Ο πρωτοφανής καύσωνας που σημειώθηκε τον Μάιο στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τις παρατεταμένες ακραίες θερμοκρασίες αυτής της εβδομάδας, φέρνουν στο προσκήνιο τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ήπειρος μπροστά σε ένα αισθητά θερμότερο μέλλον.
Σύμφωνα με το CNN, οι υποστηρικτές της ιδέας επισημαίνουν ότι ένα φυσικό δομικό υλικό θα μπορούσε να δώσει μέρος της λύσης. Η βιομηχανική κάνναβη, η οποία προέρχεται από ποικιλίες του φυτού με ελάχιστη έως μηδαμινή περιεκτικότητα στην ψυχοδραστική ουσία τετραϋδροκανναβινόλη (THC), λειτουργεί ως εξαιρετικός θερμικός ρυθμιστής όταν χρησιμοποιείται για τη μόνωση κτιρίων.
«Τα καλοκαίρια γίνονται όλο και πιο ζεστά», λέει ο Olivier Beghin, συνιδρυτής της IsoHemp, μιας βελγικής εταιρείας που κατασκευάζει δομικά στοιχεία (τούβλα) από κάνναβη. «Έχουμε μια καλή λύση για τη μόνωση από τη ζέστη.»
Σήμερα, μόλις το 20% περίπου των κατοικιών στην Ευρώπη διαθέτει κλιματισμό. Παράλληλα, το 40% της ενέργειας που καταναλώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) απορροφάται από τα κτίρια, κυρίως για θέρμανση, ψύξη και ζεστό νερό. Η ΕΕ τονίζει ότι ο κατασκευαστικός κλάδος θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη του στόχου για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 και ότι «η κάνναβη μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη αυτού του στόχου».
Φιλικά προς το περιβάλλον
Τα τούβλα της IsoHemp, που παράγονται από κάνναβη και ασβεστοκονίαμα ως συνδετικό υλικό, μπορούν να ενσωματωθούν σε φέροντες οργανισμούς και είναι κατάλληλα τόσο για εσωτερικούς όσο και για εξωτερικούς τοίχους. Τα υλικά της εταιρείας αναμένεται να χρησιμοποιηθούν σε περισσότερα από 2.000 έργα φέτος, σύμφωνα με τον Beghin.
Ήδη αξιοποιούνται για την ανακαίνιση αλλά και την ανέγερση κτιρίων, από εργατικές κατοικίες στο Βέλγιο μέχρι ένα εξαώροφο συγκρότημα 100 διαμερισμάτων στη Γαλλία και ένα ιστορικό κτίσμα του 17ου αιώνα στις Βερσαλλίες.
Όπως εξηγεί ο Beghin, η μεγαλύτερη αγορά για το προϊόν είναι τα παλαιότερα κτίρια. Περίπου το 30% των ακινήτων στην Ευρώπη έχει κατασκευαστεί πριν από το 1945 και, κατά κανόνα, στερείται επαρκούς μόνωσης. Η προσθήκη εσωτερικής μόνωσης στους εξωτερικούς τοίχους αυτών των κτιρίων θα μπορούσε να εξοικονομήσει από 15% έως 20% ενέργεια, ωστόσο τα συμβατικά μονωτικά υλικά συχνά εγκλωβίζουν την υγρασία και προκαλούν μούχλα. «Χρειάζονται ένα προϊόν που να επιτρέπει την αναπνοή», επισημαίνει ο Beghin.
Εκτός από τη ρύθμιση της υγρασίας, το λεγόμενο «hempcrete» (σκυρόδεμα κάνναβης) είναι ανθεκτικό στα παράσιτα και τη φωτιά. Καθώς αποτελείται από φυσικές πρώτες ύλες, είναι πλήρως ανακυκλώσιμο και βιοδιασπώμενο, σε αντίθεση με τα μονωτικά που έχουν ως βάση το πετρέλαιο.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι το hempcrete παρουσιάζει ουδέτερο ή ακόμη και αρνητικό αποτύπωμα άνθρακα, ανάλογα με τη σύνθεσή του. Βάσει ορισμένων εκτιμήσεων, η κάνναβη αναπτύσσεται τόσο γρήγορα που μπορεί να απορροφήσει διπλάσιο διοξείδιο του άνθρακα (CO2) σε σχέση με τα δέντρα.
Στην ΕΕ, τα νέα δημόσια κτίρια θα πρέπει να παρουσιάζουν «μηδενικές εκπομπές» έως το 2028, ενώ η υποχρέωση αυτή θα επεκταθεί σε όλα τα νέα κτίρια έως το 2030. Ορισμένες χώρες θέτουν ακόμη πιο φιλόδοξους στόχους. Οι Κάτω Χώρες επιδιώκουν το 30% των νέων κατοικιών να κατασκευάζεται με 30% υλικά βιολογικής προέλευσης έως το 2030. Αντίστοιχα, ο γαλλικός κανονισμός RE2020, που στοχεύει στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα των κτιρίων, προωθεί τη χρήση οικολογικών υλικών στα νέα δημόσια έργα.
Πάντως, ακαδημαϊκή μελέτη του 2025 ανέδειξε και ορισμένα μειονεκτήματα του hempcrete: δεν διαθέτει την απαραίτητη στατική αντοχή για να χρησιμοποιηθεί ως αυτόνομο φέρον υλικό, επομένως απαιτείται η ύπαρξη κάποιου σκελετού (πλαισίου). Επιπλέον, το hempcrete που εφαρμόζεται με ψεκασμό μπορεί να χρειαστεί έως και οκτώ εβδομάδες για να στεγνώσει πλήρως — γι’ αυτό και εταιρείες όπως η IsoHemp προτιμούν τα προκατασκευασμένα τούβλα.
Όσον αφορά το κόστος, ο Beghin αναφέρει ότι εξαρτάται από την αγορά και το είδος της κατασκευής. «Θα έλεγα ότι βρισκόμαστε στο μεσαίο προς ανώτερο εύρος τιμών», προσθέτει, συγκριτικά με τα εναλλακτικά υλικά.
Εφοδιαστική αλυσίδα και μαζική παραγωγή
Αν και τα στατιστικά στοιχεία για τη χρήση της κάνναβης στις κατασκευές παραμένουν αποσπασματικά, τα περισσότερα σχετικά κτίρια βρίσκονται στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως σημειώνει σε email του στο CNN ο Steve Allin, διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Δόμησης με Κάνναβη (International Hemp Building Association). Ενδεικτικά, η εταιρεία Greencore Homes σχεδιάζει να κατασκευάσει 10.000 κατοικίες με πάνελ hempcrete στο Ηνωμένο Βασίλειο έως το 2035, έχοντας εξασφαλίσει κρατική χρηματοδότηση ύψους 8 εκατομμυρίων λιρών (10,6 εκατομμύρια δολάρια).
Συνολικά, η παραγωγή βιομηχανικής κάνναβης στην ΕΕ —η οποία αξιοποιείται από την κλωστοϋφαντουργία και τα τρόφιμα μέχρι τις κατασκευές— σημείωσε άνοδο κατά 84%, φτάνοντας από τα 210.000 στρέμματα το 2015 στα 330.000 στρέμματα το 2022. Η Γαλλία κρατά τα σκήπτρα με ποσοστό άνω του 60%, με την IsoHemp να προμηθεύεται το μεγαλύτερο μέρος της πρώτης ύλης της από την περιοχή γύρω από τη γαλλική πόλη Τρουά.
Όταν ιδρύθηκε η IsoHemp το 2011, «δεν υπήρχαν ουσιαστικά βιομηχανικές εταιρείες που να αναπτύσσουν το προϊόν», θυμάται ο Beghin. Φέτος, η εταιρεία αναμένει να παράγει 1,5 με 1,6 εκατομμύρια τούβλα κάνναβης. Η παραγωγή αυτή την καθιστά ηγέτιδα δύναμη στην ευρωπαϊκή αγορά, με τις κυριότερες πωλήσεις να κατευθύνονται προς τη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Γερμανία και το Λουξεμβούργο.
Η παγκόσμια αγορά θερμομονωτικών υλικών κάθε τύπου αναμένεται να αγγίξει τα 38,7 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2027, με την Ευρώπη να αποτελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή. Στην ήπειρο δραστηριοποιούνται πλέον αρκετές εταιρείες παραγωγής δομικών στοιχείων κάνναβης, καθώς και επιχειρήσεις που εστιάζουν σε συναφείς καινοτομίες — όπως μια γερμανική εταιρεία που αναπτύσσει μονωτικό υλικό σε μορφή μαλλιού για τη γεμίση δυσπρόσιτων σημείων.
Ο Francesco Mirizzi, διευθύνων σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βιομηχανικής Κάνναβης, επιβεβαιώνει στο CNN ότι υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για το υλικό από αρχιτέκτονες και κατασκευαστές. Η μεγάλη πρόκληση, ωστόσο, εντοπίζεται στην ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας, τη δημιουργία τοπικών δικτύων διανομής και τη θέσπιση προτύπων ποιότητας, ώστε τα υλικά αυτά να περάσουν σε φάση μαζικής βιομηχανικής παραγωγής και να γίνουν ευρέως διαθέσιμα.
Η κινητικότητα πάντως είναι ορατή. Για παράδειγμα, η La Chanvriere, η μεγαλύτερη εταιρεία επεξεργασίας κάνναβης στην Ευρώπη, κατασκευάζει μια δεύτερη μονάδα που θα αυξήσει την παραγωγική της ικανότητα κατά περισσότερο από 60%. Τέτοιες επενδύσεις εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να στηρίξουν την καλλιέργεια επιπλέον 100.000 στρεμμάτων κάνναβης μόνο στη Γαλλία μέσα στην επόμενη πενταετία.
Ο Mirizzi συμπληρώνει ότι η υιοθέτηση φιλόδοξων στόχων στις δημόσιες συμβάσεις και η παροχή οικονομικών κινήτρων θα βοηθούσαν σημαντικά την αγορά. Αυτή την περίοδο, η ΕΕ αναθεωρεί τους κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις, προκειμένου να δώσει έμφαση σε προτεραιότητες όπως η βιωσιμότητα.
«Το μέλλον της κάνναβης εξαρτάται λιγότερο από την προώθησή της ως “θαυματουργής καλλιέργειας” και περισσότερο από την επίδειξη βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων σε μεγάλη κλίμακα», καταλήγει.
Image by Nicky ❤️🌿🐞🌿❤️ from Pixabay
