Τα επόμενα βήματα για την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου, με το βασικό πλέον διακύβευμα να αφορά την εμπορική του αξιοποίηση ενόψει της οριστικής απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, βρέθηκαν στην ατζέντα της 7ης Διάσκεψης της Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (P-TEC) που πραγματοποιήθηκε εχθές στη Βαρσοβία.
Το θέμα απασχόλησε και σε διμερή συνάντηση που είχε στο περιθώριο της Διάσκεψης ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου με τον Αμερικανό Υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ, όπου αμφότεροι κατέδειξαν την ανάγκη να προχωρήσουν τα επόμενα βήματα με την προσοχή να εστιάζει από την μία στην εμπορική αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, πράγμα που συναρτάται τόσο με την ετοιμότητα και την διαθεσιμότητα των υποδομών κατά μήκος των χωρών που διέρχεται όσο και με την εδραίωση μιας ενιαίας φόρμουλας τιμολόγησης που θα διατηρεί ανταγωνιστικό κόστος διαμετακόμισης του καυσίμου από την μια άκρη στην άλλη και από τον νότο της Ελλάδας μέχρι τον Βορρά της Ουγγαρίας με τις όποιες διακλαδώσεις προς ανατολικά και δυτικά.
Από την άλλη, η δεύτερη παράμετρος για την επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου αφορά στο «φρένο» που θα πρέπει να μπει στο «Turkish blend» αέριο ώστε να ισχύσει εν τοις πράγμασι η καθολική απαγόρευση του ρωσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά. Ως γνωστόν, ποσότητες ρωσικού αερίου εισέρχονται στην τουρκική αγορά και στη συνέχεια υπό νέα ταυτότητα και ταμπέλα δια μέσου του Turk Stream περνάνε στις ευρωπαϊκές χώρες καταλήγοντας να συντηρούν υπαρκτό και υπολογίσιμο τον ρωσικό παράγοντα στην ενεργειακή σκακιέρα της Ευρώπης.
Τι «υπαγορεύει» η διάσταση της αγοράς
Ειδικότερα, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, η συζήτηση περί του Κάθετου Διαδρόμου φέρεται πλέον να έχει πάρει μια πιο «πραγματίστικη» διάσταση με την έμφαση να δίνεται πως θα καταστεί εμπορικά εκμεταλλεύσιμος για το σύνολο της περιοχής των Βαλκανίων μέχρι την Κεντρική Ευρώπη.
Σημειώνεται, όπως έχει γράψει σε σχετικό προηγούμενο ρεπορτάζ το insider.gr, ότι οι 11 διαχειριστές από εννέα χώρες που συναπαρτίζουν τον Κάθετο Διάδρομο πραγματοποιούν ανάλογη άσκηση με σκοπό να καταλήξουν σε μετρήσιμα αποτελέσματα ως προς την μορφή και τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχει μια εμπορικά εκμεταλλεύσιμη όδευση αερίου στα πρότυπα του Κάθετου Διαδρόμου και που την ίδια στιγμή θα αντιστοιχίζεται πλήρως με τις ανάγκες της περιοχής.
Σε αυτή την κατεύθυνση, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, οι δύο Υπουργοί ξεχώρισαν την σημασία της Σερβίας στην προσπάθεια του Κάθετου Διαδρόμου να φτάσει μέχρι το hub της Ουγγαρίας, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την προμήθεια ποσοτήτων στην ευρύτερη Κεντρική Ευρώπη.
Ο ρόλος της Σερβίας
Το πρόβλημα που απαιτεί κεντρική παρέμβαση από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να λυθεί εγκαίρως και αποτελεσματικά αφορά στην ιδιοκτησία του σερβικού δικτύου με το 51% να ανήκει στην Gazprom πράγμα που εκ πρώτης και δεύτερης όψεως δύναται να αμφισβητήσει έως και να υπονομεύσει τα όποια σχέδια προώθησης πρόσθετων ποσοτήτων στην περιοχή.
Χρειάζεται να σημειωθεί ότι το σχέδιο του Κάθετου Διαδρόμου εδράζεται κατά κύριο λόγο στην αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών μέσω της «ενοποίησης» των εθνικών συστημάτων μεταφοράς με τις όποιες πρόσθετες υποδομές να εξετάζονται εξατομικευμένα (στα πλαίσια της άσκησης των Διαχειριστών) και προϊόντος των αναγκών της αγοράς που σήμερα οι τελευταίες πρακτικά δεν υπάρχουν ή καλύτερα δεν χρήζουν εξυπηρέτησης από τον Κάθετο Διάδρομο ώστε ακολούθως να προκύψει και συζήτηση για πρόσθετες υποδομές.
Ουγγαρία: Η «πόρτα» για την ευρωπαϊκή αγορά
Υπό αυτό το πρίσμα, το εθνικό δίκτυο της Σερβίας έρχεται στην πρώτη γραμμή καθώς μεσολαβεί στην διαδρομή από τον Νότο ως την Ουγγαρία. Η τελευταία αποτελεί «μήλον της έριδος» για το σύνολο των οδεύσεων που φιλοδοξούν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικές πύλες εισόδου για την ευρωπαϊκή αγορά, πράγμα που για να καταστεί εφικτό απαιτείται η προέκταση της οποιαδήποτε όδευσης προς το hub της Κεντρικής Ευρώπης, δηλαδή την Ουγγαρία.
Σημειώνεται, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, ότι ανάλογες κινήσεις γίνονται και από τον Βορρά με τις Πολωνία και Λιθουανία να διεκδικούν εξίσου πρόσβαση για τον εφοδιασμό της Ουγγαρίας με την πρόσθετη επισήμανση τόσο η Ουγγαρία όσο και η Σλοβακία συνιστούν δυνητικά αγορές με ζήτηση καθώς παραμένουν ακόμη στο άρμα του ρωσικού αερίου με αρκετές ποσότητες να κατακλύζουν το «καλάθι προμηθειών» τους.
Το ρωσικό αέριο επιμένει
Από εκεί και πέρα, ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» ακούει στο όνομα «ρωσικό αέριο» με την μεν Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εμφανίζεται πιστή στις αποφάσεις της και αμετακίνητη από την οριστική διακοπή του ρωσικού αερίου τον Νοέμβριο του 2027 με την δε αγορά τόσο από την μεριά των χρηστών όσο και συνολικότερα των χωρών της περιοχής να εμφανίζονται με «δεύτερες σκέψεις» στην πραγματικότητα που στην παρούσα φάση εκφράζονται με την αυξανόμενη δέσμευση δυναμικότητας επί του Turk Stream και πιθανά μεταγενέστερα με την διατήρηση συμφωνιών υπό την εμπορική ονομασία του «Turkish blend».
Κατά συνέπεια, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, η παράμετρος του ρωσικού αερίου και «τι μέλει γενέσθαι» με το σχέδιο οριστικής απεξάρτησης από αυτό αναμένεται να καθορίσει τα «έργα και ημέρες» του Κάθετου Διαδρόμου τόσο ως προς την στροφή των χρηστών σε αυτόν όσο και ως προς την ανταγωνιστικότητά του αυτή καθ’ αυτή με το ρωσικό αέριο να παραμένει πρακτικά πιο ανταγωνιστικό έναντι των αμερικανικών φορτίων LNG που φτάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά.
Επέκταση της διασυνδεσιμότητας
Αξίζει να σημειωθεί τέλος, όπως αποτυπώθηκε και στη σχετική δήλωση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου στα πλαίσια της P-TEC στη Βαρσοβία ότι η «ιδέα» του Κάθετου Διαδρόμου και εν γένει της διασυνδεσιμότητας θα πρέπει να επεκταθεί πέρα από τα όρια του φυσικού αερίου και να αγκαλιάσει το σύνολο της ενεργειακής αγοράς με ανάλογη προσέγγιση να ασπάζεται και ο Αμερικανός ομόλογός του.
«Η Ελλάδα και οι Ηνωμένες Πολιτείες μετατρέπουν τη στρατηγική ενεργειακή τους συνεργασία σε πράξη. Μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, το αμερικανικό LNG μπορεί να φτάνει από την Ελλάδα στη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ταυτόχρονα, επενδύουμε στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο, που ενώνουν αγορές, ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού και καθιστούν την ενέργεια περισσότερο ανταγωνιστική. Η Ελλάδα εδραιώνει τον ρόλο της ως στρατηγικής ενεργειακής πύλης προς την Κεντρική Ευρώπη».






