Eμφαση στην ανάγκη για μια κοινωνικά δίκαιη μετάβαση δίνει η δέσμη μέτρων «Fit for 55», που πρότεινε χθες η Κομισιόν για την επίτευξη του στόχου μείωσης των εκπομπών ρύπων κατά 55% μέχρι το 2030.
Καθώς είναι κοινώς αποδεκτό ότι οι πολιτικές για το κλίμα μπορούν να ασκήσουν βραχυπρόθεσμα πρόσθετη πίεση στα ευάλωτα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών, αποτελεί πλέον προτεραιότητα η στήριξή τους κατά τη διαδικασία μετάβασης.
Το νέο πακέτο μέτρων της Κομισιόν δίνει έμφαση στην ενεργειακή εξοικονόμηση, ώστε να μειωθεί το ενεργειακό κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις αλλά και η σπατάλη ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό η νέα δέσμη μέτρων προτείνει ένα νέο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, που θα παρέχει ειδική χρηματοδότηση στα κράτη μέλη για να βοηθήσει τους πολίτες να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις σε ενεργειακή απόδοση, νέα συστήματα θέρμανσης και ψύξης και καθαρότερες μετακινήσεις.
Κονδύλια 144,4 δισ. για τη δίκαιη μετάβαση
Το Κοινωνικό Ταμείο προβλέπεται να παράσχει χρηματοδότηση ύψους 72,2 δισ. ευρώ στα κράτη μέλη για την περίοδο 2025 – 2032, βάσει στοχευμένης τροποποίησης του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Με πρόταση άντλησης πόρων από την αντίστοιχη χρηματοδότηση των κρατών μελών, το Ταμείο θα κινητοποιήσει 144,4 δισ. ευρώ για μια κοινωνικά δίκαιη μετάβαση.
Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα θα χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, χρησιμοποιώντας ποσό ισοδύναμο με το 25% των αναμενόμενων εσόδων από την εμπορία εκπομπών από τα κτίρια και τα καύσιμα οδικών μεταφορών.
Έσοδα από τα δικαιώματα ρύπων για καθαρές τεχνολογίες
Επιπλέον, τα μέσα τιμολόγησης των ανθρακούχων εκπομπών αυξάνουν τα έσοδα που μπορούν να επανεπενδυθούν για την τόνωση της καινοτομίας, της οικονομικής ανάπτυξης και των επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες.
Όπως αναφέρει η ανακοίνωση της Κομισιόν, «τα οφέλη της άμεσης δράσης για την προστασία των ανθρώπων και του πλανήτη είναι σαφή: καθαρότερος αέρας, πιο δροσερές και πράσινες πόλεις, υγιέστεροι πολίτες, χαμηλότερη χρήση ενέργειας και λογαριασμοί, ευρωπαϊκές θέσεις εργασίας, τεχνολογίες και βιομηχανικές ευκαιρίες, περισσότερος χώρος για τη φύση και υγιέστερος πλανήτης για τις μελλοντικές γενιές. Η πρόκληση που βρίσκεται στο επίκεντρο της πράσινης μετάβασης της Ευρώπης είναι να διασφαλιστεί ότι τα οφέλη και οι ευκαιρίες που προκύπτουν απ’ αυτήν θα είναι διαθέσιμα σε όλους, όσο το δυνατόν ταχύτερα και δικαιότερα. Χρησιμοποιώντας τα διάφορα εργαλεία πολιτικής που είναι διαθέσιμα σε επίπεδο ΕΕ, μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι ο ρυθμός των αλλαγών είναι επαρκής, αλλά δεν προκαλεί υπερβολικούς κλυδωνισμούς».
Τι αλλάζουν τα νέα μέτρα
- Επέκταση του συστήματος δικαιωμάτων ρύπων σε αερομεταφορές και ναυτιλία,
- μείωση των δωρεάν δικαιωμάτων ρύπων στη βιομηχανία από το 2026 κατά 10% το έτος,
- διπλασιασμός του ρυθμού κατασκευής νέων ΑΠΕ από 15 GW/ έτος στα 30 GW/έτος και
- νέα κίνητρα για ηλεκτροκίνησης και μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων
είναι μεταξύ των μέτρων που ανακοινώθηκαν χθες.
Τα νέα μέτρα, θα προσαρμοστούν σταδιακά στα προγράμματα των χωρών μελών και θα ενταχθούν στις εθνικές νομοθεσίες και προγραμματισμούς.
Τα νέα μέτρα συνδυάζουν την εφαρμογή της εμπορίας εκπομπών σε νέους τομείς και αυστηροποίηση του υφιστάμενου συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ, την αύξηση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την ταχύτερη ανάπτυξη μέσων μεταφοράς χαμηλών εκπομπών, καθώς και των υποδομών και των καυσίμων για τη στήριξή τους. Επίσης προωθούν την ευθυγράμμιση των φορολογικών πολιτικών με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, περιλαμβάνουν μέτρα για την πρόληψη της διαρροής άνθρακα και εργαλεία για τη διατήρηση και την ανάπτυξη των φυσικών καταβοθρών άνθρακα.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης τη σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής για τις αεροπορικές μεταφορές και την ευθυγράμμιση με το παγκόσμιο σύστημα αντιστάθμισης και μείωσης των ανθρακούχων εκπομπών για τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές (CORSIA), καθώς και τη συμπερίληψη, για πρώτη φορά, των εκπομπών από τις θαλάσσιες μεταφορές στο ΣΕΔΕ της ΕΕ.
Θέτει ενισχυμένους στόχους μείωσης των εκπομπών σε κάθε κράτος μέλος για τα κτίρια, τις οδικές και τις εσωτερικές θαλάσσιες μεταφορές, τη γεωργία, τα απόβλητα και τις μικρές βιομηχανίες.
