειρά 2010–2026. Στην Αθήνα η μέση μέγιστη ήταν κατά 1,9 °C χαμηλότερη από τον μέσο όρο της περιόδου 2010–2019. Πρόκειται για δείκτη μέγιστων θερμοκρασιών από σταθμούς, ενώ το Copernicus συγκρίνει τη μέση θερμοκρασία αέρα στην επιφάνεια με την περίοδο 1991–2020.
Στο υδρολογικό δελτίο του, το Copernicus καταγράφει υγρότερες από τον μέσο όρο συνθήκες στην Ελλάδα και αναφέρει ισχυρές βροχοπτώσεις στην Κρήτη κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα και υπερχείλιση του Κηρέα στην Εύβοια στα μέσα Οκτωβρίου. Την ίδια περίοδο, σε τμήματα της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, διατηρήθηκαν εξαιρετικά χαμηλές παροχές σε μεγάλους ποταμούς. Ο μηνιαίος απολογισμός δείχνει ότι η κατανομή του νερού διέφερε σημαντικά ακόμη και μεταξύ περιοχών της ίδιας ηπείρου.
Τι σημαίνουν τα στοιχεία για τη μελέτη έργων
Για αντιπλημμυρικά και δίκτυα ομβρίων, η μηνιαία αποτίμηση δείχνει πού εκδηλώθηκαν σημαντικά επεισόδια. Στη διαστασιολόγηση έχουν σημασία η ένταση και η διάρκεια της βροχής, τα χαρακτηριστικά της λεκάνης απορροής και οι συνθήκες πριν από το επεισόδιο. Ένα μεγάλο μηνιαίο ύψος βροχής μπορεί να προκύψει από πολλές βροχερές ημέρες ή από ένα πολύ σύντομο έντονο συμβάν. Αυτές οι περιπτώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε διαφορετικές παροχές αιχμής.
Για κτίρια και υποδομές με μεγάλη διάρκεια ζωής, το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα συμπεριφέρεται το έργο στις συνθήκες της θέσης του, τόσο σήμερα όσο και στη διάρκεια λειτουργίας του. Ο έλεγχος μπορεί να αφορά, ανάλογα με το έργο, την υπερθέρμανση ενός κτιρίου, την έκθεση κρίσιμου εξοπλισμού σε πλημμύρα ή τη διαθεσιμότητα νερού σε περιόδους ξηρασίας. Η τεχνική καθοδήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις υποδομές οργανώνει αυτή τη δουλειά γύρω από την έκθεση του έργου, την ευαισθησία του και την αξιολόγηση των κινδύνων που προκύπτουν.
Πηγές
- Copernicus / ECMWF – Δελτίο για τον Οκτώβριο 2026 και πρόβλεψη για το έτος
- Copernicus / ECMWF – Αναλυτικά στοιχεία θερμοκρασίας και μεθοδολογία της πρόβλεψης
- Copernicus / ECMWF – Βροχόπτωση, υγρασία εδάφους και ποτάμιες παροχές τον Οκτώβριο 2026
- Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών / meteo.gr – Θερμοκρασιακή αποτίμηση για την Ελλάδα, 4 Νοεμβρίου 2026
- Copernicus / ECMWF – Ετήσιες τιμές ERA5 για το 2024 και το 2025
- UNFCCC – Η Συμφωνία του Παρισιού και ο στόχος θερμοκρασίας
- IPCC – Χρονικός ορίζοντας των επιπέδων παγκόσμιας θέρμανσης
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Τεχνική καθοδήγηση για την κλιματική ανθεκτικότητα των υποδομών 2021–2027
- MICHANIKOS ONLINE – Προηγούμενη κάλυψη της ευρωπαϊκής έκθεσης για το κλίμα του 2025, 30 Απριλίου 2026
