Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
Έχοντας υπόψη:
1. Τον ν. 4759/2020 «Εκσυγχρονισμός της Χωροταξικής και Πολεοδομικής Νομοθεσίας και άλλες διατάξεις» (Α’ 245) και ιδίως την παρ. 1 του άρθρου 167.
2. Τον ν. 4447/2016 «Χωρικός σχεδιασμός – Βιώσιμη ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» (Α’ 241) και ιδίως το άρθρο 8.
3. Τον ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: Οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της Κεντρικής Δημόσιας Διοίκησης» (Α’ 133).
4. Τον ν. 3882/2010 «Εθνική Υποδομή Γεωχωρικών Πληροφοριών – Εναρμόνιση με την Οδηγία 2007/2/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2007 και άλλες διατάξεις» (Α΄ 166) ο οποίος τροποποίησε τον ν. 1647/1986 «Οργανισμός Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδος (ΟΚΧΕ) και άλλες σχετικές διατάξεις» (Α΄ 141).
5. Το άρθρο 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα που κυρώθηκε με
το άρθρο πρώτο του π.δ. 63/2005 «Κωδικοποίηση της νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα» (Α’ 98), όπως διατηρήθηκε σε ισχύ με την παρ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019.
6. Τον ν. 4412/2016 «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)» (Α΄147).
7. Το π.δ. 132/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας» (Α’ 160).
8. Την υπ’ αρ. 2/7-1-2021 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νικόλαο Ταγαρά» (Β’ 45).
9. Το π.δ. 62/2020 «Διορισμός Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α’ 155).
10. Το γεγονός από την παρούσα απόφαση δεν προκαλείται δαπάνη του κρατικού προϋπολογισμού,
αποφασίζουμε:
Καθορίζονται τεχνικές προδιαγραφές εκπόνησης μελετών «Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων» (ΕΠΣ) εντός των Ζωνών Απολιγνιτοποίησης (Ζ.ΑΠ) του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ) (εφεξής εν συντομία «ΕΠΣ- Ζ.ΑΠ»), με βάση τα οριζόμενα στο άρθρο 167 του ν. 4759/2020 (Α’ 245) και το άρθρο 8 του ν. 4447/2016 (ΦΕΚ Α’ 241), ως εξής:
Ι. ΑΡΧΕΣ, ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΩΝ ΕΠΣ-Ζ.ΑΠ
1. α. Τα ΕΠΣ-Ζ.ΑΠ έχουν όλες τις δυνατότητες που έχουν τα ΕΠΣ του άρθρου 8 του ν. 4447/2016, όπως εξειδικεύονται από τις παρούσες προδιαγραφές (οι οποίες είναι συμβατές με το νομοθετικό πλαίσιο των ΕΠΣ).
β. Τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια τοποθετούνται στο πρώτο επίπεδο του πολεοδομικού σχεδιασμού, όπως και τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ), και μπορούν να περιλαμβάνουν ρυθμίσεις για όλα τα θέματα που ρυθμίζονται από ΤΠΣ και να τροποποιούν τις ρυθμίσεις των εγκεκριμένων ΤΠΣ. Εκπονούνται για τη χωρική οργάνωση και ανάπτυξη περιοχών ανεξαρτήτως διοικητικών ορίων, που μπορεί να λειτουργήσουν ως υποδοχείς σχεδίων, έργων και προγραμμάτων υπερτοπικής κλίμακας ή στρατηγικής σημασίας, για τις οποίες απαιτείται ειδική ρύθμιση των χρήσεων γης και των λοιπών όρων ανάπτυξής τους. ΕΠΣ μπορεί να καταρτιστούν και: (α) για προγράμματα αστικής ανάπλασης ή περιβαλλοντικής προστασίας ή αντιμετώπισης των συνεπειών από φυσικές καταστροφές, (β) για περιοχές παρεμβάσεων στο πλαίσιο προγραμμάτων συγχρηματοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), όπως οι Ολοκληρωμένες Χωρικές Παρεμβάσεις, και (γ) σε περίπτωση ανάγκης ταχείας ολοκλήρωσης του πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου από την πολιτεία, λόγω κρίσιμων χωρικών προβλημάτων που επιβάλλουν την άμεση αντιμετώπιση ή την αποτροπή δημιουργίας τετελεσμένων καταστάσεων που οφείλονται σε έλλειψη ή ανεπάρκεια πολεοδομικού σχεδιασμού. Επίσης, εκπονούνται για τον καθορισμό εντός των Ζωνών Απολιγνιτοποίησης (Ζ.ΑΠ) του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ) χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης, ως ΕΠΣ- Ζ.ΑΠ.
2. Τα ΕΠΣ-Ζ.ΑΠ εναρμονίζονται με τις κατευθύνσεις των Περιφερειακών και των Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων, λαμβάνουν υπόψη τους το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ), το Master Plan του ΣΔΑΜ και τα Εδαφικά Σχέδια Δίκαιης Μετάβασης (ΕΣΔΙΜ), και περιέχουν τις αναγκαίες ρυθμίσεις (και κατά περίπτωση κατευθύνσεις) εντός της περιοχής επέμβασης, για την επίτευξη των σκοπών τους. Εκτός της περιοχής επέμβασης είναι κατ’ εξαίρεση επιτρεπτό τα ΕΠΣ-Ζ.ΑΠ να προσδιορίζουν υποδομές, μέτρα και όρους που είναι αναγκαίοι για την οργανική ενσωμάτωση της περιοχής επέμβασης στην ευρύτερη περιοχή που την περιβάλλει.
3. Η περιοχή για την οποία καταρτίζεται ένα ΕΠΣ ονομάζεται περιοχή επέμβασης. Στην περίπτωση των ΕΠΣ-Ζ. ΑΠ ως περιοχή επέμβασης λαμβάνεται, κατ’ αρχήν, ο πυρήνας (μιας ή περισσοτέρων) Ζ.ΑΠ ή άλλη περιοχή στην οποία προγραμματίζονται σημαντικές παρεμβάσεις και προγράμματα στο πλαίσιο του ΣΔΑΜ. Το σύνολο της Δημοτικής Ενότητας (ΔΕ) που περιλαμβάνει την περιοχή επέμβασης αποτελεί την ευρύτερη περιοχή του ΕΠΣ.
Αν η περιοχή επέμβασης εμπίπτει στα διοικητικά όρια περισσότερων ΔΕ, το σύνολο των ΔΕ αυτών αποτελεί την ευρύτερη περιοχή του ΕΠΣ. Η περιοχή που περιβάλλει την περιοχή επέμβασης και βρίσκεται σε άμεση συσχέτιση με αυτήν λόγω της αλληλεπίδρασης των πολεοδομικών και λοιπών λειτουργιών της, ονομάζεται ζώνη άμεσης επιρροής και προσδιορίζεται στο πλαίσιο της εκπόνησης της κύριας μελέτης του ΕΠΣ.
4. Τα ΕΠΣ-Ζ.ΑΠ διέπονται από τις αρχές της βιώσιμης χωρικής ανάπτυξης, η οποία περιλαμβάνει τις χωρικές, εδαφικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις της βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς και αυτές που σχετίζονται με την ορθολογική οργάνωση του χώρου. Περιέχουν τις αναγκαίες ρυθμίσεις (και κατά περίπτωση κατευθύνσεις) για την επίτευξη των σκοπών τους, όπως προσδιορίζονται στην οικεία νομοθεσία σε γενικό επίπεδο και στο κατά περίπτωση ΕΠΣ ειδικότερα. Στο πλαίσιο αυτό, και σε συνάρτηση με το χαρακτήρα της εκάστοτε περιοχής επέμβασης,
• προωθούν τη μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα των εξαρτώμενων από τον άνθρακα περιοχών της Δυτικής Μακεδονίας και της Πελοποννήσου,
• ρυθμίζουν την εκτός σχεδίου δόμηση με τον καθορισμό στον εξωοικιστικό χώρο ορθολογικών χρήσεων γης και όρων δόμησης συμβατών με τα τοπικά χαρακτηριστικά. Ο επαναπροσδιορισμός των χρήσεων γης αναγνωρίζεται ως μια κρίσιμη παράμετρος για τη μετάβαση μιας περιοχής όπου κυριαρχεί ο κλάδος της εξόρυξης καθώς είναι πιθανό η γη να αποτελεί το βασικότερο στοιχείο (asset) ανάπτυξης,
• αξιοποιούν την καινοτόμα μεθοδολογία «Εκτίμησης επαναπροσδιορισμού των χρήσεων γης» (Land Use Repurposing Assessment/LURA) που προτείνει η Παγκόσμια Τράπεζα,
• αξιοποιούν τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών και της έξυπνης πόλης,
• υποστηρίζουν τη δημιουργία ισχυρής και ισορροπημένης παραγωγικής βάσης, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του αναπτυξιακού προγραμματισμού, και παρέχουν επαρκή γη για την χωροθέτηση των αναγκαίων οικονομικών δραστηριοτήτων,
• διευκολύνουν τη δημιουργία και την ανταγωνιστικότητα των οργανωμένων μορφών ανάπτυξης,
• προστατεύουν τους διαθέσιμους πόρους, φυσικούς και πολιτιστικούς, ως αυτοτελείς αξίες, και ταυτόχρονα τους εντάσσουν στην αναπτυξιακή διαδικασία,
• προωθούν τη βιώσιμη κινητικότητα,
• προωθούν την πρόληψη της Κλιματικής Αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, καθώς και ανθεκτικότητα και την ασφάλεια από φυσικούς και ανθρωπογενείς κινδύνους,
• παρέχουν εναλλακτικές χωρικές επιλογές και επιλογές κατοίκησης, που διευρύνουν την ελευθερία των πολιτών,
• προωθούν την κοινωνική συνοχή, τη δίκαιη κατανομή πόρων και την άρση αποκλεισμών χωρικού χαρακτήρα,
• εντάσσουν τον πολεοδομικό σχεδιασμό πρώτου επιπέδου στο σύνολο των επιπέδων του χωρικού σχεδιασμού, εναρμονιζόμενα με τον υπερκείμενο χωροταξικό σχεδιασμό και παρέχοντας σαφείς κατευθύνσεις στον πολεοδομικό σχεδιασμό δευτέρου επιπέδου,
5. Με το ΕΠΣ μπορεί να εγκρίνεται και Ρυμοτομικό Σχέδιο εφαρμογής, όπου αυτό απαιτείται.
6. Ο χρονικός ορίζοντάς των ΕΠΣ- Ζ.ΑΠ είναι μεσοπρόθεσμος (5ετία) και όπου απαιτείται και μακροπρόθεσμος (15ετία). Βασική παράμετρος είναι η πολύ γρήγορη ολοκλήρωση των μελετών των ΕΠΣ- Ζ.ΑΠ, ούτως ώστε να προωθούνται το ταχύτερο δυνατόν οι στόχοι τους, και τα αντανακλαστικά του πολεοδομικού σχεδιασμού να αντιστοιχούν στις ταχέως μεταβαλλόμενες ανάγκες και εξελίξεις. Συναφώς, ενσωματώνουν στον σχεδιασμό δυνατότητες ευελιξίας, και την προσαρμοστικότητα των χρήσεων γης.
7. Τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ) αποτελούν σύνολα κειμένων, χαρτών και διαγραμμάτων, με τα οποία μπορούν να καθορίζονται το πρότυπο χωρικής οργάνωσης και ανάπτυξης και τα βασικά προγραμματικά μεγέθη, όρια πολεοδομικών ενοτήτων και οικισμών, οι χρήσεις γης, οι όροι και περιορισμοί δόμησης, οι σημαντικές πολεοδομικές παρεμβάσεις, μεταφορικά, τεχνικά και περιβαλλοντικά δίκτυα και υποδομές. Οριοθετούν προσωρινά τις οριογραμμές των υφιστάμενων, εντός των προς πολεοδόμηση περιοχών, υδατορεμάτων, και περιλαμβάνουν προκαταρκτική μελέτη γεωλογικής καταλληλότητας στις περιοχές, για τις οποίες δεν υπάρχει γεωλογική μελέτη, ή γεωλογική μελέτη σε περιοχές που έχουν ειδικά γεωλογικά χαρακτηριστικά λόγω της λειτουργίας επί πολλά χρόνια ως λιγνιτικών πεδίων. Ανάλογα με τις τοπικές ανάγκες, μπορούν επίσης να καθορίζουν ζώνες ειδικών πολεοδομικών κινήτρων, το δημοτικό οδικό δίκτυο, μέτρα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, μέτρα υποστηρικτικά της αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών και διαχείρισης συνεπειών φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών και λοιπών απειλών, καθώς και κάθε άλλο μέτρο, όρο ή περιορισμό που απαιτείται για την ολοκληρωμένη χωρική ανάπτυξη και οργάνωση της περιοχής μελέτης. Το ΕΠΣ μπορεί επίσης να καθορίζει Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (Ζ.Υ.Σ.)
Σε κάθε συγκεκριμένο ΕΠΣ-Ζ.ΑΠ τα πιο πάνω στοιχεία δεν περιλαμβάνονται κατ’ ανάγκην στο σύνολό τους.
Περιλαμβάνονται μόνο εφόσον αυτό συνάδει με τους ειδικότερους στόχους του συγκεκριμένου ΕΠΣ-Ζ.ΑΠ και τα χαρακτηριστικά της εκάστοτε περιοχής επέμβασης.
