Σε περισσότερες από 2 τεραβατώρες (TWh) ανήλθαν οι εκτιμώμενες περικοπές ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026, αναδεικνύοντας τις αυξανόμενες ανάγκες ευελιξίας του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος. Την ίδια στιγμή, τα πρώτα δεδομένα λειτουργίας μεγάλων συστημάτων αποθήκευσης δείχνουν μετρήσιμη συμβολή στον περιορισμό των περικοπών και στη μεταφορά ενέργειας προς τις βραδινές ώρες. Το οικονομικό αποτύπωμα της καθυστέρησης ανάπτυξης των υποδομών αποθήκευσης επανέφερε στη δημόσια συζήτηση η Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας (ΕΒΙΚΕΝ), κάνοντας λόγο για δυνητικό κόστος εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Η αυξανόμενη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα δημιουργεί νέες απαιτήσεις για τη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος, ιδιαίτερα κατά τις ώρες υψηλής παραγωγής και περιορισμένης ζήτησης.

Η ανάγκη ενίσχυσης της αποθήκευσης, η λειτουργία της αγοράς εξισορρόπησης και το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων του 30ού ετήσιου συνεδρίου «Ενέργεια και Ανάπτυξη» του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ), που πραγματοποιήθηκε στις 3 και 4 Νοεμβρίου 2026.

Στο συνέδριο συμμετείχε ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ, Αντώνης Κοντολέων, ο οποίος επανέφερε τον προβληματισμό για τη σημαντική ποσότητα ενέργειας από ΑΠΕ που δεν μπορεί να αξιοποιηθεί και τις επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας.

Περικοπές 2.063 GWh στο πρώτο εννεάμηνο του 2026

Σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση του ερευνητικού φορέα The Green Tank, που δημοσιεύθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2026 και βασίζεται σε λειτουργικά δεδομένα του ΑΔΜΗΕ, οι περικοπές παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εκτιμώνται στις 2.063 GWh κατά την περίοδο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026.

Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί στο 7,8% της συνολικής παραγωγής ΑΠΕ της περιόδου και είναι αυξημένη κατά 15,6% σε σχέση με το αντίστοιχο εννεάμηνο του 2025, όταν οι περικοπές είχαν εκτιμηθεί στις 1.786 GWh.

Μόνο τον Σεπτέμβριο, οι περικοπές έφτασαν τις 158,2 GWh, ποσοστό 5,4% της μηνιαίας παραγωγής ΑΠΕ.

Η μεγαλύτερη ημερήσια ποσότητα περικοπών του συγκεκριμένου μήνα καταγράφηκε στις 27 Σεπτεμβρίου, με 29,8 GWh.

Οι εκτιμήσεις προκύπτουν από την ανάλυση των ημερήσιων επιλύσεων του Ενοποιημένου Προγραμματισμού (ISP2 και ISP3) του ΑΔΜΗΕ και δεν πρέπει να συγχέονται με οριστικά εκκαθαρισμένες οικονομικές απώλειες της αγοράς.

Παράλληλα, το γεγονός ότι περικόπτεται δυνητική παραγωγή δεν σημαίνει πως η ηλεκτρική ενέργεια παρήχθη και στη συνέχεια απορρίφθηκε φυσικά. Στις περιπτώσεις αυτές περιορίζεται η δυνατότητα παραγωγής ή έγχυσής της στο σύστημα.

Η οικονομική διάσταση: Η εκτίμηση της ΕΒΙΚΕΝ για 3 TWh και 600 εκατ. ευρώ

Το ζήτημα της ανεπαρκούς αξιοποίησης της παραγωγής ΑΠΕ έχει αναδείξει η Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας.

Ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ, Αντώνης Κοντολέων, είχε επισημάνει ήδη από το Renewable & Storage Forum του Οκτωβρίου 2026 ότι σημαντικές ποσότητες πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, της τάξης των 3 TWh, δεν αξιοποιούνται λόγω της καθυστέρησης ανάπτυξης επαρκών υποδομών αποθήκευσης.

Κατά την εκτίμηση που παρουσίασε, εάν η συγκεκριμένη ενέργεια μπορούσε να αποθηκευτεί και να διοχετευτεί στο σύστημα κατά τις ώρες απογευματινής και βραδινής αιχμής, θα περιοριζόταν η ανάγκη παραγωγής από μονάδες φυσικού αερίου και θα ασκούνταν πτωτική πίεση στις χονδρεμπορικές τιμές.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΒΙΚΕΝ έχει αναφερθεί σε δυνητικό οικονομικό όφελος τουλάχιστον 600 εκατ. ευρώ.

Πρόκειται, ωστόσο, για ενδεικτική οικονομική αποτίμηση της Ένωσης και όχι για επιβεβαιωμένη λογιστική ζημία ή αναλυτικά τεκμηριωμένο κόστος που έχει ήδη επιβαρύνει τους καταναλωτές.

Η πραγματική οικονομική αξία της αποθήκευσης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως οι ώρες κατά τις οποίες πραγματοποιούνται οι περικοπές, οι τιμές της αγοράς κατά τη φόρτιση και εκφόρτιση, οι απώλειες μετατροπής, το κόστος επένδυσης και οι διαθέσιμες εναλλακτικές δυνατότητες αξιοποίησης της ενέργειας.

Επιπλέον, δεν είναι δεδομένο ότι το σύνολο της περικοπτόμενης παραγωγής μπορεί τεχνικά και οικονομικά να ανακτηθεί μέσω μπαταριών.

Οι μπαταρίες απέτρεψαν το 19,3% των δυνητικών περικοπών τον Σεπτέμβριο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα νεότερα δεδομένα λειτουργίας των συστημάτων αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Green Tank, τον Σεπτέμβριο του 2026 η εγκατεστημένη ισχύς απορρόφησης των μονάδων αποθήκευσης που είχαν ενταχθεί στον προγραμματισμό του συστήματος έφτασε τα 700 MW, μετά την προσθήκη 48 MW μέσα στον μήνα.

Από τα στοιχεία των ημερήσιων επιλύσεων του ΑΔΜΗΕ προκύπτει ότι οι μπαταρίες απορρόφησαν περίπου 56,4 GWh και απέδωσαν στο σύστημα 48,9 GWh.

Από την ενέργεια που απορροφήθηκε, οι 37,9 GWh αντιστοιχούσαν σε ώρες κατά τις οποίες θα πραγματοποιούνταν διαφορετικά περικοπές παραγωγής ΑΠΕ.

Με βάση τη μεθοδολογία της ανάλυσης, η συμβολή αυτή αντιστοιχεί στην αποτροπή του 19,3% των δυνητικών περικοπών του Σεπτεμβρίου.

Παράλληλα, η έγχυση ενέργειας από τις μπαταρίες κατά τις βραδινές ώρες συνδέθηκε με περιορισμό της χρήσης φυσικού αερίου κατά 48,9 GWh, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση.

Τα δεδομένα αποτελούν μια πρώτη ποσοτική ένδειξη των δυνατοτήτων της αποθήκευσης να αντιμετωπίσει μέρος της ανισορροπίας μεταξύ παραγωγής ΑΠΕ και κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Δεν σημαίνουν, ωστόσο, ότι η ίδια ποσοστιαία απόδοση μπορεί να διατηρηθεί αυτομάτως όταν αυξηθεί σημαντικά η εγκατεστημένη ισχύς μπαταριών ή μεταβληθούν οι συνθήκες της αγοράς.

Περισσότερες από 1.000 ώρες με σχεδόν μηδενικές ή αρνητικές τιμές

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας είναι η αύξηση των ωρών κατά τις οποίες οι τιμές στην αγορά επόμενης ημέρας διαμορφώνονται κοντά στο μηδέν ή σε αρνητικά επίπεδα.

Σύμφωνα με το Green Tank, το πρώτο εννεάμηνο του 2026 καταγράφηκαν συνολικά 1.055,5 τέτοιες ώρες, έναντι 390 ωρών την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Η αύξηση συνδέεται με τις περιόδους υψηλής προσφοράς ενέργειας από ΑΠΕ, ιδιαίτερα όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών συμπίπτει με σχετικά περιορισμένη ζήτηση.

Η εξέλιξη δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για τις επενδύσεις σε νέους σταθμούς ΑΠΕ, καθώς η οικονομική τους απόδοση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ετήσια παραγόμενη ενέργεια, αλλά και από τις τιμές κατά τις ώρες στις οποίες αυτή διατίθεται.

Το φαινόμενο ενισχύει την οικονομική σημασία της χρονικής μετατόπισης παραγωγής μέσω αποθήκευσης, της ευέλικτης κατανάλωσης και της καλύτερης ενσωμάτωσης των ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα.

Γιατί η αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ δεν οδηγεί πάντα σε χαμηλότερες τιμές

Η μεγάλη ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών εγκαταστάσεων επιτρέπει την παραγωγή σημαντικών ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας με χαμηλό μεταβλητό κόστος.

Ωστόσο, η παραγωγή αυτή δεν κατανέμεται ομοιόμορφα σε όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου.

Τις μεσημβρινές ώρες, όταν κορυφώνεται η φωτοβολταϊκή παραγωγή, η προσφορά μπορεί να υπερβαίνει τη ζήτηση ή τις δυνατότητες απορρόφησης και μεταφοράς του συστήματος.

Αντίθετα, κατά τις απογευματινές και βραδινές ώρες, η παραγωγή των φωτοβολταϊκών περιορίζεται σημαντικά, ενώ η κατανάλωση μπορεί να παραμένει υψηλή.

Η κάλυψη της ζήτησης εξαρτάται τότε από άλλες διαθέσιμες πηγές παραγωγής, μεταξύ των οποίων και οι μονάδες φυσικού αερίου.

Οι μονάδες αυτές μπορούν να επηρεάζουν καθοριστικά τη διαμόρφωση των τιμών στις ώρες κατά τις οποίες απαιτούνται για την κάλυψη του φορτίου.

Ενδεικτική είναι η εικόνα του Σεπτεμβρίου 2026, όταν η μέση τιμή στην αγορά επόμενης ημέρας έφτασε τα 156,3 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο μηνιαίο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023, σύμφωνα με την ανάλυση του Green Tank.

Η εξέλιξη αποδόθηκε κυρίως στον συνδυασμό της συμμετοχής του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή και της σημαντικής ανόδου της τιμής προμήθειάς του.

Αναδεικνύεται έτσι ότι η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ, από μόνη της, δεν επαρκεί για να προσδιορίσει το τελικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Καθοριστική σημασία έχουν η διαθεσιμότητα της παραγωγής κατά τις ώρες ζήτησης, η ευελιξία του συστήματος, η λειτουργία των αγορών και η δυνατότητα αξιοποίησης διασυνδέσεων και αποθηκευτικών υποδομών.

Αγορά εξισορρόπησης: Οι επιβαρύνσεις που αναδεικνύει η βιομηχανία

Η ΕΒΙΚΕΝ έχει συνδέσει τον προβληματισμό για την αποθήκευση και με τις υψηλές επιβαρύνσεις που αποδίδει στη λειτουργία της αγοράς εξισορρόπησης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρός της, οι Λογαριασμοί Προσαυξήσεων ΛΠ2 και ΛΠ3 διαμόρφωσαν συνολικές χρεώσεις 756 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026.

Οι συγκεκριμένες επιβαρύνσεις συνδέονται με τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τη διαχείριση των αποκλίσεων και των αναγκών εξισορρόπησης.

Η Ένωση ζητά μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς το κόστος των επικουρικών υπηρεσιών και της ανακατανομής παραγωγής (redispatching), καθώς και επανεξέταση του τρόπου ανάκτησης ορισμένων δαπανών.

Οι θέσεις αυτές αποτελούν παρεμβάσεις του φορέα εκπροσώπησης των βιομηχανικών καταναλωτών και όχι διαπιστωμένες παραβάσεις ή επίσημα πορίσματα ρυθμιστικής αρχής.

Επιπλέον, τα 756 εκατ. ευρώ των Λογαριασμών Προσαυξήσεων αποτελούν διαφορετικό οικονομικό μέγεθος από την εκτίμηση των 600 εκατ. ευρώ για την αξία της μη αξιοποιούμενης παραγωγής ΑΠΕ.

Οι δύο αριθμοί δεν μπορούν να προστίθενται προκειμένου να προκύψει ενιαίο κόστος, καθώς αναφέρονται σε διαφορετικούς μηχανισμούς και ενδέχεται να περιλαμβάνουν αλληλεπικαλυπτόμενες οικονομικές επιδράσεις.

Οι τεχνικές προϋποθέσεις για αποτελεσματικότερη αποθήκευση

Η ανάπτυξη μονάδων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση πρόσθετης ισχύος συσσωρευτών.

Για την πραγματική αξιοποίησή τους απαιτείται να εξεταστούν τόσο η χωροθέτηση και η δυνατότητα σύνδεσης όσο και η ενεργειακή χωρητικότητα, η διάρκεια αποφόρτισης, η απόδοση του εξοπλισμού και ο τρόπος συμμετοχής στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο διαχωρισμός μεταξύ εγκατεστημένης ισχύος, που εκφράζεται σε MW, και αποθηκευτικής χωρητικότητας, που εκφράζεται σε MWh.

Η πρώτη προσδιορίζει τον μέγιστο ρυθμό απορρόφησης ή απόδοσης ισχύος, ενώ η δεύτερη την ποσότητα ενέργειας που μπορεί να μεταφερθεί χρονικά.

Για παράδειγμα, ένας σταθμός αποθήκευσης ισχύος 100 MW και χωρητικότητας 200 MWh μπορεί, υπό κατάλληλες συνθήκες, να αποδώσει την ονομαστική του ισχύ για περίπου δύο ώρες. Η πραγματική αξιοποίηση εξαρτάται από τη διαθέσιμη κατάσταση φόρτισης, τους λειτουργικούς περιορισμούς και τις απώλειες του συστήματος.

Συνεπώς, η συνολική ισχύς των εγκατεστημένων μπαταριών δεν επαρκεί ως μοναδικός δείκτης για την αξιολόγηση της δυνατότητας μείωσης των περικοπών ΑΠΕ.

Απαιτείται επίσης η κατάλληλη γεωγραφική κατανομή των μονάδων, ώστε να αντιμετωπίζονται, όπου είναι δυνατόν, τοπικοί περιορισμοί του δικτύου.

Η αποθήκευση πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά με την αναβάθμιση των ηλεκτρικών δικτύων, την ανάπτυξη διασυνδέσεων, την απόκριση της ζήτησης και την αποτελεσματικότερη διαχείριση της παραγωγής.

Το επενδυτικό ενδιαφέρον και οι επόμενες προκλήσεις

Η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης δημιουργεί σημαντικό αντικείμενο για τον τεχνικό και κατασκευαστικό κλάδο.

Τα σχετικά έργα απαιτούν εξειδικευμένες ηλεκτρολογικές και ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες, συστήματα μετατροπής και διαχείρισης ισχύος, εγκαταστάσεις μέσης και υψηλής τάσης, υποδομές ελέγχου, έργα πολιτικού μηχανικού και συστήματα πυροπροστασίας.

Παράλληλα, οι επενδυτές καλούνται να αξιολογήσουν την οικονομική βιωσιμότητα των έργων με βάση διαφορετικές πηγές εσόδων, όπως η χρονική μετατόπιση ενέργειας μέσω της αγοράς, η συμμετοχή στις αγορές εξισορρόπησης και η ενδεχόμενη παροχή υπηρεσιών ευελιξίας.

Η πτώση του κόστους ορισμένων τεχνολογιών συσσωρευτών δημιουργεί νέες ευκαιρίες, αλλά δεν εξαλείφει τις απαιτήσεις χρηματοδότησης, σύνδεσης και διαχείρισης τεχνικού κινδύνου.

Η εξέλιξη των τιμών της αγοράς, οι δυνατότητες συμμετοχής των μπαταριών στους επιμέρους μηχανισμούς και ο ρυθμός σύνδεσης νέων μονάδων θα αποτελέσουν κρίσιμους παράγοντες για την ανάπτυξη του κλάδου.

Από την αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος στην καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής

Τα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εισέρχεται σε περίοδο κατά την οποία η περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ πρέπει να συνοδεύεται από ανάλογες επενδύσεις ευελιξίας.

Οι περισσότερες από 2 TWh εκτιμώμενων περικοπών του εννεαμήνου καταδεικνύουν το μέγεθος της πρόκλησης.

Ταυτόχρονα, η λειτουργία των πρώτων συστημάτων αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας παρέχει πλέον μετρήσιμα στοιχεία για τη δυνατότητα περιορισμού των απωλειών αξιοποιήσιμης παραγωγής και τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες υψηλότερης ζήτησης.

Η οικονομική αποτίμηση των ωφελειών απαιτεί αναλυτική τεχνικοοικονομική προσέγγιση και δεν μπορεί να προκύπτει αποκλειστικά από τον πολλαπλασιασμό της περικοπτόμενης ενέργειας με μια ενδεικτική τιμή ηλεκτρισμού.

Το βασικό ζητούμενο για την επόμενη περίοδο είναι η ανάπτυξη ενός ηλεκτρικού συστήματος που θα μπορεί όχι μόνο να παράγει περισσότερη καθαρή ενέργεια, αλλά και να την αξιοποιεί αποτελεσματικότερα, με οικονομικά βιώσιμο τρόπο και με επαρκή ασφάλεια λειτουργίας.

Πηγές

1. The Green Tank, 02/11/2026. «Τάσεις στην ηλεκτροπαραγωγή – Σεπτέμβριος 2026». Πρωτογενής ανάλυση δεδομένων ΑΔΜΗΕ, με στοιχεία για τις περικοπές ΑΠΕ και τη λειτουργία μονάδων αποθήκευσης. Αναλυτική δημοσίευση και μεθοδολογία.
2. ΑΔΜΗΕ, 30/10/2026. Μηνιαίο Δελτίο Ενέργειας Σεπτεμβρίου 2026. Επίσημο αρχείο μηνιαίων δελτίων.
3. ΑΔΜΗΕ. Δημοσιευμένα δεδομένα Διαδικασίας Ενοποιημένου Προγραμματισμού (ISP), τα οποία αποτελούν τη βάση εκτίμησης των περικοπών. Επίσημη βάση δεδομένων.
4. ΙΕΝΕ, 03–04/11/2026. 30ό Ετήσιο Εθνικό Συνέδριο «Ενέργεια και Ανάπτυξη 2026», με συμμετοχή του προέδρου της ΕΒΙΚΕΝ Αντώνη Κοντολέοντα στη συνεδρία για το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας. Επίσημο πρόγραμμα συνεδρίου.
5. Energypress, 22/10/2026. «Κοντολέων (ΕΒΙΚΕΝ): Στα 756 εκατ. ευρώ οι επιβαρύνσεις από την αγορά εξισορρόπησης στο εννεάμηνο του 2026». Προγενέστερη καταγραφή της τοποθέτησης και των οικονομικών εκτιμήσεων της ΕΒΙΚΕΝ. Δημοσίευμα.
6. Οικονομικός Ταχυδρόμος, 05/11/2026. «Βιομηχανία: Γιατί το πράσινο ρεύμα δεν γίνεται φθηνότερο – Οι στρεβλώσεις και το κόστος των 756 εκατ. ευρώ». Ρεπορτάζ για τη νεότερη παρέμβαση της ΕΒΙΚΕΝ στο συνέδριο του ΙΕΝΕ. Δημοσίευμα.

---