Μέτρα ασπίδα στα πλημμυρικά φαινόμενα που έπληξαν την Θεσσαλία και οδήγησαν σε μαζικές καταστροφές σε σπίτια, καλλιέργειες και σε κρίσιμες υποδομές λαμβάνει η κυβέρνηση και για την Αττική, προχωρώντας στην υλοποίηση ενός σχεδιασμού που ξεκίνησε πριν λίγα χρόνια αλλά επιταχύνεται λόγω των μεγάλων κλιματικών κινδύνων που έχουν σημάνει συναγερμό. Χθες δημοσιεύτηκε η απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ, με την οποία η πολιτεία εγκρίνει τους περιβαλλοντικούς όρους για την υλοποίηση ενισχυμένων αντιπλημμυρικών έργων στον Κηφισό.
Το σχέδιο προβλέπει την εκτέλεση των αναγκαίων παρεμβάσεων με σκοπό την μείωση κινδύνων για πλημμύρες στο τμήμα από Τρεις Γέφυρες (ανάντη του Κόκκινου Μύλου) έως την Αττική Οδό, αρμοδιότητας του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Το έργο προβλέπει την διευθέτηση δυο τμημάτων του ποταμού και συγκεκριμένα, το τμήμα «Τρεις Γέφυρες – Κόκκινος Μύλος», το «Κόκκινος Μύλος-Αττική Οδός» και την κατασκευή μιας λίμνης ανάσχεσης από την πάνω πλευρά (ανάντη) της Αττικής Οδού, στο σημείο που συναντά την Εθνική Οδό, μαζί με τα αναγκαία συνοδά έργα (γέφυρες, πεζογέφυρες, μετακινήσεις, αποκαταστάσεις δικτύων κ.α).
Πρόκειται για την δημιουργία έργων που αποσκοπούν στο μετριασμό ενός πλημμυρικού κύματος που μπορεί να αντιμετωπίσει ο Κηφισός (όχι σπάνιο φαινόμενο με βάση τα ιστορικά χαρακτηριστικά του) κάτι που επιτυγχάνεται μέσω της δημιουργίας της λίμνης ανάσχεσης ώστε να μην υπερχειλίζουν οι όχθες ενός ποταμού με κίνδυνο πλημμύρων στις γύρω περιοχές. Το συνολικό μήκος της παρέμβασης στα τμήματα του Κηφισού κατάντη της Αττικής Οδού είναι 5,455 χιλιόμετρα από τα συνολικά 32 χιλιόμετρα του ποταμού.
Το έργο αναπτύσσεται σε τμήμα του κύριου κλάδου του Κηφισού ποταμού ο οποίος πηγάζει από τις νότιες πλαγιές του όρους Πάρνηθα και τις βόρειες του Πεντελικού Όρους. Η διαδρομή του είναι από Βορρά προς Νότο και καταλήγει (εκβάλει) στο Φαληρικό δέλτα.
Το υπό διευθέτηση τμήμα του Κηφισού ποταμού οριοθετείται στα κατάντη από το σημείο συμβολής του με το διευθετημένο κλειστό υπόγειο τμήμα του Κηφισού (κάτωθεν του αυτοκινητόδρομου ΠΑΘΕ στις Τρεις Γέφυρες) ενώ το ανάντη όριο του (όριο λεκάνης ανάσχεσης) βρίσκεται σε απόσταση 1.650 μέτρων βόρεια της Αττικής Οδού, διατρέχοντας τους Δήμους Αγίων Αναργύρων – Καματερού, Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας, Αχαρνών και Μεταμόρφωσης.
Η ιστορία του Κηφισού
Η αναγκαιότητα κατασκευής έργων διευθέτησης στον Κηφισό έχει καταδειχτεί από προηγούμενες μελέτες και από τη διαχρονική συμπεριφορά του ρέματος σε πλημμυρικά επεισόδια. Σύμφωνα με την Προκαταρκτική Αξιολόγηση κινδύνων πλημμύρας στον Κηφισό έχουν συμβεί ιστορικές πλημμύρες, ενώ το τμήμα ανάντη του υπό μελέτη έργου ανήκει στη Ζώνη Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου πλημμύρας.
Η Ευρωπαϊκή Οδηγία πλημμυρών προτρέπει τις χώρες μέλη να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις για τα διάφορα σενάρια κινδύνου, να αναδείξουν τις περιοχές που κινδυνεύουν περισσότερο (είτε από πλευράς πιθανότητας είτε από την πλευρά διακυβεύματος) και να εκπονήσουν σχέδια προληπτικού σχεδιασμού ώστε να περιορισθούν οι απώλειες και οι πάσης φύσεως ζημιές.
Οι χάρτες που συνοδεύουν το Εγκεκριμένο «Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας Λεκανών Απορροής Ποταμών, Υδατικού Διαμερίσματος Αττικής που επικαιροποιήθηκαν το 2018, εντοπίζουν μεγάλες αστικές περιοχές και δημόσιες υποδομές που βρίσκονται εντός της ζώνης πλημμύρας (που εμφανίζονται μία φορά κάθε 50 έτη) για τις οποίες υπάρχει υποχρέωση προστασίας.
Το Σχέδιο Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Αττικής, αναφέρει ότι στην περιοχή υπάρχουν 49 προγραμματιζόμενα έργα και προτάσεις έργων ενταγμένα στην κατηγορία «Πρόληψη κινδύνων – συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης και εφαρμογής σχεδίων και μέτρων για την πρόληψη και τη διαχείριση των φυσικών και των τεχνολογικών κινδύνων» με πόρους από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Περιβάλλον – Αειφόρος Ανάπτυξη» (ΕΠΠΕΡΑΑ).
Πρόκειται για έργα κατασκευής δικτύων απορροής ομβρίων υδάτων, διευθετήσεις ρεμάτων και λοιπά αντιπλημμυρικά έργα. Επίσης, υλοποιούνται παρεμβάσεις που αφορούν στην ολοκληρωμένη προστασία και διαχείριση βιοτόπων, στις υποδομές αντιπλημμυρικής προστασίας μεγάλης κλίμακας, στην πρόληψη και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών.
Ρυθμιστικό πλαίσιο
Με βάση το Νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας τα καταγεγραμμένα από τον Οργανισμό Αθήνας υδατορέματα όπως ο Κηφισός (μη πλεύσιμοι ποταμοί, χείμαρροι, ρέματα) ιεραρχούνται σε τρία επίπεδα προτεραιότητας: α) Ως υδατορέματα Α΄ και Β΄ προτεραιότητας χαρακτηρίζονται αντίστοιχα τα υδατορέματα και οι ποταμοί που έχουν στρατηγική και μεγάλη σημασία, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και αυτά που αναφέρονται στα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών και στα Σχέδια Διαχείρισης πλημμυρικού κινδύνου. β) Ως υδατορέματα Γ΄ προτεραιότητας χαρακτηρίζονται τα λοιπά περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος ρέματα γ) Τα μη καταγεγραμμένα υδατορέματα της χερσαίας και νησιωτικής Αττικής χαρακτηρίζονται ως Δ΄ προτεραιότητας.
Τα κύρια υδατορέματα Α΄ προτεραιότητας οριοθετούνται εντός τριετίας και είναι: α) Κηφισός, στο βόρειο τμήμα του οποίου εφαρμόζεται από ‘94 το Προεδρικό διάταγμα . Οι Δήμοι στους οποίους εντάσσεται διοικητικά η περιοχή μελέτης είναι οι: Αχαρνών, Μεταμορφώσεως, Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας και Αγίων Αναργύρων Καματερού.
Σύμφωνα με το Νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας (ΡΣΑ) – Αττικής, οι παραπάνω Δήμοι εμπίπτουν σε διαφορετικές Περιφερειακές Ενότητες της Περιφέρειας Αττικής: Ανατολικής Αττικής και Βόρειου, Κεντρικού και Δυτικού Τομέα Αθηνών.
Από τη χωροθέτηση των ζωνών προστασίας του Κηφισού σε σχέση με το υπό μελέτη έργο προκύπτει ότι το τμήμα Τρεις Γέφυρες-Κόκκινος Μύλος καθώς και μικρό μέρος του τμήματος Κόκκινος Μύλος – Αττική Οδός (μέχρι τη γέφυρα Φιλαδελφείας) βρίσκεται εκτός των ζωνών προστασίας. Το τμήμα ανάντη της γέφυρας Φιλαδελφείας και η λεκάνη ανάσχεσης ευρίσκονται στο σύνολό τους εντός των ζωνών προστασίας.
