Χθες, Παρασκευή 15 Μαΐου, τέθηκε οριστικά εκτός λειτουργίας ο μεγάλος λιγνιτικός σταθμός της ΔΕΗ στον Άγιο Δημήτριο στην Κοζάνη, κλείνοντας έναν κύκλο δεκαετιών για την ηλεκτροπαραγωγή της χώρας. Με πέντε μονάδες και συνολική εγκατεστημένη ισχύ που έφτανε περίπου τα 1.600 MW, ο σταθμός υπήρξε για πολλά χρόνια βασικό στοιχείο της ενεργειακής τροφοδοσίας της Ελλάδας.
Η λειτουργία του ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 και συνδέθηκε άμεσα με την οικονομική και κοινωνική ζωή της Δυτικής Μακεδονίας. Για περισσότερο από τέσσερις δεκαετίες αποτέλεσε σημαντικό εργοδότη, στηρίζοντας χιλιάδες θέσεις εργασίας, άμεσα και έμμεσα, ενώ ταυτόχρονα έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας, αλλά και στην τηλεθέρμανση της περιοχής. Μετά από 42 χρόνια συνεχούς παρουσίας, η παραγωγή σταματά, ενώ σε επόμενο στάδιο προβλέπεται η κατεδάφιση των πύργων ψύξης, πιθανόν με ελεγχόμενη χρήση εκρηκτικών, σύμφωνα με τοπικές αναφορές.
Γιατί η Ελλάδα εγκαταλείπει τον λιγνίτη
Η σταδιακή απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων συνδέεται άμεσα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την κλιματική πολιτική και ειδικότερα με το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Η τιμή των δικαιωμάτων CO2 έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας σήμερα στα 75 ευρώ ανά τόνο, γεγονός που έχει επιβαρύνει δραστικά το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη και έχει καταστήσει τις μονάδες αυτές μη ανταγωνιστικές σε σχέση με άλλες τεχνολογίες. Αξίζει να σημειωθεί πως τον Ιανουάριο του 2026 η τιμή των δικαιωμάτων CO2 είχε ξεπεράσει τα 90 ευρώ ανά τόνο.
Τα τελευταία χρόνια, ο σταθμός του Αγίου Δημητρίου λειτουργούσε κυρίως συμπληρωματικά, καλύπτοντας ανάγκες αιχμής ή υποστηρίζοντας την τηλεθέρμανση κατά τη χειμερινή περίοδο. Παρά τον περιορισμένο ρόλο του, παρέμεινε το 2025 η πιο ρυπογόνος ενεργειακή εγκατάσταση της χώρας, με εκπομπές περίπου 2,7 εκατομμυρίων τόνων CO2, που αντιστοιχούν σε κόστος άνω των 200 εκατ. ευρώ με βάση τις τρέχουσες τιμές.
Πότε θα κλείσει οριστικά το κεφάλαιο «λιγνίτης» για τη χώρα
Μετά την απόσυρσή του, μοναδική λιγνιτική μονάδα που θα παραμείνει προσωρινά σε λειτουργία είναι η «Πτολεμαΐδα 5», η οποία επίσης αναμένεται να σταματήσει έως το τέλος του έτους. Με την εξέλιξη αυτή, η Ελλάδα εισέρχεται στο τελικό στάδιο απεξάρτησης από τον λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή.
Οι αντιδράσεις δεν απουσιάζουν, καθώς μέρος των εργαζομένων και συνδικαλιστικών φορέων εκφράζει διαφωνία με τον τρόπο και τον χρόνο απόσυρσης, ειδικά σε σχέση με την προγραμματισμένη κατεδάφιση των πύργων ψύξης. Ωστόσο, η διοίκηση της ΔΕΗ επιμένει ότι ο σχεδιασμός δεν αλλάζει.
Την ίδια ώρα, η επιχείρηση προωθεί επενδυτικό σχέδιο ύψους 5,75 δισ. ευρώ για τη Δυτική Μακεδονία, το οποίο περιλαμβάνει έργα ΑΠΕ, μονάδες αποθήκευσης ενέργειας, αντλησιοταμίευση, data centers και νέες υποδομές. Στόχος είναι η μετάβαση της περιοχής σε ένα νέο ενεργειακό και παραγωγικό μοντέλο, με τη Δυτική Μακεδονία να παραμένει κεντρικός κόμβος στο εθνικό ενεργειακό σύστημα.
