Τη διατήρηση των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων στα σημερινά επίπεδα τουλάχιστον έως το 2027 δρομολογεί το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, προκειμένου να αποφευχθεί ένα ντόμινο αυξήσεων σε σειρά φόρων και τελών που θα έπλητταν άμεσα τη φοροδοτική ικανότητα των νοικοκυριών και θα ενίσχυαν περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις στην κτηματαγορά.
Η απόφαση για το «πάγωμα» των τιμών ζώνης, παρά τις εντεινόμενες αποκλίσεις μεταξύ αντικειμενικών και εμπορικών αξιών σε αρκετές περιοχές της χώρας, εδράζεται σε έναν συνδυασμό δημοσιονομικών και κοινωνικών στοχεύσεων. Σε μια περίοδο που το κόστος στέγασης έχει εκτιναχθεί και οι πραγματικές αποδοχές πιέζονται, το υπουργείο Οικονομικών επιλέγει να μην προχωρήσει σε οριζόντια αύξηση των φορολογικών βαρών που θα μπορούσε να προκληθεί μέσω αναπροσαρμογής των αντικειμενικών.
Είναι ενδεικτικό ότι σε πολλές περιοχές του Λεκανοπεδίου η διαφορά ανάμεσα στην εμπορική τιμή και την αντικειμενική τιμή είναι της τάξης του 40%-60%. Για παράδειγμα, στο Κολωνάκι διαμέρισμα 180,66 τ.μ., κατασκευής του 1950, άλλαξε χέρια έναντι 1,2 εκατ. ευρώ, δηλαδή 6.642 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, όταν η αντίστοιχη αντικειμενική τιμή στην περιοχή δεν ξεπερνά τα 4.150 ευρώ/τ.μ. Αντίστοιχα, στα Εξάρχεια, διαμέρισμα 119 τ.μ. του 1967 πωλήθηκε για 405.000 ευρώ (3.403 ευρώ/τ.μ.), τη στιγμή που η αντικειμενική αξία στην περιοχή ανέρχεται σε 2.200 ευρώ/τ.μ.
Πλέγμα φόρων που μένει ανέγγιχτο
Η μη αναπροσαρμογή των αντικειμενικών τιμών συνεπάγεται και την αποφυγή αυξήσεων σε πλήθος φορολογικών υποχρεώσεων που επηρεάζονται άμεσα από τις τιμές ζώνης. Συγκεκριμένα, οι ιδιοκτήτες ακινήτων δεν θα δουν αυξήσεις στους εξής φόρους και τέλη:
- Ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα από εκμίσθωση ή δωρεάν παραχώρηση ακινήτου
- Τεκμαρτό εισόδημα από ιδιοχρησιμοποίηση επαγγελματικής στέγης
- Τεκμήρια διαβίωσης για κύρια ή δευτερεύουσα κατοικία
- ΕΝΦΙΑ και συμπληρωματικός φόρος ακίνητης περιουσίας
- Φόρος μεταβίβασης, γονικής παροχής, δωρεάς ή κληρονομιάς
- Φόρος ΦΠΑ σε νεόδμητα και συμβολαιογραφικά τέλη σε αντιπαροχές
- Αναλογικά τέλη μεταγραφής και δημοτικοί φόροι επί μεταβιβάσεων
- Πολεοδομικά πρόστιμα, εισφορές για πολεοδομική ένταξη και τέλος υπέρ Κτηματολογίου
Η διατήρηση των αντικειμενικών αξιών σε σταθερά επίπεδα αποτρέπει την αύξηση του φορολογητέου εισοδήματος μέσω τεκμηρίων, διατηρεί χαμηλότερο τον ΕΝΦΙΑ και περιορίζει τη φορολογική επιβάρυνση σε περιπτώσεις μεταβιβάσεων ακινήτων — στοιχείο κρίσιμο για μεσαία και χαμηλά εισοδηματικά στρώματα που συχνά μεταβιβάζουν ακίνητα εντός της οικογένειας.
Διεύρυνση του αντικειμενικού συστήματος
Παρά το πάγωμα των τιμών, το υπουργείο Οικονομικών συνεχίζει τον σχεδιασμό του για τη σταδιακή ένταξη χιλιάδων νέων περιοχών στο σύστημα του αντικειμενικού προσδιορισμού. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η κάλυψη των τελευταίων «λευκών περιοχών» της χώρας —περίπου το 1,5% της επικράτειας— όπου μέχρι σήμερα οι αξίες προσδιορίζονται με βάση συγκριτικά στοιχεία.
Η πρώτη φάση της επέκτασης αφορά περίπου 500 περιοχές, με στόχο την άρση στρεβλώσεων και την εναρμόνιση της φορολογικής μεταχείρισης των ιδιοκτητών ακινήτων. Η απουσία αντικειμενικών τιμών στις περιοχές αυτές είχε ως αποτέλεσμα συχνά είτε την υποεκτίμηση είτε την υπέρ κοστολόγηση της ακίνητης περιουσίας, με συνέπεια αδικίες τόσο για τους φορολογούμενους όσο και για τα δημόσια έσοδα.
Εκκρεμότητες και ενστάσεις από δήμους
Παράλληλα, εκκρεμεί η αναθεώρηση των τιμών ζώνης σε 36 περιοχές που ανήκουν σε 12 δήμους, μεταξύ των οποίων οι Άγιοι Ανάργυροι – Καματερό, Βριλήσσια, Χαλάνδρι, Γλυφάδα, Πειραιάς, αλλά και νησιωτικοί δήμοι όπως η Ιθάκη, η Κάρπαθος, το Λουτράκι, η Σύμη, ο Πύργος, η Ρόδος και η Λέρος. Στις περιπτώσεις αυτές, οι τοπικές αρχές είχαν υποβάλει ενστάσεις επί των αρχικών εισηγήσεων των εκτιμητών, οι οποίες έγιναν αποδεκτές από το υπουργείο. Ωστόσο, οι νέες εκτιμήσεις δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, με αποτέλεσμα να έχει παγώσει προσωρινά η διαδικασία επικαιροποίησης των τιμών εκκίνησης.
