«Παράθυρο» για πολεοδόμηση προστατευόμενων περιοχών Natura δίνει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Ειδικότερα, με ειδική ρύθμιση που περιλαμβάνεται σε νομοσχέδιο, το οποίο ετέθη σε δημόσια διαβούλευση το βράδυ της Τρίτης, προτείνεται σε περιοχές που υπάγονται σε Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων και βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με το σχέδιο πόλης ή με τα όρια οικισμού, να επιτρέπεται η πολεοδόμησή τους υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ειδικότερα, επιτρέπεται ο καθορισμός με Τοπικό ή Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ-ΕΠΣ) οικιστικής περιοχής προς πολεοδόμηση, εφόσον δεν παραβλάπτεται η ακεραιότητα της περιοχής και είναι συμβατός με εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ). Επίσης, θα πρέπει να τεκμηριώνεται η αναγκαιότητα επέκτασης του σχεδίου πόλεως ή του οικισμού από μελέτη ΤΠΣ ή ΕΠΣ ενώ η έκταση που θα πολεοδομηθεί δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 20% της συνολικής έκτασης της συγκεκριμένης ζώνης. Η πολεοδόμηση θα γίνεται με βάση τις ειδικές κατηγορίες χρήσεων που ορίζει το σχετικό προεδρικό διάταγμα.
Είναι πάντως αξιοσημείωτο ότι, στις συγκεκριμένες ζώνες θα μπορεί να περιλαμβάνονται και περιοχές που υπάγονται σε ειδικά καθεστώτα, όπως δάση, αρχαιολογικοί χώροι και ζώνες προστασίας Α’ και Β’ αρχαιολογικών χώρων, βιότοποι, και απεικονίζονται στα, κατά περίπτωση, σχέδια χρήσεων γης.
Παράταση της νομιμοποίησης αυθαιρέτων σε πάρκα και άλση
Παράλληλα, το ΥΠΕΝ προτείνει παράταση της προθεσμίας για τη νομιμοποίηση υφιστάμενων αυθαίρετων κτιρίων και υποδομών εντός πάρκων και αλσών. Έτσι, τα συγκεκριμένα κτίρια δεν θα απειλούνται με κατεδάφιση, εφόσον πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις του Δασικού Κώδικα και της σχετικής νομοθεσίας και οι Δήμοι θα έχουν περιθώριο έως την 31η Δεκεμβρίου 2027 να εξασφαλίσουν τις απαιτούμενες εγκρίσεις για τη νομιμοποίηση αυθαιρέτων εντός δημοσίων χώρων πρασίνου.
Παρατάσεις αυθαιρέτων σε δάση
Ακόμη στο νομοσχέδιο έχει προβλεφθεί νέα προθεσμία για τη νομιμοποίηση αυθαίρετων εγκαταστάσεων σε δάση και δασικές εκτάσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027. Συγκεκριμένα, η παράταση αφορά διάφορες κατηγορίες κτισμάτων, όπως κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, εκτροφεία θηραμάτων, ιερές μονές και βοηθητικούς χώρους που συνεχίζουν να λειτουργούν υπό όρους και οφείλουν να εξασφαλίσουν τις απαιτούμενες άδειες έως τα τέλη του 2027.
Ειδικότερα, τα χιονοδρομικά κέντρα και οι μηχανικές εγκαταστάσεις τους πρέπει να λάβουν έγκριση από τη δασική υπηρεσία έως το 2027 (η προθεσμία είχε λήξει το 2025), ενώ οι τυχόν πράξεις κατεδάφισης ή πρόστιμα αναστέλλονται. Έργα ύδρευσης, άρδευσης, αποχέτευσης και αθλητικές εγκαταστάσεις των ΟΤΑ μπορούν να συνεχίσουν τη λειτουργία τους έως την ίδια ημερομηνία, υπό την προϋπόθεση έκδοσης των προβλεπόμενων εγκρίσεων (η δυνατότητα είχε λήξει από το 2020). Επίσης και οι κατασκηνώσεις αποκτούν και πάλι δυνατότητα τακτοποίησης των αδειών τους, όπως είχαν πριν το 2010. Στην περίπτωση ορειβατικών καταφυγίων που λειτουργούν χωρίς άδεια μπορούν να νομιμοποιηθούν με κοινή απόφαση Υπουργείων Περιβάλλοντος και Τουρισμού. Οι νέες διατάξεις καλύπτουν και τουριστικές εγκαταστάσεις σε δασικά ακίνητα του Δημοσίου ή του ΕΟΤ, που θεωρούνται νομίμως υφιστάμενες και νομιμοποιούνται με διαπιστωτική πράξη.
Διευκόλυνση στις αγοραπωλησίες μπλοκαρισμένων ακινήτων
Σημαντική αλλαγή εισάγεται και στη διαχείριση των δασικών χαρτών και στη σύνδεσή τους με συμβολαιογραφικές πράξεις. Πλέον, για εκτάσεις για τις οποίες έχουν υποβληθεί αντιρρήσεις ή αιτήματα αναμόρφωσης και έχουν γίνει δεκτά, αντί για το πιστοποιητικό δασικού χαρακτήρα, στα συμβόλαια προσαρτάται αντίγραφο της απόφασης της Επιτροπής Εξέτασης Αντιρρήσεων ή της έγκρισης αναμόρφωσης με τον Αριθμό Διαδικτυακής Ανάρτησης και το σχετικό τοπογραφικό διάγραμμα. Έτσι εξασφαλίζεται νομική ισχύς και διαφάνεια για τις μεταβιβάσεις, χωρίς καθυστέρηση λόγω εκκρεμοτήτων στους δασικούς χάρτες.
Μπόνους δόμησης: παράταση για περιβαλλοντικό ισοδύναμο
Έως τέλος 2026 παρατείνεται και η προθεσμία υποβολής αιτήσεων για επανέκδοση οικοδομικών αδειών που υπάγονται στο περιβαλλοντικό ισοδύναμο. Να σημειωθεί ότι ιδιοκτήτες ή κατασκευαστές μπορούν να κάνουν χρήση του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου που καθορίζεται στο ΠΔ 95/2025, καταβάλλοντας συγκεκριμένο ποσό, κατά περίπτωση, για να διατηρήσουν τα «μπόνους» δόμησης που έδινε ο ΝΟΚ (Νέος Οικοδομικός Κανονισμός) πριν κριθούν αντισυνταγματικά από το ΣτΕ. Η αλλαγή δίνει περισσότερο χρόνο στους υπόχρεους να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις του περιβαλλοντικού ισοδύναμου και να ολοκληρώσουν τη διαδικασία επανέκδοσης των οικοδομικών αδειών τους χωρίς κυρώσεις. Κατά του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου είχαν προσφύγει στο ΣτΕ έξι δήμοι, σύλλογοι και φορείς πολιτών, η υπόθεση εκδικάστηκε στις 6 Μαρτίου και αναμένεται η απόφαση.
Εξαιρέσεις στην απαγόρευση δόμησης στον Υμηττό
Επίσης, παρατείνεται η αναστολή έκδοσης οικοδομικών αδειών και εκτέλεσης εργασιών στον Υμηττό έως τη θεσμοθέτηση νέου Προεδρικού Διατάγματος, αλλά όχι πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2026. Είναι αξιοσημείωτο ότι η θεσμοθέτηση του νέου ΠΔ περί καθορισμού μέτρων προστασίας της περιοχής εκκρεμεί από το 2017 οπότε το ΣτΕ είχε ακυρώσει το ΠΔ του 2011, αλλά ακόμη δεν έχει εκδοθεί το νέο, με συνέπεια να έχουν δοθεί ουκ ολίγες παρατάσεις αναστολής έκδοσης αδειών.
Παράλληλα, εισάγονται σαφείς εξαιρέσεις. Έτσι επιτρέπεται η τοποθέτηση προκατασκευασμένων σχολικών αιθουσών, η διαμόρφωση υπαίθριων αθλητικών εγκαταστάσεων με συνοδές χρήσεις στη Δημοτική Ενότητα Βούλας και τον Δήμο Κρωπίας αλλά και η ανέγερση παρεκκλησίου στον περιβάλλοντα χώρο της Ιεράς Μονής «Αγίου Ιωάννου Θεολόγου».
