«Πράσινα» και «ψηφιακά» έργα και μεταρρυθμίσεις του 3ου άξονα του Ταμείου Ανάκαμψης (απασχόληση, δεξιότητες, κοινωνική προστασία) είναι μέσα στο επόμενο πακέτο που θα ενταχθεί για να χρηματοδοτηθεί από το «Ελλάδα 2.0» με περίπου 4 δισ. ευρώ.
Μετά την έγκαιρη αποστολή της ελληνικής πρότασης για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0 ο νέος φιλόδοξος στόχος που έχει θέσει το ΥΠΟΙΚ είναι επίτευξη του κανόνα ν-1. Δηλαδή της ολοκλήρωσης των έργων και των μεταρρυθμίσεων του ελληνικού προγράμματος μέχρι και το καλοκαίρι του 2025, ένα χρόνο πριν από το τέλος του προγράμματος το καλοκαίρι του 2026, ώστε να υπάρχει χρόνος να ξεπεραστούν οι καθυστερήσεις που θα υπάρχουν σε κάποια από αυτά.
Προς το παρόν την κατάσταση στην υλοποίηση του ελληνικού προγράμματος διευκολύνει το γεγονός ότι η εκταμίευση των πόρων γίνεται με βάση συγκεκριμένους ενδιάμεσους στόχους και ορόσημα τα οποία αφορούν όχι μόνο έργα αλλά και μεταρρυθμίσεις του προγράμματος. Το ελληνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει στην τελική του μορφή 68 μεταρρυθμίσεις πολλές από τις οποίες δεν χρειάζονται μεγάλη προετοιμασία καθώς αφορούν μόνο νομοθετικές αλλαγές. Με βάση αυτό το οικονομικό επιτελείο θεωρεί εφικτό να απορροφήσει φέτος, πέραν της προκαταβολής των 4 δισ. ευρώ, επιπλέον πόρους της τάξης των 3,5-3,9 δισ. ευρώ λόγω της ταχύτερης εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων.
Επόμενα βήματα
Ωστόσο η συνέχεια θα είναι πιο δύσκολη καθώς θα πρέπει να προετοιμαστούν και να αρχίσουν άμεσα να υλοποιούνται και τα 107 έργα του προγράμματος ώστε η απορρόφηση να προχωρά και μέσω των επενδύσεων σε έργα εθνικής σημασίας.
Από τη λίστα των έργων υλοποιείται ήδη το πρόγραμμα ψηφιακής μέριμνας με το voucher των 200 ευρώ για την αγορά εξοπλισμού για τηλεκπαίδευση, ενώ έχει προαναγγελθεί και ο επόμενος κύκλος του «Εξοικονομώ-αυτονομώ» με μια ευρύτερη περίμετρο που θα περιλαμβάνει, εκτός από τα αστικά, τα εμπορικά και τα ακίνητα του Δημοσίου.
Ωριμα έργα
Σε αυτή τη φάση, το υπουργείο βρίσκεται σε επαφή με τα υπόλοιπα υπουργεία, ώστε να επιλεγούν έως τα μέσα Ιουνίου τα έργα που έχουν την απαιτούμενη προετοιμασία για να είναι τα επόμενα στη σειρά της χρηματοδότησης του Ταμείου.
Σε πρώτη φάση, από τον Σεπτέμβριο και μέχρι το τέλος του χρόνου θα ενταχθούν στις χρηματοδοτήσεις έργα συνολικού προϋπολογισμού 3,5 δισ. ευρώ. Περίπου το 1/3 από αυτά θα αφορούν στα προγράμματα ύψους 1,5 δισ. ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Εκτός από το ειδικό πρόγραμμα «Εξοικονομώ επιχειρώντας» (προϋπολογισμού 420 εκατ ευρώ) που είναι μέρος του ευρύτερου προγράμματος ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων της χώρας, στη φάση της υλοποίησης μπαίνουν:
1 Το πρόγραμμα ψηφιοποίησης μικρομεσαίων επιχειρήσεων με προϋπολογισμό 375 εκατ. ευρώ.
2 Το πρόγραμμα ενίσχυσης για τον αγροοδιατροφικό τομέα με προϋπολογισμό 520 εκατ. ευρώ.
3 Το πρόγραμμα διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος με προϋπολογισμό 260 εκατ. ευρώ.
4 Το πρόγραμμα «Εξυπνη μεταποίηση» με προϋπολογισμό 75 εκατ. ευρώ.
5 Το πρόγραμμα που θα χρηματοδοτεί τη δημιουργία σταθμών φόρτωσης ηλεκτρικών οχημάτων με προϋπολογισμό 260 εκατ. ευρώ.
6 Το πρόγραμμα εξοικονόμησης πόσιμου ύδατος με τη βελτίωση των δικτύων μεταφοράς προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ.
7 Το πρόγραμμα για τη δημιουργία ή τη βελτίωση πολεοδομικών σχεδίων σε όλη τη χώρα με προϋπολογισμό 166 εκατ. ευρώ.
8 Το πρόγραμμα «Πράσινη μεταποίηση» με προϋπολογισμό 300 εκατ. ευρώ.
Κοινωνική συνοχή
Από τον άξονα «Απασχόληση-δεξιότητες-κοινωνική συνοχή» εξετάζεται να ενταχθούν άμεσα σε χρηματοδοτήσεις του Ταμείου μεταρρυθμίσεις όπως:
9 Ο εκσυγχρονισμός του συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης του ΟΑΕΔ με προϋπολογισμό 131 εκατ. ευρώ.
10 Ο εκσυγχρονισμός των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης με προϋπολογισμό 479 εκατ. ευρώ.
11 Η μεταρρύθμιση των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης με προϋπολογισμό 169 εκατ. ευρώ.
12 Η επένδυση για την καταπολέμηση των διακρίσεων και της διαφορετικότητας προϋπολογισμού 46 εκατ. ευρώ.
13 Το έργο για δημιουργία προγραμμάτων επανένταξης και κατάρτισης ευάλωτων κοινωνικών ομάδων με προϋπολογισμό 166 εκατ. ευρώ.
14 Επίσης αναμένεται να προχωρήσουν άμεσα το πακέτο της ψηφιακής αναβάθμισης της ΑΑΔΕ για τη διενέργεια και την ψηφιοποίηση φορολογικών ελέγχων, την ηλεκτρονική διασύνδεση Pos και ταμειακών μηχανών με την ανεξάρτητη αρχή και οι πρωτοβουλίες του ΥΠΟΙΚ για έκδοση ηλεκτρονικών τιμολογίων και ψηφιοποίησης της δημοσιονομικής διαχείρισης, συνολικού προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ.
Επαφές
Επίσης, στο τραπέζι έχουν πέσει τα προγράμματα ψηφιοποίησης Υγείας, Παιδείας, δικαιοσύνης, ώστε να προχωρήσει η υλοποίησή τους το αμέσως επόμενο διάστημα τουλάχιστον κατά ένα επιμέρους κομμάτι για κάθε ένα από τα προγράμματα.
Υπάρχει ακόμη διαβούλευση του ΥΠΟΙΚ με τα υπουργεία Υποδομών και Ενέργειας για ταχύτερη προετοιμασία και προώθηση: Μεγάλων οδικών αξόνων (BOAK, E-65), ηλεκτροκίνησης σιδηροδρόμου, ηλεκτρικής διασύνδεσης νησιών Αιγαίου με την ηπειρωτική χώρα, σταθμών αποθήκευσης ΑΠΕ, ώστε να ξεκινήσουν αρχές του 2022. Τούτο με δεδομένο ότι τα μεγάλα έργα υποδομής απαιτούν μακρά προετοιμασία.
Δάνεια 12,7 δισ. € για ιδιωτικές επενδύσεις
Πιο αργή αναμένεται να είναι η απορρόφηση των δανείων ύψους 12,7 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για να χρηματοδοτήσουν ιδιωτικές επενδύσεις και ΣΔΙΤ. Τα πρώτα χρήματα από δάνεια (περίπου 650 εκατ. ευρώ) αναμένεται να απορροφηθούν από το 2022. Εως τότε θα υπάρχει χρόνος για να προετοιμαστούν τόσο οι επενδυτές όσο και οι τράπεζες για μια κανονική ροή επενδύσεων και χρηματοδοτήσεων.
Ωστόσο το υπουργείο Οικονομικών σπεύδει να προετοιμάσει και αυτό το κομμάτι του προγράμματος. Μέχρι και τις αρχές του καλοκαιριού θα υπογραφούν οι συμβάσεις με τις εμπορικές τράπεζες που επιθυμούν να ενταχθούν στις χρηματοδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης χρηματοδοτώντας ιδιωτικές επενδύσεις με ποσό που αναμένεται να ξεπεράσει τα 7 δισ. ευρώ μέχρι και το τέλος του προγράμματος. Βεβαίως πριν αρχίσουν να εισρέουν τα ποσά του δανείου θα πρέπει και το ίδιο το ΥΠΟΙΚ να υπογράψει δανειακή σύμβαση με την Ε.Ε. για την κατοχύρωση των δανείων, κάτι που δεν μπορεί να γίνει πριν εγκριθεί το πρόγραμμα έως το τέλος Ιουνίου ή στις αρχές Ιουλίου.
Αξιολογητές
Οι τράπεζες εκτός από χρηματοδότες θα αποτελέσουν και τους φορείς που θα αξιολογούν τις ιδιωτικές επενδύσεις και θα έχουν καθοριστικό λόγο όχι μόνο στη χρηματοδότηση αλλά και στο αν είναι κάποια υποψήφια επένδυση βιώσιμη ή όχι.
Η προώθηση των ιδιωτικών επενδύσεων θα πρέπει να ξεκινήσει από τους ίδιους τους υποψήφιους επενδυτές οι οποίοι θα πρέπει να συντάξουν και να υποβάλουν στην τράπεζα ή τις τράπεζες που συνεργάζονται την επενδυτική τους πρόταση εμφανίζοντας ως ιδιωτική συμμετοχή το 20% του προϋπολογισμού της επένδυσης.
Σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις από μεγάλες και πολύ μεγάλες επιχειρήσεις αλλά και για συμβάσεις ιδιωτικού και δημόσιου τομέα που θέλει να προωθήσει το ΥΠΟΙΚ σε μεγάλα αλλά και μικρότερα έργα υποδομής υπάρχει η δυνατότητα χρηματοδότησης από την ΕΤΕπ και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Επενδύσεων (EBRD) οι οποίες θα είναι χρηματοδότες του Ελληνικού Ταμείου Ανάκαμψης.
