Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, στη νέα Γενική Διεύθυνση Στεγαστικής και Δημογραφικής Πολιτικής του υπουργείου θα μεταβιβαστούν αυτοδίκαια δεκάδες ακίνητα του Δημοσίου, προκειμένου να αξιοποιηθούν μέσω του προγράμματος κοινωνικής αντιπαροχής για τη δημιουργία 5.000 κατοικιών –σε πρώτη φάση-, με κοινωνική, προσιτή μίσθωση μέσω της ανάπτυξης συνεργασιών με τον ιδιωτικό τομέα.
Προσώρας, ώριμα για αξιοποίηση είναι 10 οικόπεδα (75 στρ.), που διαθέτουν οικοδομικές άδειες και βρίσκονται στην Κηφισιά, στην Παιανία, στη Λάρισα, στην Ξάνθη και στον Βόλο. Ξεχωριστής σημασίας είναι επίσης δύο οικόπεδα του ΕΦΚΑ στην Αργυρούπολη, το πρώην εργοστάσιο «Ανατόλια» στη Νέα Ιωνία και το ιστορικό κτίριο ΥΦΑΝΕΤ στην Τούμπα Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, έχουν εντοπιστεί 98 κατάλληλα οικόπεδα εντός σχεδίου πόλης, συνολικής επιφάνειας 627 στρεμμάτων, εκ των οποίων το 1/3 βρίσκεται στην Αττική.
Το σχετικό νομοσχέδιο του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 20 Αυγούστου και στη συνέχεια θα κατατεθεί στη Βουλή προς ψήφιση.
Στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου είναι η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου μέσω κινήτρων που κινητοποιούν την ιδιωτική πρωτοβουλία (π.χ. απόκτηση κυριότητας από 30% έως 70% σε κάθε ακίνητο), για την κατασκευή σύγχρονων κατοικιών για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των πολιτών.
Με τον τρόπο αυτόν επιχειρείται αφενός η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας με τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών, αφετέρου η εξασφάλιση κοινωνικής μίσθωσης με δυνατότητα εξαγοράς σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες. Με το σχέδιο νόμου αναμένεται να μπουν οι βάσεις, προκειμένου η κοινωνική αντιπαροχή να γίνει ελκυστική για τους κατασκευαστές. Για να υπάρξουν κοινωνικές κατοικίες, θα πρέπει οι κατασκευαστές να αναλάβουν το κόστος ανέγερσης των κατοικιών και στη συνέχεια από την εκμετάλλευση του 70% να καλύψουν το κόστος ανέγερσης, αλλά και το επιδιωκόμενο κέρδος.
Αναλυτικά, στο σχέδιο νόμου περιλαμβάνονται τα εξής:
- Θεσπίζεται ρητά η δυνατότητα ανάθεσης στον ανάδοχο της πλήρους διαχείρισης των κοινωνικών κατοικιών (εκμίσθωση, είσπραξη, συντήρηση) για προκαθορισμένη περίοδο.
- Προβλέπεται ότι ο ανάδοχος θα μπορεί να αποκτά ποσοστό συγκυριότητας (εξ αδιαιρέτου) στο ακίνητο.
- Δημιουργείται ηλεκτρονικό μητρώο στη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, με αναλυτική καταγραφή των διαδικασιών, διαγωνισμών και συμβάσεων, εξασφαλίζοντας διαφάνεια και καλύτερο έλεγχο.
- Συστήνεται Γενική Διεύθυνση Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής στη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, με αποστολή: α) τον σχεδιασμό, την υλοποίηση, τον συντονισμό, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση πολιτικών για την προστασία και στήριξη παιδιών, εφήβων, νέων και οικογένειας, καθώς και για τη διαχείριση των δημογραφικών εξελίξεων και β) την αντίστοιχη πολιτική διαχείρισης στεγαστικών αναγκών και την εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στη στέγη για όλους.
- Ρυθμίζονται τα κριτήρια και η διαδικασία για την επιλογή δικαιούχων από τον ΟΠΕΚΑ, ενώ ενισχύονται οι ρήτρες για τη δυνατότητα «rent to own», αγοράς της κατοικίας έπειτα από συνεπή ενοικίαση (συγκεκριμένο χρονικό όριο και όροι συνέπειας).
- Καθορίζεται ελάχιστο ποσοστό κοινωνικών κατοικιών (τουλάχιστον 30%) ανά έργο, με συγκεκριμένα ποιοτικά και κοινωνικά κριτήρια.
- Ορίζεται το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ως κεντρικός φορέας, ο οποίος κατά τρόπο οριζόντιο θα υλοποιήσει την κυβερνητική στεγαστική πολιτική σε σχέση με την κοινωνική αντιπαροχή.
- Θεσμοθετούνται για πρώτη φορά οι δομές βραχυχρόνιας φιλοξενίας ατόμων με αναπηρία. Πρόκειται για μονάδες που παρέχουν προσωρινή φροντίδα, στέγαση, υποστήριξη και υπηρεσίες σε άτομα με αναπηρία, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας τους, την κοινωνική τους συμπερίληψη και την παροχή ανάπαυλας στο υποστηρικτικό περιβάλλον τους.
- Ορίζεται η τριτεκνική ιδιότητα και απονέμεται στους τρίτεκνους γονείς ισοβιότητα κατ’ αναλογία της αντίστοιχης διάταξης για τους πολύτεκνους.
