Ο πλανήτης διψάει και η λύση ίσως βρίσκεται 400 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Με τη λειψυδρία να επηρεάζει δισεκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο, η ανάγκη για νέες, αποτελεσματικές πηγές πόσιμου νερού είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Μια καινοτόμος τεχνολογία, βασισμένη σε μια ξεχασμένη ιδέα του 20ού αιώνα, κάνει τώρα την ανατροπή: μονάδες αφαλάτωσης τοποθετημένες στον πυθμένα των ωκεανών υπόσχονται να φέρουν καθαρό νερό με μικρότερο ενεργειακό κόστος και λιγότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Τρεις εταιρείες -από τη Νορβηγία, την Ολλανδία και την Καλιφόρνια -επενδύουν σε αυτή τη νέα προσέγγιση, εκμεταλλευόμενες τη φυσική πίεση του νερού και την καθαρότητα των βαθιών θαλάσσιων στρωμάτων. Μπορεί αυτή η «υποβρύχια επανάσταση» να αλλάξει το μέλλον του νερού στον πλανήτη; Τα πρώτα πιλοτικά έργα είναι ήδη σε εξέλιξη – και τα βλέμματα όλων είναι στραμμένα στον βυθό.
Παραδοσιακά, η αφαλάτωση θεωρούνταν έσχατη λύση λόγω των υψηλών ενεργειακών απαιτήσεων και των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων. Τα χερσαία συστήματα απορροφούν τη θαλάσσια ζωή μαζί με το θαλασσινό νερό και απορρίπτουν τοξική άλμη που βλάπτει τα οικοσυστήματα. Όμως η αφαλάτωση σε μεγάλα βάθη της θάλασσας προσφέρει μια πιο έξυπνη εναλλακτική λύση, αφού σε βάθη 400 μέτρων ή και περισσότερο, η τεράστια πίεση βοηθά το θαλασσινό νερό να περάσει με φυσικό τρόπο μέσα από μεμβράνες αντίστροφης όσμωσης, εξοικονομώντας έως και 40% ενέργεια. Και επειδή είναι μακριά από την ακτή, η άλμη διασκορπίζεται ακίνδυνα στα βάθη της θάλασσας, μακριά από τα ευαίσθητα παράκτια οικοσυστήματα.
Οι εταιρείες που επενδύουν στις υποβρύχιες μονάδες αφαλάτωσης
Η ιδέα δεν είναι καινούργια, όπως προαναφέρθηκε. Χρονολογείται ήδη από τη δεκαετία του 1960, αλλά παρέμεινε ανεφάρμοστη έως ότου οι πρόσφατες εξελίξεις στη ρομποτική, το φιλτράρισμα και την υποθαλάσσια υποδομή – πολλά από αυτά δανείστηκαν από τον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου – την έκαναν βιώσιμη. Τώρα, εταιρείες όπως η Flocean με έδρα το Όσλο, η Waterise με έδρα την Ολλανδία και η OceanWell με έδρα την Καλιφόρνια αγωνίζονται να μετατρέψουν πιλοτικά έργα σε μόνιμες λύσεις, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.
Η Flocean προετοιμάζει την πρώτη μεγάλης κλίμακας μονάδα αφαλάτωσης σε βαθιά θάλασσα στον κόσμο για μια υπεράκτια βιομηχανική περιοχή στη Νορβηγία, η οποία αναμένεται να λειτουργήσει έως το 2026. Εν τω μεταξύ, η Waterise έχει συνάψει συμφωνία με την Jordan Phosphates Mines για την κατασκευή μιας μονάδας βαθιάς θάλασσας στον Κόλπο της Άκαμπα, ικανής να παράγει έως και 13 εκατομμύρια γαλόνια νερού ημερησίως. Η OceanWell, η οποία βρίσκεται ακόμη σε πιλοτικό στάδιο, δοκιμάζει τις αρθρωτές «κάψουλες» της στην Καλιφόρνια, με σχέδια να επεκταθεί σύντομα.
Παρά τις υποσχέσεις, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της τεχνολογίας είναι ακόμη αναπόδεικτη. Παραμένουν ερωτήματα σχετικά με τις προκλήσεις συντήρησης και τον τρόπο με τον οποίο τα συστήματα θα αντιμετωπίσουν τις ωκεάνιες μεταβλητές, όπως οι μεταβολές της αλατότητας και της θερμοκρασίας. Παρόλα αυτά, οι βετεράνοι του κλάδου πιστεύουν ότι τουλάχιστον μία από αυτές τις εταιρείες είναι έτοιμη να «ταράξει τα νερά» και να γράψει ιστορία.
