Του Κώστα Κετσιετζή
Αν κάποιος πάει σήμερα σε ένα κατάστημα ηλεκτρονικών οπουδήποτε στον κόσμο και αγοράσει ένα “έξυπνο ρολόι” (ή, αλλιώς, ένα smartwatch), υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ένα από τα πιο σημαντικά του εξαρτήματα, η κάρτα γραφικών, να έχει σχεδιαστεί στην Πάτρα. Δηλαδή, εκεί που ξεκίνησε τη λειτουργία της το 2007 η Think Silicon, η οποία πέρσι εξαγοράστηκε από τον αμερικανικό κολοσσό Applied Materials.
Αντίστοιχα, όταν κάποιος δοκιμάζει τις νέες φωνητικές λειτουργίες του νέου του ψυγείου Samsung ή ρωτά τον ψηφιακό βοηθό Bixby που βρίσκεται στα smartphones της ίδια εταιρείας πιθανότατα χρησιμοποιεί τεχνολογία που αναπτύχθηκε αρχικά στις εγκαταστάσεις του Δημόκριτου. Εκεί βρισκόταν η εταιρεία-τεχνοβλαστός Innoetics, μέχρι την εξαγορά της το 2017 από τον νοτιοκορεάτικο όμιλο.
Αυτές είναι δύο από τις πιο πρόσφατες και επιτυχημένες περιπτώσεις ελληνικών startup εταιρειών του λεγόμενου deep tech (βαθιά τεχνολογία). Δηλαδή ασχολούνται με την καινοτομία που κάνει δυνατές νέες εφαρμογές μηχανικής ή οδηγεί σε νέα επιστημονικά επιτεύγματα. Λόγω της φύσης τους, οι περισσότερες deep tech εταιρεία συνδέονται με κάποιο πανεπιστήμιο ή κάποιον ερευνητικό οργανισμό, ενώ στις τάξεις τους βρίσκονται κατά κύριο λόγο μηχανικοί και μεταδιδακτορικοί επιστήμονες-ερευνητές.
Εταιρείες deep tech μπορεί να εντοπίσει κάποιος σε διάφορους κλάδους: Από τη βιοτεχνολογία (όπως η BioNTech που ανέπτυξε το πρώτο εμβόλιο mRNA για τoν κορονοϊό), έως την αεροναυπηγική, τη γεωργία, τη μεταποίηση και την καθαρή ενέργεια. Αξιοποιούν τεχνολογίες όπως Τεχνητή Νοημοσύνη και Μηχανική Μάθηση, Μεγάλα Δεδομένα, Εικονική Πραγματικότητα και Ρομποτική για να δημιουργήσουν πρακτικές εφαρμογές που λύνουν πραγματικά προβλήματα.
Ακριβώς λόγω της φύσης τους οι deep tech εταιρείες, ειδικά στην πρώτη φάση που αναπτύσσουν τις καινοτόμες τεχνολογίες τους, στηρίζονται σε κρατικές επιδοτήσεις. Και εκεί η Ευρώπη έχει χάσει εδώ και χρόνια το παιχνίδι, έναντι τόσο των ΗΠΑ όσο και της Ασίας και ειδικά της Κίνας. Σε μια προσπάθεια αντιστροφής αυτής της εικόνας η Ε.Ε. στην ψηφιακή στρατηγική της για τη δεκαετία 2021-2030 (Ψηφιακή Πυξίδα) ρίχνει το βάρος σε τομείς βαθιάς τεχνολογίας.
Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται αύξηση των κονδυλίων για την παγκόσμια ανάπτυξη εταιρειών αυτών των κλάδων. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (European Innovation Council-EIC) αναμένει πως η κοινοτική χρηματοδότηση την περίοδο 2021-2027 θα ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ για ερευνητικά προγράμματα και startups, κάτι το οποίο σημαίνει πως θα ακολουθήσουν ιδιωτικές επενδύσεις, οι οποίες θα ξεπεράσουν τα 24 δισ. ευρώ το ίδιο διάστημα. Και αυτό διότι, όπως έχει υπολογίσει το EIC, για κάθε 1 ευρώ με το οποίο χρηματοδοτεί startup εταιρείες ή ερευνητικά προγράμματα ενεργοποιεί 2,4 ευρώ σε ιδιωτικές επενδύσεις.
Επιπλέον πόροι θα έρθουν και από το Ταμείο Ανάκαμψης. Περίπου 145 δισ. ευρώ αναμένεται να κατευθυνθούν σε ψηφιακές δράσεις και ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί στη βιομηχανία παραγωγής ηλεκτρονικών κυκλωμάτων και ημιαγωγών/chips προκειμένου να καλυφθεί το χάσμα που χωρίζει την Ευρώπη με τις ΗΠΑ και την Κίνα σε αυτή την αγορά.
Σύμφωνα με ειδικούς της αγοράς, όπως ο Κώστα Μάλλιος, Αντιπρόεδρος & Γενικός Διευθυντής, Applied AI Group της Applied Materials που έκανε πραγματικότητα την εξαγορά της Think Silicon από την Applied, η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της αγοράς της μικροηλεκτρονικής και της βαθιάς τεχνολογίας στην Ευρώπη. Και αυτό γιατί η χώρα μας διαθέτει ανθρώπινο δυναμικό, πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικές ομάδες που μπορούν να παράξουν τεχνογνωσία.
Μια από τις πιο σημαντικές προκλήσεις είναι η διασύνδεση της έρευνας με την πραγματική οικονομία και η αξιοποίηση του ερευνητικού έργου και των πατεντών. Στο πλαίσιο αυτό, μέσα στους επόμενους μήνες πρόκειται να μπει σε διαβούλευση ο νέος νόμος για τους Τεχνοβλαστούς (Spin-off), δηλαδή τις εταιρείες που αξιοποιούν εμπορικά τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας από τα Πανεπιστήμια και τα Ερευνητικά Κέντρα.
Η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου αποτελεί κομβικό βήμα για την ισχυρότερη σύνδεση της έρευνας με την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα που αποτελεί βασικό στόχο της κυβέρνησης και του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Αναμένεται, δε, να βοηθήσει στην αύξηση των δαπανών για έρευνα και καινοτομία στη χώρα μας, με στόχο να πλησιάσουμε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 3% του ΑΕΠ.
Ακόμη, πρόσφατα προκηρύχθηκε η πρώτη από τις δύο προσκλήσεις οι οποίες προορίζονται για να στηρίξουν τη δημιουργία και ανάπτυξη Γραφείων Μεταφοράς Τεχνολογίας από Ερευνητικά Κέντρα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο -πλην μερικών εξαιρέσεων- η χώρα μας υστερεί σημαντικά.
