Τα περίπου 200 δισεκατομμύρια ευρώ που προβλέπεται πως θα επενδυθούν για την ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων στην Ευρώπη, την περίοδο 2021-2023, θα οδηγήσουν σε εξοικονόμηση περίπου 100 δισ. ευρώ για τους καταναλωτές, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Ενέργειας (ΙΕΑ). Μάλιστα ο ΙΕΑ υποστηρίζει σε πρόσφατη έκθεση, πως σε ένα βέλτιστο σενάριο, η εξοικονόμηση θα μπορούσε να είναι περίπου 15% υψηλότερη εάν η δυναμικότητα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) της Ε.Ε. είχε αυξηθεί ταχύτερα, μέσω της εφαρμογής νέων πολιτικών (όπως η στήριξη στα μικρά φωτοβολταϊκά στις στέγες) και της μείωσης της γραφειοκρατίας για εκατοντάδες έργα που βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης.
Για να κάνει αυτούς τους υπολογισμούς, ο ΙΕΑ στηρίζεται στη σχέση μεταξύ του κόστους παραγωγής από άνθρακα και φυσικό αέριο και των χονδρικών τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας για αρκετές μεγάλες οικονομίες της Ε.Ε. το 2021 και το 2022, ενώ προχωρά και σε μία εκτίμηση για το 2023. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι χωρίς την αύξηση της φωτοβολταϊκής και αιολικής δυναμικότητας το 2021-2023, οι μέσες χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας θα ήταν υψηλότερες κατά περίπου 3% το 2021, 8% το 2022 και 15% το 2023, αυξάνοντας το κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ.
Για παράδειγμα, η νέα δυναμικότητα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ισπανία προσφέρει εξοικονόμηση που αντιστοιχεί στο 60% της δαπάνης στην οποία προχώρησε η χώρα, ύψους 6,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, για τη μείωση των τιμών χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας με βάση συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Για τη Γερμανία, η εξοικονόμηση που επιτυγχάνεται μέσω της νέας δυναμικότητας παραγωγής από ΑΠΕ θα μπορούσε να καλύψει την πρόσφατη πρόταση της κυβέρνησης να στηρίξει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες μέχρι το 2030.
Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι παραδόσεις ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω αγωγού μειώθηκαν κατά 80% από το 2021 έως το 2022. Αυτή η απότομη πτώση συνέπεσε με τα πολυετή χαμηλά επίπεδα στην ευρωπαϊκή παραγωγή υδροηλεκτρικής και πυρηνικής ενέργειας. Από τον Ιανουάριο του 2021 έως τον Αύγουστο του 2022, η μέση μηνιαία τιμή του φυσικού αερίου δεκαπλασιάστηκε και η τιμή του άνθρακα πενταπλασιάστηκε. Ως αποτέλεσμα, το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο, το οποίο συνήθως καθορίζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στις περισσότερες χονδρικές αγορές της ΕΕ, αυξήθηκε σε πρωτοφανή επίπεδα, φθάνοντας σχεδόν τα 800 ευρώ ανά μεγαβατόρα (MWh).
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί το σημείο αναφοράς για τις περισσότερες συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, οδηγώντας τις τιμές σε άνοδο για όλους τους καταναλωτές. Η τιμή καθορίζεται από τον πιο ακριβό παραγωγό που καλείται να καλύψει τη ζήτηση σε μία δεδομένη στιγμή. Λόγω των απότομων αυξήσεων των τιμών του φυσικού αερίου και του άνθρακα το 2021-2022, οι καταναλωτές στη χονδρική αγορά, οι προμηθευτές λιανικής, ακόμα και μεγάλες εταιρείες οι οποίες δεν διέθεταν συμβάσεις προμήθειας ρεύματος με σταθερές τιμής ή ισχυρές θέσεις αντιστάθμισης κινδύνου, έπρεπε να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια σε τιμές έως και 15-20 φορές υψηλότερες από τους μέσους όρους της περιόδου 2015-2020.
Το 2021 και το 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρόσθεσε σχεδόν 90 GW φωτοβολταϊκής και αιολικής ισχύος. Αυτή η δυναμικότητα έχει εκτοπίσει σχεδόν το 10% της παραγωγής από άνθρακα και φυσικό αέριο, βγάζοντας τις πιο ακριβές μονάδες παραγωγής ενέργειας εκτός αγοράς και μειώνοντας αποτελεσματικά την τιμή για όλους τους καταναλωτές. Επιπλέον, άλλα 60 GW φωτοβολταϊκής και αιολικής ενέργειας αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία το 2023, με αποτέλεσμα φέτος να βγει εκτός αγοράς πρόσθετο ποσοστό 20% από παραγωγή ρεύματος μέσω λιγνίτη ή φυσικού αερίου.
