Σε αγώνα δρόμου, προκειμένου να μην επαναληφθούν οι τραγικές πλημμύρες της περυσινής και της φετινής χρονιάς στη Μάνδρα, αλλά και να αποτραπεί ανάλογο ενδεχόμενο για το πυρόπληκτο Μάτι, έχουν αποδυθεί η Περιφέρεια Αττικής και το υπουργείο Υποδομών. Το βασικό ερώτημα βέβαια είναι αν και τι θα καταφέρουν, καθώς ορισμένες από τις επιλογές τους δέχονται κριτική, είτε για τον σχεδιασμό είτε για τον τρόπο και την ταχύτητα υλοποίησης των έργων.
Υστερα από πολυετείς περιπέτειες, ξεκίνησε στα μέσα Αυγούστου το βασικό αντιπλημμυρικό έργο στη Μάνδρα: η διευθέτηση του ρέματος «Σούρες» και η εκτροπή του ρέματος Αγίας Αικατερίνης. Οπως εξηγεί στην «Κ» ο αντιπεριφερειάρχης Οικονομικών Χρήστος Καραμάνος, η διάρκεια εκτέλεσης των έργων είναι 10 μήνες. Επίσης, την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να υπογραφεί η σύμβαση για τις παρεμβάσεις στην παλαιά εθνική οδό. Το έργο αφορά τη διαμόρφωση και τη διαπλάτυνση των πρώτων 5 χλμ. της Αθηνών – Θηβών και την αποκατάσταση των 3,5 χλμ. τα οποία περνούν κυριολεκτικά μέσα από το ρέμα και καταστράφηκαν με τις πλημμύρες. Το έργο είναι αρχικού προϋπολογισμού 20 εκατ. ευρώ (προ ΦΠΑ) και έχει προθεσμία ολοκλήρωσης 16 μηνών.
«Είναι προσωρινό»
«Το έργο αυτό είναι προσωρινό», λέει ο κ. Καραμάνος. «Υπάρχει έτοιμη μελέτη για τη μετακίνηση του δρόμου, από το 5ο έως το 18ο χλμ. επάνω στην πλαγιά, ώστε να απελευθερωθεί το ρέμα. Οταν αυτό το έργο κατασκευαστεί –ελπίζουμε ότι θα ξεκινήσει την άνοιξη και θα ολοκληρωθεί ενάμιση έτος αργότερα– θα ανοίξει ο δρόμος για τη διευθέτηση του άνω ρου του ρέματος «Σούρες», για την οποία θα ανατεθεί μελέτη».
Το πρόβλημα στην περιοχή όμως είναι τόσο σοβαρό, που οι επιστήμονες αμφιβάλλουν αν θα λυθεί με το υπό εξέλιξη έργο. Ο κ. Δημήτρης Παπανικολάου, καθηγητής στο Τμήμα Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, γνωρίζει καλά την περιοχή και διατηρεί επιφυλάξεις: «Τα έργα αυτά είχαν μελετηθεί με βάση τα παλιά υδρολογικά δεδομένα. Ο σχεδιασμός τους βασίστηκε σε μέγιστες παροχές 50 ή 60 χιλιοστών βροχής, όταν τα τελευταία χρόνια είχαμε 80, 100 ή στην ακραία περίπτωση 200 χιλιοστά βροχής, κάτι που δεν γνωρίζουμε πόσο συχνά μπορεί πλέον να συμβαίνει. Σίγουρα είναι καλό που γίνονται τα έργα, θα φανεί όμως στην πράξη αν μπορούν να προστατεύσουν την περιοχή σε μια μεγάλη πλημμύρα και σε ποιον βαθμό θα αποτρέψουν τις καταστροφές».
Ο κ. Παπανικολάου εκτιμά ότι πρέπει να προστεθούν νέα ανασχετικά φράγματα στον άνω ρουν των ρεμάτων. «Η εμπειρία έδειξε ότι ανάλογα ανασχετικά έργα στη Νέα Πέραμο και στον Ασπρόπυργο έχουν πλέον μετά μία δεκαετία “εξαφανιστεί”, καθώς σταδιακά “γέμισαν” με φερτά υλικά λόγω της βροχής. Ετσι οι περυσινές βροχοπτώσεις τα βρήκαν “εκτός μάχης”. Λόγω λοιπόν των χαμηλών παροχών του σχεδιασμού στο νέο έργο διευθέτησης, πρέπει να ανανεωθούν τα μικρά ανασχετικά έργα στον άνω ρου των ρεμάτων και στα παρακλάδια τους και να προστεθούν νέα, ώστε να συγκρατούνται οι παροχές νερού και φερτών υλικών».
Οι ανησυχίες των κατοίκων, πάντως, για την «οχύρωση» της Μάνδρας δεν είναι αδικαιολόγητες. Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούνιο η πόλη πλημμύρισε και η παλαιά εθνική οδός έκλεισε και πάλι ύστερα από έντονη βροχόπτωση. Κλιμάκιο βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας που επισκέφθηκε την περιοχή στα τέλη του ίδιου μήνα επεσήμανε ότι δεν είχε γίνει κανένα προληπτικό έργο, έστω και μικρής έκτασης. Το μόνο που είχε γίνει ήταν ο καθαρισμός των ρεμάτων και του όποιου δικτύου ομβρίων, που όμως στην περυσινή καταστροφή αποδείχθηκαν ανεπαρκή. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα έργα διευθέτησης του ρέματος Σούρες ξεκίνησαν προτού πραγματοποιηθούν οι κατεδαφίσεις των αυθαίρετων κατασκευών (όσων δεν… παρασύρθηκαν). Το υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωσε ότι οι κατεδαφίσεις θα ξεκινήσουν αυτή την εβδομάδα, ωστόσο αυτό είναι πρακτικά αδύνατον, καθώς δεν έχει εγκριθεί η χρηματοδότηση στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση (άρα δεν έχει ξεκινήσει η διαδικασία πρόσκλησης εργολάβων, επιλογής αναδόχου κ.λπ.). Να σημειωθεί ότι η αρμόδια υπηρεσία έχει ετοιμάσει ήδη μια λίστα 25 αυθαιρέτων προς κατεδάφιση εντός των ρεμάτων Σούρες, Αγία Αικατερίνη και Σκυλόρεμα ήδη από τον περασμένο Φεβρουάριο (αφού προηγήθηκαν αυτοψίες), ωστόσο δεν είχε εκδοθεί η πρόσκληση ώστε να υποβάλει αίτημα χρηματοδότησης.
Διευθετήσεις χειμάρρων και κορμοδέματα
Στις πυρόπληκτες περιοχές της Ανατολικής Αττικής η προετοιμασία της επόμενης ημέρας τώρα ξεκινά, με τις δασικές υπηρεσίες να προσπαθούν να προλάβουν να κάνουν κάποιες βασικές παρεμβάσεις πριν μπει ο χειμώνας. Πολλά είναι τα παράπονα που εκφράζονται από την περιοχή για αποσπασματικές ή αναποτελεσματικές ενέργειες.
Οι πιο πρόσφατες ανακοινώσεις για την αντιπλημμυρική προστασία έγιναν στην πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού από τον αναπληρωτή υπουργό Περιβάλλοντος, Σωκράτη Φάμελλο. Οπως ανέφερε, οι δασικές υπηρεσίες έχουν ξεκινήσει από τον Αύγουστο τη μελέτη αντιπλημμυρικών έργων, ύψους 3,5 εκατ. ευρώ, με σκοπό να ξεκινήσει η υλοποίησή τους μέσα στον μήνα. Περιλαμβάνουν μικρά έργα όπως τη διευθέτηση της κοίτης των χειμάρρων, ύψους 500.000 ευρώ, την κατασκευή κορμοδεμάτων και φραγμάτων, ύψους 1,75 εκατ. ευρώ, και ένα φυτοτεχνικό αντιδιαβρωτικό έργο ύψους 1,25 εκατ. ευρώ, με τη χρηματοδότηση να έχει ήδη εγκριθεί.
Τον Αύγουστο η Περιφέρεια Αττικής ξεκίνησε καθαρισμό των ρεμάτων στην περιοχή. Μάλιστα οι εργαζόμενοι βρήκαν σε αρκετά σημεία των ρεμάτων αυθαίρετες κατασκευές και κάλεσαν την Αποκεντρωμένη Διοίκηση να τα κατεδαφίσει, παίρνοντας βέβαια την απάντηση ότι για να κατεδαφιστούν αυθαίρετες κατασκευές πρέπει πρώτα… να γίνει η καταγραφή και ο χαρακτηρισμός τους. Αν η περιφέρεια και ο δήμος παρακολουθούσαν τα ρέματα της περιοχής θα είχαν εντοπίσει νωρίτερα τα αυθαίρετα και τώρα θα μπορούσαμε να τα κατεδαφίσουμε, κατέληξε η
Αποκεντρωμένη Διοίκηση (βλ. «Κ» 21.8.18). Τέλος, το υπουργείο Υποδομών ανέθεσε σε ιδιώτες την κοπή των καμένων δέντρων στις πυρόπληκτες περιοχές (για όσα δέντρα δεν έχουν καεί απαιτείται άδεια του δασαρχείου).
Μετά την επίσκεψη του πρωθυπουργού, πάντως, η Συντονιστική Επιτροπή Κατοίκων στο Μάτι εκδήλωσε τη δυσφορία της για την εικόνα που δινόταν από τους συναρμόδιους για την «επόμενη ημέρα».
Παράπονα
Με επιστολή της η Επιτροπή μίλησε για «υψηλό κίνδυνο πλημμυρών από την έλλειψη αντιπλημμυρικών έργων που απαιτούνται ενόψει φθινοπώρου». Σημείωσε επίσης ότι ο παραλιακός χωματόδρομος «ο οποίος αποτελεί τη μοναδική διέξοδο της περιοχής προς τη θάλασσα βρίσκεται σε προχωρημένη διάβρωση μετά τη φονική πυρκαγιά και την καύση της κάθε είδους βλάστησης και δεν θεωρείται πλέον ασφαλής για χρήση από τους κατοίκους και τους επισκέπτες της περιοχής». Τέλος, παράπονα εκφράστηκαν και για τα συνεργεία κοπής δέντρων: «Υπήρξαν ελλιπείς και αναποτελεσματικές ενέργειες υλοτόμησης και απομάκρυνσης των καμένων δένδρων, με αποτέλεσμα κλαδιά και κορμοί να συσσωρεύονται στους δρόμους και τα οικόπεδα», ανέφεραν οι κάτοικοι.
Οσο για «βαριά» αντιπλημμυρικά έργα στην ευρύτερη περιοχή, που δεν σχετίζονται άμεσα με τα πυρόπληκτα, η διευθέτηση του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας και του ρέματος Ερασίνου βρίσκεται στο στάδιο της αδειοδότησης (έργα του ΥΠΟΜΕΔΙ). Σε εξέλιξη βρίσκονται, τέλος, εργασίες διευθέτησης του ρέματος Ξερέα στην Αγία Μαρίνα Κορωπίου (έργο της περιφέρειας).
