Με εκρηκτικούς ρυθμούς αυξάνονται οι ανάγκες των data centers σε νερό, καθώς η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης ανεβάζει συνεχώς τις απαιτήσεις για ψύξη και ηλεκτρική ενέργεια. Νέα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA) δείχνουν ότι έως το 2028 η κατανάλωση νερού που συνδέεται με τα data centers της AI μπορεί να είναι έως και έντεκα φορές μεγαλύτερη σε σχέση με το 2024.
Στη νέα έκθεσή του για την τεχνητή νοημοσύνη και τη βιώσιμη κατανάλωση στην Ευρώπη, ο EEA αναφέρει ότι η ετήσια κατανάλωση νερού για ψύξη και ηλεκτρική ενέργεια των data centers που υποστηρίζουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να φτάσει παγκοσμίως τα 1,068 τρισ. λίτρα το 2028, ποσότητα έντεκα φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη εκτίμηση για το 2024. Η πρόβλεψη βασίζεται σε σενάριο σύμφωνα με το οποίο η ζήτηση ισχύος που συνδέεται με την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη αυξάνεται κατά 8,5 φορές την ίδια περίοδο.
Μάλιστα, ο EEA επισημαίνει ότι σχεδόν ένα στα πέντε ευρωπαϊκά data centers βρίσκεται σε περιοχές με αυξημένες ανάγκες ψύξης, ενώ η ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων σε περιοχές που αντιμετωπίζουν ήδη υδατικό στρες μπορεί να αυξήσει τον ανταγωνισμό για νερό μεταξύ βιομηχανίας, γεωργίας και νοικοκυριών.
Γιατί το νερό γίνεται κρίσιμο για τα data centers
Οι ανάγκες ενός data center σε νερό εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο ψύξης, τις θερμοκρασίες στην περιοχή όπου λειτουργεί και την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνει. Το υδατικό αποτύπωμα δεν αφορά μόνο το νερό που χρησιμοποιείται απευθείας για την ψύξη των servers, καθώς περιλαμβάνει και εκείνο που απαιτείται για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η γεωγραφία αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο αυξάνονται οι επενδύσεις. Σε περιοχές με υψηλές θερμοκρασίες και περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού, οι ανάγκες ψύξης μπορεί να συμπίπτουν με τις περιόδους κατά τις οποίες τα αποθέματα βρίσκονται ήδη υπό μεγαλύτερη πίεση. Ο EEA σημειώνει ότι η Νότια Ευρώπη και οι πυκνοκατοικημένες περιοχές συγκαταλέγονται σε εκείνες που αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο από τη λειψυδρία τα επόμενα χρόνια.
Data centers και λειψυδρία: Τι σημαίνουν τα νέα στοιχεία για την Αττική
Η Αττική βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της ανάπτυξης των data centers στην Ελλάδα, ενώ την ίδια περίοδο τα αποθέματα νερού που τροφοδοτούν το λεκανοπέδιο έχουν υποχωρήσει και εξετάζονται νέες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της υδροδότησης. Η παράλληλη εξέλιξη των δύο μεγεθών φέρνει πιο κοντά τη συζήτηση για το πόσο νερό θα χρειαστούν οι νέες ψηφιακές υποδομές και κυρίως με ποιον τρόπο θα καλύπτονται αυτές οι ανάγκες.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα τρία data centers που σχεδιάζει η Microsoft σε Σπάτα και Κορωπί, συνολικής ισχύος 38,4 MW. Στην περίπτωση αυτή, η εταιρεία αναφέρει ότι οι εγκαταστάσεις έχουν σχεδιαστεί με σύστημα άμεσης εξατμιστικής ψύξης και ότι αναμένεται να χρησιμοποιούν νερό για ψύξη λιγότερο από το 15% των ημερών του έτους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει η εταιρεία, όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 29,4 βαθμούς Κελσίου, χρησιμοποιείται νερό στο σύστημα ψύξης, το οποίο πραγματοποιεί δύο έως πέντε κύκλους πριν ένα μέρος του εξατμιστεί και το υπόλοιπο οδηγηθεί συνήθως στην τοπική μονάδα επεξεργασίας λυμάτων. Για τις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις αναφέρεται επίσης ότι η προμήθεια νερού γίνεται από τους Δήμους Κρωπίας και Σπάτων.
Τα στοιχεία αυτά, αν και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτομάτως στο σύνολο των data centers που αναπτύσσονται στην Αττική, δείχνουν όμως πόσο σημαντική είναι η επιλογή της τεχνολογίας ψύξης για την τελική κατανάλωση νερού. Καθώς ο αριθμός και η ισχύς των εγκαταστάσεων αυξάνονται, μεγαλύτερη σημασία αποκτούν επίσης η προέλευση του νερού, η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησής του και οι συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή όπου χωροθετείται κάθε έργο.
Η κατανάλωση ρεύματος σχεδόν διπλασιάζεται έως το 2030
Το μέγεθος της ανάπτυξης φαίνεται και από την ηλεκτρική ενέργεια που θα χρειαστούν οι εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο EEA, τα data centers στην Ευρώπη κατανάλωσαν περίπου 96 TWh ηλεκτρικής ενέργειας το 2024, ενώ η κατανάλωσή τους προβλέπεται να φτάσει τις 168 TWh το 2030 και τις 236 TWh το 2035. Πρόκειται για αύξηση περίπου 75% μέσα σε έξι χρόνια και σχεδόν 150% έως το 2035.
Η αύξηση αυτή έχει σημασία και για το νερό, καθώς μέρος του υδατικού αποτυπώματος των data centers προκύπτει έμμεσα από την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουν. Με την κατανάλωση ρεύματος να ανεβαίνει από τις 96 στις 168 TWh έως το τέλος της δεκαετίας και τις ανάγκες νερού της AI να εκτιμάται ότι μπορούν να φτάσουν παγκοσμίως τα 1,068 τρισ. λίτρα ήδη από το 2028, η πίεση μεταφέρεται πλέον και στις επιλογές για το πού και με ποια συστήματα ψύξης θα αναπτύσσονται οι νέες εγκαταστάσεις.
