του Νίκου Αβουκάτου
Τα φαινόμενα της παράνομης μεταφοράς μπαζών, μπαζοαπορρίμματων και ογκωδών αντικειμένων αναδεικνύουν την αναποτελεσματικότητα της διαχείρισης των αποβλήτων.
Δυστυχώς, αυτή η πρακτική έχει ως αποτέλεσμα την απόρριψη δεκάδων χιλιάδων τόνων αποβλήτων μέσα σε ρέματα, δάση και άλλα προκαλώντας την υποβάθμιση του περιβάλλοντος.
Αν και ο παραγωγός αποβλήτων είναι υποχρεωμένος να κάνει σύμβαση με πιστοποιημένη εταιρεία και να λάβει το απαραίτητο πιστοποιητικό από αυτήν, με την ολοκλήρωση της ορθής διαχείρισης των αποβλήτων του, δυστυχώς δεν ακολουθείται η νόμιμη οδός και επιλέγεται ο φθηνότερος τρόπος που εξυπηρετεί κυρίως τον παραγωγό και βέβαια κερδίζει και ο μεταφορέας ένα μικρό χρηματικό ποσό. Αν και υπάρχουν ολοκληρωμένες υπηρεσίες αποκομιδής και της ορθής διαχείρισης μπαζών, δυστυχώς οι περισσότεροι αναζητούν να βρουν τη φθηνή λύση για να τα ξεφορτωθούν.
Ο κύριος του έργου είναι υποχρεωμένος να πληρώσει το κόστος ανακύκλωσης αποβλήτων και αυτό προβλέπεται στον προϋπολογισμό έργου. Η ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 80τμ εκτιμάται σε 30.000 ευρώ, ενώ το κόστος της ορθής διαχείρισης των αποβλήτων κυμαίνεται από 1.000 έως 1.500 ευρώ (με τους κάδους αλλά και τη σύμβαση με το σύστημα).
Η ιχνηλασιμότητα των αποβλήτων θα επέτρεπε την παρακολούθηση της μεταφοράς τους σε όλη τη διαδικασία παραγωγής τους. Ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχουν δοθεί οριστικές λύσεις. Σήμερα υπάρχει περιορισμένη πρόσβαση η οποία ουσιαστικά καθιστά αυτές τις υπηρεσίες «τυφλές».
-Γιατί κάθε όχημα δεν διαθέτει ηλεκτρονικό σύστημα εντοπισμού θέσης και το λινκ του εκάστοτε χρήστη με τους κωδικούς πρόσβασης στην πλατφόρμα του GPS και να είναι υποχρεωτικά αναρτημένα στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (προβλέπεται μόνο για τη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων);
-Γιατί όλα τα οχήματα μεταφοράς αποβλήτων, ανεξαρτήτως του είδους των αποβλήτων που μεταφέρουν, ο νόμος, και κυρίως ο έλεγχος μέσω του ΚΤΕΟ, να αφορά αποκλειστικά μόνο τα οχήματα που μεταφέρουν απόβλητα ελαίων;
-Γιατί δεν είναι πλήρης η πρόσβαση στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) των Υπηρεσιών Περιβάλλοντος των Περιφερειών;
Η απουσία διαλειτουργικότητας των συστημάτων βάσεων δεδομένων για την άμεση ενεργοποίηση του ελεγκτικού μηχανισμού φέρνει αναποτελεσματικότητα στην ιχνηλασιμότητα των αποβλήτων και την παραοικονομία. Επιπλέον για να περιοριστεί η παραοικονομία των αποβλήτων και για την αντιμετώπιση του προβλήματος της συλλογής και της μεταφοράς απαιτείται και η διαδημοτική συνεργασία με τις αρχές της Περιφέρειας, Τροχαίας, Περιβαλλοντικής Αστυνομίας αλλά και των δικαστικών αρχών.
Να προβλεφθεί άμεσο διοικητικό πρόστιμο σε περίπτωση που ένα μέσο μεταφοράς αποβλήτων δεν διαθέτει εγγραφή στο ΗΜΑ και σύστημα εντοπισμού θέσης GPS και μάλιστα όχι μόνο διοικητικό πρόστιμο, αλλά ακινητοποίηση έως να παρασχεθούν οι ανάλογες αποδείξεις συμμόρφωσης (εγγραφή ΗΜΑ, αγορά και σύνδεση GPS). Οι παράνομοι δεν πτοούνται μόνο με πρόστιμο.
Επίσης, η σύντομη διαδικασία της έκδοσης αδειών τοποθέτησης κάδου για την εκτέλεση των εργασιών και η οικονομική τιμολογιακή πολιτική των δήμων θα μπορούσαν να ενισχύσουν το αίσθημα της περιβαλλοντικής συνείδησης των πολιτών για την ορθή διαχείριση των υλικών ανακαίνισης και παράλληλα να μειώσουν την παράνομη δραστηριότητα, αναφέρουν επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στη διαχείριση των αποβλήτων. Μήπως πρέπει να απαγορευτεί η αποθήκευση αποβλήτων κατηγορίας ΑΕΚΚ και να οριστεί με σαφήνεια ότι τα απόβλητα αυτά θα οδηγούνται απευθείας σε πιστοποιημένες εγκαταστάσεις διαχείρισης; Αναγκαία είναι η σύσταση των μικρών συνεργείων Αστυνομίας, Εφορίας και Περιφέρειας για τη διενέργεια εξονυχιστικών ελέγχων.
Σημειώνεται ότι από την παραοικονομία των μπάζων η οικονομική ζημιά είναι μεγάλη καθώς χάνονται εκατομμύρια σε φόρους/τέλη και τροφοδοτείται παράλληλα η οικονομία μαύρου χρήματος. Η προστασία των νόμιμων είναι σχεδόν μηδενική. Ο παράνομος δεν ανακαλύπτεται. Τελικά το κόστος με όνομα έχει μεγαλύτερη τιμή ενώ η επιλογή του παράνομου είναι πιο ελκυστική αναρωτιούνται οι επαγγελματίες της αγοράς.
Αναγκαία είναι η σύσταση των μικρών συνεργείων Αστυνομίας, Εφορίας και Περιφέρειας για τη διενέργεια εξονυχιστικών ελέγχων. Παλαιότερα ο νόμος 48/19 του 21 προέβλεπε την παρουσία αστυνομίας, εφορίας και τροχαίας μαζί με την αρμόδια διεύθυνση περιβάλλοντος της κάθε περιφερειακής ενότητας.
Μήπως θα μπορούσε το κίνητρο της ανταποδοτικής ανακύκλωσης να αποτελέσει τη βιώσιμη λύση της ανεξέλεγκτης απόρριψης μπαζών μπαζοαπορριμμάτων και ογκωδών; Ο κάθε δήμος θα μπορούσε να επιβραβεύσει τον πολίτη με μείωση των δημοτικών τελών, εφόσον προσκομίσει ο ίδιος ένα πιστοποιητικό ορθής διαχείρισης σε πιστοποιημένη μονάδα.
