Μια περίοδο έντονων αντιφάσεων βιώνει η αγορά ακινήτων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Από τη μία πλευρά, η περιοχή καταγράφει τις χαμηλότερες τιμές κατοικιών στην ευρωπαϊκή ήπειρο, ενώ από την άλλη η απόκτηση ενός σπιτιού αποτελεί εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Την ώρα που στην Ελλάδα τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης εξακολουθούν να βρίσκονται γύρω στο 72%, υπερβαίνοντας τον μέσο όρο της ΕΕ που διαμορφώνεται στο 69,1%.
Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα της Deloitte, από τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, τις φθηνότερες τιμές κατέχει η Βοσνία-Ερζεγοβίνη με το κόστος των νέων κατοικιών να διαμορφώνεται στα 1.315 ευρώ / τ.μ. Η δεύτερη πιο φθηνή χώρα εμφανίζεται η Ελλάδα με τη μέση ζητούμενη τιμή να αγγίζει τα 1.463 ευρώ/τ.μ., ακολουθεί η Ρουμανία με 1.504 ευρώ /τ.μ. Πιο ακριβές είναι οι κατοικίες στη Σερβία με το κόστος να φτάνει στα 1.697 ευρώ/τ.μ., ενώ αμέσως μετά ακολουθεί η Ιταλία με 2.118 ευρώ/ τ.μ.
Ακόμη, το Ισραήλ είναι και πάλι η ακριβότερη χώρα για τα ακίνητα, με μέση τιμή συναλλαγής στα 5.439 ευρώ/ τ.μ.. Στην υπόλοιπη Ευρώπη, η Αυστρία διατήρησε τη θέση της ως η δεύτερη πιο ακριβή αγορά, με τις μέσες τιμές να αγγίζουν τα 4.920 ευρώ/ τ.μ. Ακολουθούν η Γερμανία με μέσο όρο στα 4.700 ευρώ / τ.μ., η Γαλλία με 4.538 ευρώ/ τ.μ. και το Ηνωμένο Βασίλειο με 3.849 ευρώ/ τ.μ.
Οι υψηλές τιμές ωστόσο δυσκολεύουν σημαντικά τους πολίτες για την απόκτηση δική τους κατοικίας, παρά το γεγονός ότι σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία η ιδιοκατοίκηση στην Ευρώπη βρίσκεται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ενώ μόλις το 30,9% των ευρωπαίων διαμένει σε ενοίκιο. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης, το οποίο ωστόσο σε βάθος χρόνου αναμένεται να μειωθεί σημαντικά, λόγω της συνεχής ανόδου των τιμών. Ήδη, κατά τη διάρκεια του β΄τριμήνου του έτους, η μέση τιμή πώλησης ακινήτων στη χώρα ανέβηκε κατά 9,6% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2023.
Στην υπόλοιπη Ευρώπη μεταξύ των χωρών που κρατούν τα πρωτεία της ιδιοκατοίκησης βρίσκονται η Ρουμανία με 94,8%, η Σλοβακία με 93 %, η Κροατία με 91,1% και ακολουθεί η Ουγγαρία με 90,1%. Η Γερμανία αποκλίνει από αυτή την τάση ως εξαίρεση, με την πλειονότητα του πληθυσμού της δηλαδή το 53,5% να διαμένει σε ενοικιαζόμενη κατοικία. Ομοίως, η Αυστρία και η Δανία παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά ενοικιαστών, με σημαντικά ποσοστά ενοικίασης που ανέρχονται σε 48,6% για την Αυστρία και 40,4% για τη Δανία.
Η έρευνα της Deloitte αξιολόγησε ακόμα την οικονομική προσιτότητα εξετάζοντας πόσοι ακαθάριστοι ετήσιοι μισθοί χρειάζονται για την αγορά ενός νέου σπιτιού. Από αυτή την άποψη, για την απόκτηση μιας κατοικίας στην Ελλάδα απαιτούνται κατά μέσο όρο 6,8 ακαθάριστοι ετήσιοι μισθοί. Αυτός ο αριθμός καθιστά την Ελλάδα πιο προσιτή σε σχέση με την Τσεχία, που είναι από τις πιο ακριβές χώρες καθώς ο μέσος πολίτης χρειάζεται να επενδύσει το ισοδύναμο των 13,3 ετήσιων μισθών για να αγοράσει ένα νέο σπίτι. Αξίζει να σημειωθεί μάλιστα ότι αυτός είναι και ο λόγος που παρά το γεγονός ότι αρκετοί Έλληνες επίδοξοι αγοραστές διαμαρτύρονται για την άνοδο των τιμών, τα ελληνικά ακίνητα παραμένουν προσιτά για τους αγοραστές από το εξωτερικό οι οποίοι τα προτιμούν, τόσο στις πιο οικονομικές περιοχές όσο και στις ακριβότερες.
Με τη Τσεχία να κατέχει τα πρωτεία, η γειτονική Σλοβακία δεν είναι πλέον η πιο απαιτητική χώρα για την αγορά ενός μέσου νέου σπιτιού. Το 2023, οι Σλοβάκοι πολίτες έπρεπε να ξοδέψουν 12,7 φορές τον μέσο ακαθάριστο ετήσιο μισθό τους για να αντέξουν οικονομικά ένα τυπικό νέο σπίτι. Στη συνέχεια, το Ισραήλ, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία απαιτούν κατά μέσο όρο 10,2 ακαθάριστους ετήσιους μισθούς για να αγοράσουν ένα νέο σπίτι. Ενώ η Βοσνία αν και είναι μεταξύ των πιο προσιτών χωρών όσον αφορά την τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο, οι πολίτες εξακολουθούν να χρειάζονται από έξι έως οκτώ ακαθάριστους ετήσιους μισθούς για να αντέξουν οικονομικά μια νέα κατοικία.
Στη Σερβία και την Κροατία, οι πολίτες πρέπει να εξοικονομήσουν ένα ισοδύναμο οκτώ έως δέκα ακαθάριστους ετήσιους μισθούς για να πάρουν ένα νέο διαμέρισμα. Οι αγοραστές κατοικιών στη Ρουμανία, από την άλλη πλευρά, πρέπει να εξοικονομήσουν μεταξύ πέντε και έξι ακαθάριστων ετήσιων μισθών για να μπορέσουν να αγοράσουν ένα νέο σπίτι.
Μια άλλη πραγματικότητα εντοπίζεται στις πιο εύπορες χώρες της Ευρώπης, όπου παρά το γεγονός ότι το κόστος για την απόκτηση σπιτιού είναι ιδιαίτερα υψηλό, οι πολίτες λόγω των υψηλών απολαβών που έχουν μπορούν ευκολότερα να γίνουν ιδιοκτήτες νέων κατοικιών. Συγκεκριμένα, στη Νορβηγία και τη Δανία οι πολίτες χρειάζονται λιγότερο από πέντε ακαθάριστους ετήσιους μισθούς για να αγοράσουν το δικό τους σπίτι.
