Της Ξανθής Γούναρη
Με την ακρίβεια να παραμένει το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα για τα ελληνικά νοικοκυριά, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τον ανταγωνισμό μέσω ενός νέου ψηφιακού εργαλείου σύγκρισης τιμών. Η Ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή θέτει σε λειτουργία την πλατφόρμα posokanei.gov.gr, η οποία θα παρέχει σε πραγματικό χρόνο τις τιμές χιλιάδων προϊόντων στα σούπερ μάρκετ.
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, η επίσημη πρεμιέρα της νέας εφαρμογής αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 17 Ιουνίου ή, το αργότερο, την Πέμπτη 18 Ιουνίου.
Πάνω από 8.000 προϊόντα από όλες τις μεγάλες αλυσίδες
Κατά την έναρξη λειτουργίας της, η πλατφόρμα θα περιλαμβάνει περίπου 8.000 κωδικούς προϊόντων από όλες τις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ με ετήσιο τζίρο άνω των 90 εκατ. ευρώ (Σκλαβενίτης, Lidl, ΑΒ Βασιλόπουλος, Μασούτης, My Market, Γαλαξίας, Market In, Bazaar κ.ά.).
Η βάση δεδομένων θα καλύπτει κυρίως τυποποιημένα και συσκευασμένα προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, όπως τρόφιμα, απορρυπαντικά, χαρτικά και είδη προσωπικής φροντίδας. Αντίθετα, εκτός του συστήματος παραμένουν προς το παρόν τα περισσότερα φρέσκα προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά και νωπά κρέατα, καθώς οι διαφοροποιήσεις σε ποιότητα, προέλευση και χαρακτηριστικά καθιστούν δύσκολη τη δημιουργία αξιόπιστων συγκρίσεων.
Στην πλατφόρμα θα περιλαμβάνονται πέρα από τα επώνυμα προϊόντα κι όλα τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label), καθώς και ορισμένα πλήρως τυποποιημένα και συσκευασμένα νωπά προϊόντα όπου υπάρχει σαφής δυνατότητα σύγκρισης.
Οι κωδικοί αυτοί έχουν επιλεγεί με τη συνδρομή της Circana Hellas, η οποία παρέχει στοιχεία για τα προϊόντα με τη μεγαλύτερη εμπορική κίνηση στα σούπερ μάρκετ.
Πώς θα λειτουργεί η εφαρμογή
Η βασική φιλοσοφία του νέου εργαλείου είναι να μεταφέρει τη δύναμη της πληροφόρησης από το ράφι του καταστήματος στην οθόνη του κινητού ή του υπολογιστή.
Ο χρήστης εντοπίζει τα προϊόντα που θέλει μέσω της μπάρας αναζήτησης ή περιηγείται στις κατηγορίες της πλατφόρμας (π.χ. “γιαούρτι”, “ελαιόλαδο”, “καφές”, “απορρυπαντικό για πλυντήριο”, “αφρόλουτρο”). Το σύστημα εμφανίζει τα αποτελέσματα μαζί με συγκρίσεις τιμών από διαφορετικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ, αναδεικνύοντας την πιο οικονομική επιλογή. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα δημιουργίας ψηφιακού καλαθιού, όπου ο χρήστης συγκεντρώνει τα προϊόντα που επιθυμεί. Με την ολοκλήρωση της λίστας, γίνεται αυτόματος υπολογισμός του συνολικού κόστους ανά σούπερ μάρκετ, ώστε να προκύπτει ξεκάθαρα ποιο κατάστημα προσφέρει τη χαμηλότερη τελική τιμή για το σύνολο των αγορών.
Οι τιμές θα ανανεώνονται διαρκώς, επιτρέποντας στον καταναλωτή να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τις μεταβολές και να βρίσκει τις οικονομικότερες επιλογές.
Παράλληλα, η πλατφόρμα θα διατηρεί ιστορικό τιμών δύο μηνών ανά αλυσίδα για κάθε προϊόν. Αν και ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε τρίμηνο, τελικά επιλέχθηκε περίοδος δύο μηνών έπειτα από διαβουλεύσεις με την αγορά.
Με τον τρόπο αυτό οι καταναλωτές θα μπορούν να διαπιστώνουν αν μια προσφορά είναι πραγματική ή αν η τιμή έχει προηγουμένως αυξηθεί, αποκτώντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την πορεία κάθε προϊόντος.
Σύγκριση και με τιμές του εξωτερικού
Ένα από τα πιο φιλόδοξα χαρακτηριστικά της πλατφόρμας είναι η δυνατότητα σύγκρισης τιμών με άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Στην πρώτη φάση λειτουργίας, οι συγκρίσεις θα πραγματοποιούνται μόνο όταν πρόκειται για τον ίδιο κωδικό προϊόντος που πωλείται τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Οι καταναλωτές θα μπορούν να βλέπουν τις τιμές που ισχύουν σε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, αλλά και η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Πολωνία.
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε σύγκριση ανά κιλό, λίτρο ή άλλη μονάδα μέτρησης, ώστε να αποτυπώνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό κόστος κάθε προϊόντος. Ωστόσο, η διαδικασία αντιστοίχισης διαφορετικών συσκευασιών μεταξύ χωρών αποδείχθηκε ιδιαίτερα σύνθετη και χρονοβόρα, με αποτέλεσμα η συγκεκριμένη λειτουργία να μετατεθεί για επόμενη φάση.
Τι κερδίζει ο καταναλωτής
Στόχος του posokanei είναι να επιτρέψει στους καταναλωτές να γνωρίζουν πριν φτάσουν στο ταμείο ποιο κατάστημα προσφέρει το χαμηλότερο κόστος για το καλάθι των αγορών τους.
Μέχρι σήμερα, οι καταναλωτές έπρεπε είτε να επισκεφθούν διαφορετικά καταστήματα είτε να ανατρέξουν σε φυλλάδια προσφορών για να συγκρίνουν τιμές. Πλέον θα μπορούν να βλέπουν συγκεντρωμένα τις διαθέσιμες επιλογές.
Ταυτόχρονα, η δημόσια και άμεση σύγκριση τιμών αναμένεται να ενισχύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ προμηθευτών και αλυσίδων λιανεμπορίου. Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη ορατότητα των τιμών θα ασκήσει πρόσθετες πιέσεις για συγκράτηση ή και μείωση τιμών, καθώς οι διαφορές θα είναι πλέον ορατές σε όλους.
“Είναι ίσως το πιο ισχυρό μέτρο χωρίς πρόστιμα”, σχολιάζει χαρακτηριστικά παράγοντας που συμμετέχει στον σχεδιασμό του εγχειρήματος.
“Κοινωνική συμφωνία” για τις τιμές
Παράλληλα με την έναρξη της νέας πλατφόρμας, σε εξέλιξη βρίσκονται διαβουλεύσεις μεταξύ κυβέρνησης, βιομηχανίας και αλυσίδων λιανικής για στοχευμένες μειώσεις τιμών σε προϊόντα πρώτης ανάγκης, με φόντο την εκτίναξη του πληθωρισμού.
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος ήδη πραγματοποίησε συναντήσεις με τον ΣΕΒΤ και την Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας προκειμένου να υπάρξει μια “κοινωνική συμφωνία”.
Πηγές με γνώση ξεκαθαρίζουν ότι το σχέδιο θα προχωρήσει μόνο εφόσον οι δεσμεύσεις αφορούν ουσιαστικές μειώσεις σε προϊόντα με υψηλή συμμετοχή στο οικογενειακό καλάθι. Μειώσεις μικρής έντασης ή σε δευτερεύουσες κατηγορίες δεν θεωρούνται επαρκείς.
Εάν υπάρξει σύγκλιση, το σχέδιο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τον Σεπτέμβριο. Μέχρι τότε παραμένει σε ισχύ το πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους.
Οι περισσότερες από τις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, εμφανίζονται πλέον πιο θετικές απέναντι στο μέτρο σε σχέση με το παρελθόν, καθώς εκτιμούν ότι λειτουργεί και ως “ασπίδα” απέναντι στις κατηγορίες περί ανατιμήσεων, μεταφέροντας την πίεση προς τους προμηθευτές και τη βιομηχανία.
Στον αντίποδα, η βιομηχανία εξακολουθεί να εκφράζει έντονες επιφυλάξεις, θεωρώντας ότι το πλαφόν περιορίζει την ευελιξία της αγοράς.
Μειώσεις
Ενδεικτικό της εικόνας που επικρατεί σήμερα είναι ότι στις 63 κατηγορίες προϊόντων που καλύπτονται από το πλαφόν δεν καταγράφονται ανατιμήσεις, σύμφωνα με στελέχη που παρακολουθούν στενά την εξέλιξη των τιμών.
Αντίθετα, σε ορισμένους βασικούς κωδικούς εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια αποκλιμάκωσης. Στην κατηγορία του καφέ καταγράφονται μειώσεις που φθάνουν κατά μέσο όρο το 7,5%-8%, ενώ πολύ μικρή μείωση παρατηρείται και σε κάποια προϊόντα κρέατος.
