Η ελληνική αγορά φωτοβολταϊκών αποτελεί αναμφίβολα ένα success story της ενεργειακής μετάβασης των τελευταίων ετών. Ωστόσο, την ώρα που η εγκατεστημένη ισχύς αυξάνεται και η χώρα καταγράφει υψηλές επιδόσεις στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τον ήλιο, ένας κρίσιμος τομέας της αγοράς εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Η αυτοπαραγωγή ενέργειας, που μπορεί να φέρει την ενεργειακή μετάβαση πιο κοντά στον πολίτη και να μειώσει το ενεργειακό κόστος τόσο για τα νοικοκυριά και για επιχειρήσεις, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με σοβαρές θεσμικές εμπλοκές.
Το 2025 η νέα ισχύς έργων αυτοπαραγωγής μειώθηκε κατά περίπου 30%
Η επιστολή που ανέδειξε το αδιέξοδο
Γι΄ αυτό χθες ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), με επιστολή του, επέλεξε να απευθυνθεί απευθείας στον πρωθυπουργό για να ολοκληρωθεί το θεσμικό πλαίσιο που είχε ψηφιστεί πριν από σχεδόν τριάμισι χρόνια. Τότε είχε καταργηθεί το net-metering (ενεργειακός συμψηφισμός) και εισήχθη ένα νέο σχήμα αυτοκατανάλωσης του net-billing (ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός), σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές επιταγές.
Στην πράξη όμως η αγορά βρέθηκε να λειτουργεί με μια εφαρμοστική υπουργική απόφαση που εκδόθηκε πριν από περίπου δύο χρόνια η οποία, όπως αναγνωρίζουν όλοι οι εμπλεκόμενοι (ΔΕΔΔΗΕ, ΔΑΠΕΕΠ, προμηθευτές, ΦοΣΕ και εγκαταστάτες) είναι ελλιπής και δυσλειτουργική. Παρότι το ίδιο το ΥΠΕΝ αποδέχθηκε την ανάγκη διορθώσεων ήδη από τις αρχές του 2025, οι αλλαγές παραμένουν έως σήμερα ανυπόγραφες.
Οι αριθμοί δείχνουν την επιβράδυνση
Η καθυστέρηση έχει αρχίσει ήδη να αποτυπώνεται στους αριθμούς. Το 2025 η νέα ισχύς έργων αυτοπαραγωγής μειώθηκε κατά περίπου 30%, ενώ σύμφωνα με τον ΣΕΦ χάθηκαν περίπου 2.000 θέσεις εργασίας στον συγκεκριμένο κλάδο. Τα στοιχεία αποτυπώνουν με μεγάλη σαφήνεια την αλλαγή πορείας της αγοράς. Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών συστημάτων αυτοκατανάλωσης στην Ελλάδα ανήλθε στα 1.141 MW (μεγαβάτ) έως τον Μάιο του 2026, έναντι 1.115 MW στο τέλος του 2025. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη σωρευτική εικόνα κρύβεται μια έντονη επιβράδυνση. Οι νέες εγκαταστάσεις κορυφώθηκαν το 2024, όταν προστέθηκαν 373 MW, για να υποχωρήσουν στα 265 MW το 2025. Η εικόνα του 2026 είναι ακόμη πιο ανησυχητική, καθώς μέχρι τον Μάιο είχαν εγκατασταθεί μόλις 26 MW νέων συστημάτων αυτοκατανάλωσης, εκ των οποίων μόνο τα 14 MW αφορούσαν το νέο καθεστώς ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού.
Από την ανάπτυξη στην αναμονή
Πρόκειται ουσιαστικά για μια αγορά που από διψήφιους ρυθμούς ανάπτυξης έχει περάσει σε κατάσταση αναμονής, γεγονός που ενισχύει τους φόβους του κλάδου ότι οι θεσμικές εκκρεμότητες λειτουργούν πλέον ως βασικό εμπόδιο στην περαιτέρω ανάπτυξη της αυτοπαραγωγής. Τα στοιχεία επιβεβαιώνονται και από την τελευταία ανάλυση του Green Tank που καταγράφει την επιβράδυνση της αγοράς. Μετά το άλμα του 2023, οι νέες αιτήσεις μειώθηκαν αισθητά το 2024 και ακόμη περισσότερο το 2025, ενώ στο πρώτο τετράμηνο του 2026 κατατέθηκαν μόλις 1.033 νέες αιτήσεις.
Ποιοι επηρεάζονται;
Οι επιπτώσεις της στασιμότητας δεν περιορίζονται στις εταιρείες του κλάδου. Το net-billing αφορά νοικοκυριά που επιδιώκουν να μειώσουν τους λογαριασμούς ρεύματος, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις με υψηλό ενεργειακό κόστος, βιομηχανίες που αναζητούν μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα, αγρότες που χρησιμοποιούν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας για άρδευση και παραγωγή, δήμους και δημόσιους οργανισμούς, καθώς και ενεργειακές κοινότητες που επενδύουν συλλογικά στην παραγωγή καθαρής ενέργειας. Με άλλα λόγια, αφορά σχεδόν κάθε κατηγορία καταναλωτή που επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο του ενεργειακού του κόστους.
Οι ευρωπαϊκές πιέσεις και οι ελληνικές εκκρεμότητες
Αυτός είναι και ο λόγος που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει συστηματικά στην ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης. Τόσο το πακέτο AccelerateEU όσο και η πρόσφατη Σύσταση 2026/1007 καλούν τα κράτη-μέλη να άρουν τα διοικητικά εμπόδια και να επιταχύνουν την ανάπτυξη της αυτοπαραγωγής. Ωστόσο, την ώρα που οι Βρυξέλλες πιέζουν προς αυτή την κατεύθυνση, η ελληνική αγορά παραμένει εγκλωβισμένη στην αναμονή μιας υπουργικής απόφασης προκειμένου να λυθούν μια σειρά από πρακτικά ζητήματα που σήμερα δημιουργούν αβεβαιότητα και καθυστερήσεις στις επενδύσεις.
Τι περιμένει η αγορά από τη νέα υπουργική απόφαση
Μεταξύ άλλων, αναμένεται να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες και οι υποχρεώσεις του ΔΑΠΕΕΠ (Διαχειριστής Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εγγυήσεων Προέλευσης) και των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και να καθοριστεί ο τρόπος αποζημίωσης της πλεονάζουσας ενέργειας, ιδίως στις περιπτώσεις των οικιακών αυτοκαταναλωτών, των μη διασυνδεδεμένων νησιών, των δήμων και των Περιφερειών καθώς και των μη κερδοσκοπικών οργανισμών. Επίσης, θα πρέπει να διευκρινιστεί ο τρόπος εφαρμογής του εικονικού (virtual) ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού, να επιτραπεί η κοινή χρήση και ο διαμοιρασμός της παραγόμενης ενέργειας, αλλά και να εξειδικευθούν οι λεπτομέρειες για την εγκατάσταση αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης (μπαταριών χωρίς φωτοβολταϊκά). Ακόμη αναμένεται η εξειδίκευση των λεπτομερειών για τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού», μια τεχνολογία που ήδη γνωρίζει σημαντική ανάπτυξη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Με άλλα λόγια, η αγορά ζητά κυρίως σαφείς κανόνες παιχνιδιού.
