Το ΔΣ της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, με αφορμή την πρόσφατη κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα υπενθυμίζει μερικά κρίσιμα ζητήματα που εδώ και χρόνια προσπαθούμε να αναδείξουμε, ώστε να προστατευτεί καλύτερα η ασφάλεια των υποδομών αλλά και το δομημένο περιβάλλον.
Α. Η επί της ουσίας κατάργηση του Δημόσιου ελέγχου στις κατασκευές, αποδεδειγμένα αυξάνει τις αυθαιρεσίες και τις κατασκευές με προβλήματα που δεν είναι πάντα ορατά. Στο όνομα της επιτάχυνσης των διαδικασιών και της μείωσης της γραφειοκρατίας, έχει πλήρως μεταφερθεί η ευθύνη της ορθότητας των μελετών και της τήρησης της νομοθεσίας στον ιδιώτη μελετητή και επιβλέποντα μηχανικό (και σε κάποιο βαθμό και στον Ελεγκτή Δόμησης). Όπως αναλυτικά δείξαμε και στην Ημερίδα μας του 2025, μόνο 1 στις 10 οικοδομικές άδειες ελέγχεται με προέγκριση που σημαίνει μόνο έλεγχο ως προς τις χρήσεις και τους όρους Δόμησης (και όχι ως προς τις εφαρμοζόμενες μελέτες). Σήμερα, με τις Υπηρεσίες Δόμησης να λειτουργούν σε ολόκληρη τη χώρα υπό καθεστώς δραματικής υποστελέχωσης, οποιαδήποτε σκέψη επαναφοράς ενός ουσιαστικού προληπτικού ελέγχου προσκρούει σε μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα: δεν υπάρχει το αναγκαίο ανθρώπινο δυναμικό για να τον ασκήσει. Ο συνδυασμός των παραπάνω με την προβληματική Νομοθεσία δημιουργεί μια χαώδη κατάσταση που ενισχύει τα προβλήματα. Η συζήτηση για το μέλλον των ΥΔΟΜ, ξεχνάει τα κρίσιμα και επικεντρώνει μόνο στο Φορέα Υποδοχής.
Β. Η κερδοσκοπική πίεση πάνω στο δομημένο περιβάλλον – ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα και στις Τουριστικές περιοχές – μεγεθύνει τόσο τα φαινόμενα της διαφθοράς, όσο και πλημμελείς μελέτες – επιβλέψεις – κατασκευές, που λειτουργούν σε βάρος της ασφάλειας κατασκευών αλλά και εργαζομένων. Το αποδεικνύει η αύξηση των εργατικών ατυχημάτων – ειδικά στον κατασκευαστικό τομέα – αλλά και το πλήθος των κατασκευαστικών αστοχιών που εμφανίζονται, υπό το βάρος της βιασύνης και των ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων.
Γ. Όπως αναδείξαμε διεξοδικά στην πρόσφατη Ημερίδα μας για τη Σχολική Στέγη, έχουμε ως χώρα ένα αρκετά γερασμένο κτιριακό απόθεμα το οποίο οφείλει να ελεγθεί σταδιακά, ώστε να διασφαλιστεί δομικά η ανθεκτικότητα του. Όταν στα Δημόσια κτίρια που φιλοξενούν μικρά παιδιά εμφανίζονται τόσες τρωτότητες, μπορούμε να φανταστούμε τι γίνεται με τα ιδιωτικά κτίρια. Επείγει να βρεθεί τρόπος και χρηματοδότηση ώστε να προχωρήσουν οι προσεισμικοί έλεγχοι σε Δημόσιες αλλά και ιδιωτικές Υποδομές. Όπως βρίσκονται πόροι για τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης να βρεθούν και για τη στατική επάρκεια.
Δ. Η επιστημονική εργασία του Μηχανικού δυστυχώς έχει υποτιμηθεί ριζικά. Η κατάργηση του κώδικα αμοιβών των ελευθέρων επαγγελματιών, η απουσία Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας για τους Μισθωτούς Μηχανικούς, αλλά και οι εξευτελιστικές αποδοχές των Δημοσίων Υπαλλήλων Μηχανικών, είναι πλευρές της υποτίμησης αυτής, η οποία έχει μεγάλες επιπτώσεις στο παραγόμενο έργο. Η αντιμετώπιση των αναγκαίων Μελετών και του επιστημονικού ελέγχου και Επίβλεψης, ως κόστος που μπορεί να περιορίζεται στο βωμό του κέρδους ή των «δημοσιονομικών προτεραιοτήτων», έχει συντριπτικές επιπτώσεις στο Περιβάλλον και στην ασφάλεια των Υποδομών. Το ζήσαμε στα Τέμπη, στη Βιολάντα, αλλά και σε πλήθος άλλων περιπτώσεων. Η πολιτική αυτή οφείλει να αλλάξει επειγόντως. Οι αξιοπρεπείς αποδοχές των εργαζόμενων επιστημόνων είναι επένδυση στο μέλλον του τόπου, όπως αναδείξαμε και μέσα από τις πρόσφατες κινητοποιήσεις μας.
Ε. Όλα τα παραπάνω ζητήματα δε μπορούν να αντιμετωπιστούν στα πλαίσια της «ατομικής ευθύνης» που φαίνεται να κυριαρχεί. Αποτελούν θέματα που λόγω της κρισιμότητας τους, μόνο κεντρικά από την Πολιτεία με σχεδιασμό μπορούν να επιλυθούν. Με ξεκάθαρη Νομοθεσία που να αποτιμά τις επιπτώσεις της Δόμησης στο Συλλογικό Περιβάλλον, όπως τονίζαμε με αφορμη τις αποφάσεις του ΣτΕ για το ΝΟΚ, με Δημόσιο Έλεγχο στις κατασκευές και σαφείς υποχρεώσεις για κατασκευαστές, μελετητές, Υπηρεσίες και επιβλέποντες. Με υποχρέωση διενέργειας των απαιτούμενων εδαφοτεχνικών μελετών και σε ιδιωτικά έργα υπό προϋποθέσεις. Με στελέχωση όλων των Δημόσιων Τεχνικών Υπηρεσιών με το αναγκαίο επιστημονικό προσωπικό με όρους αξιοπρέπειας. Με θεσμική προστασία των Δημόσιων Ελεγκτικών Μηχανισμών ώστε να μετατραπούν από τροχονόμους ιδιωτικών συμφερόντων σε Μηχανισμούς προστασίας της κοινωνίας, της ασφάλειας και του Περιβάλλοντος.
Καλούμε την Πολιτεία να ερευνήσει διεξοδικά το φαινόμενο αυτό, να δώσει κάθε αναγκαία παροχή και συνδρομή στους πληγέντες κατοίκους και να δώσει λύσεις στην παραπάνω κατεύθυνση. Εμείς ως εργαζόμενοι επιστήμονες θα συνεχίσουμε να προβάλλουμε και να τα διεκδικούμε σε κάθε περίπτωση.
