Σε ένα νέο και ιδιαίτερα απαιτητικό στάδιο περνά το πρόγραμμα ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων, καθώς μετά από μια μακρά περίοδο σχεδιασμού η Πολιτεία επιχειρεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την είσοδο των πρώτων μεγάλων επενδύσεων.
Το πρώτο κύμα ανάπτυξης αφορά έργα συνολικής ισχύος περίπου 1,9 GW σε βάθος δεκαετίας, με τα πιλοτικά έργα των 600 MW στο Θρακικό Πέλαγος να αποτελούν κομβικό σημείο του σχεδιασμού.
Την ίδια στιγμή, έχει ήδη δεσμευθεί ηλεκτρικός χώρος 2,35 GW, ώστε τα μελλοντικά έργα να διαθέτουν δυνατότητα σύνδεσης με το σύστημα όταν περάσουν από το στάδιο του σχεδιασμού στην κατασκευή.
Η θεσμική ολοκλήρωση του Εθνικού Προγράμματος, τα Προεδρικά Διατάγματα για τις περιοχές, η εξειδίκευση του διαγωνιστικού πλαισίου, οι έρευνες του SPV και η οριστικοποίηση του μοντέλου σύνδεσης με το ηλεκτρικό σύστημα αποτελούν τα βασικά κομμάτια του παζλ.
Το πρώτο ορόσημο είναι τα 1,9 GW, το δεύτερο είναι το κατά πόσο γύρω από αυτά θα δημιουργηθεί ένα εγχώριο οικοσύστημα υποδομών, υπηρεσιών και ανθρώπινου δυναμικού και το τρίτο αφορά τη δυνατότητα της χώρας να σχεδιάσει από τώρα τις υποδομές που θα χρειαστούν εάν η αγορά περάσει από το πρώτο κύμα των 1,9 GW σε ένα ευρύτερο χαρτοφυλάκιο 4-5 GW.
Ο στόχος των 2 GW και το Εθνικό Πρόγραμμα
Μιλώντας σε πάνελ του Ελληνογαλλικού Εμπορικού Επιμελητηρίου, η Φλώρα Καραθανάση, επικεφαλής του προγράμματος ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών της ΕΔΕΥΕΠ, περιέγραψε τα βασικά βήματα που έχουν γίνει για την ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών στην Ελλάδα, αλλά και τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου το πρόγραμμα να περάσει από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών, που προβλέπει ως πρώτο στόχο τα 1,9 GW, εκ των οποίων τα 600 MW αφορούν πιλοτικά έργα, βρίσκεται πλέον στο στάδιο της θεσμικής ολοκλήρωσης.
Το Πρόγραμμα έχει υποβληθεί και έχει ολοκληρώσει το περιβαλλοντικό σκέλος, ενώ βρίσκεται σε διαδικασία έγκρισης, ώστε να αποκτήσει την απαιτούμενη θεσμική υπόσταση.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η έκδοση των Προεδρικών Διαταγμάτων, τα οποία θα αποτελέσουν τη δεύτερη φάση της θεσμικής θωράκισης του σχεδιασμού.
Μέσω αυτών θα οριοθετηθούν με ακρίβεια οι περιοχές ανάπτυξης των υπεράκτιων αιολικών πάρκων και θα καθοριστούν οι όροι και οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξή τους.
Η ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας θεωρείται καθοριστική για τη μετάβαση από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση των πρώτων έργων, καθώς δημιουργεί το αναγκαίο θεσμικό πλαίσιο πάνω στο οποίο θα προχωρήσουν τα επόμενα στάδια του προγράμματος.
Το SPV και η μείωση του επενδυτικού ρίσκου
Σημαντικό ορόσημο αποτέλεσε και η σύσταση της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV). Το SPV συστάθηκε τον Ιούνιο εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας της 30ής Ιουνίου στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ο ρόλος της εταιρείας είναι η συλλογή δεδομένων πεδίου, μεταξύ άλλων ανεμολογικών, γεωλογικών και περιβαλλοντικών, τα οποία είναι κρίσιμα για την ωρίμανση των περιοχών. Τα στοιχεία αυτά είναι σημαντικά τόσο για το Δημόσιο όσο και για τους επενδυτές.
Για τους επενδυτές, η ύπαρξη αξιόπιστων δεδομένων μπορεί να μειώσει την αβεβαιότητα και να τους επιτρέψει να αξιολογήσουν καλύτερα το ρίσκο των έργων. Για το Δημόσιο, τα ίδια δεδομένα παρέχουν καλύτερη εικόνα της υφιστάμενης κατάστασης και επιτρέπουν βελτιωμένο σχεδιασμό και πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Το αρχικό πρόγραμμα προβλέπει την ανάπτυξη έργων συνολικής ισχύος περίπου 1,9 GW μέσα στην επόμενη δεκαετία, με τις πρώτες περιοχές ενδιαφέροντος να περιλαμβάνουν θαλάσσιες ζώνες ανοιχτά της Εύβοιας, της Γυάρου, της Κρήτης και της Ρόδου.
Η εκκρεμότητα με τον ΑΔΜΗΕ
Ο ΑΔΜΗΕ βρισκόταν εξαρχής μεταξύ των φορέων που είχαν εξεταστεί για συμμετοχή στο SPV, μαζί με τραπεζικά ιδρύματα και επιχειρήσεις που συνδέονται με την ανάπτυξη της εφοδιαστικής αλυσίδας των υπεράκτιων αιολικών.
Ωστόσο, η συμμετοχή του Διαχειριστή στο μετοχικό σχήμα δεν προχωρά, όπως επιβεβαίωσαν στο Business Daily πηγές με γνώση των διαδικασιών, οι οποίες αποδίδουν την εξέλιξη σε ζητήματα που συνδέονται με τον θεσμικό και ρυθμιζόμενο ρόλο του ΑΔΜΗΕ και το αντικείμενο του SPV.
Πηγές κοντά στην ΕΔΕΥΕΠ, πάντως, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης του σχήματος, χωρίς ανοίγουν τα χαρτιά τους για το αν εν τέλει ο ΑΔΜΗΕ θα είναι εκτός.
Οι διαγωνισμοί και το θέμα του πληθωρισμού
Παράλληλα με το SPV, σημαντικά βήματα έχουν γίνει και για τη διαμόρφωση του πλαισίου των μελλοντικών διαγωνισμών.
Όπως ανέφερε η κ. Καραθανάση, μέσα στο καλοκαίρι εκδόθηκε υπουργική απόφαση που αφορά το βασικό πλαίσιο της διαγωνιστικής διαδικασίας.
Μεταξύ άλλων, καθορίζονται τα βασικά κριτήρια και οι όροι συμμετοχής των επενδυτών, ενώ προβλέπεται συσχέτιση των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης με τον πληθωρισμό.
Παράλληλα, τίθεται ανώτατο όριο στον αριθμό των περιοχών που μπορεί να κερδίσει ένας επενδυτής, με στόχο να διατηρηθούν υγιείς οι συνθήκες ανταγωνισμού.
Σύμφωνα με την ίδια, θα ακολουθήσει δεύτερη υπουργική απόφαση, η οποία θα εξειδικεύσει περαιτέρω το πλαίσιο πριν από την έναρξη των διαγωνιστικών διαδικασιών.
Το μεγάλο «κλειδί» των 2,35 GW
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που έπρεπε να αντιμετωπιστούν από νωρίς ήταν ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος.
Τα υπεράκτια αιολικά δεν μπορούν να αποτελέσουν επενδυτικά ώριμα έργα εάν, όταν ολοκληρωθούν, δεν υπάρχει δυνατότητα μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας που θα παράγουν.
Για τον λόγο αυτό, έχει δεσμευτεί ηλεκτριός χώρος συνολικής ισχύος 2,35 GW, υπερβαίνοντας τον αρχικό στόχο των 1,9 GW. Η σχετική απόφαση προβλέπει κατανομή της ισχύος σε επιμέρους θαλάσσιες περιοχές και ενδεικτικά σημεία σύνδεσης.
Η κατανομή περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, 600 MW στο Θρακικό Πέλαγος, 500 MW στα Δωδεκάνησα, 300 MW στην Κεντρική Εύβοια, 250 MW στην Κρήτη, 250 MW στις Κυκλάδες, 250 MW στην ευρύτερη περιοχή Κυκλάδων και Νοτίου Ευβοϊκού και 200 MW στον Πατραϊκό Κόλπο.
Η συγκεκριμένη δέσμευση δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι τα έργα εξασφαλίζουν απεριόριστη απορρόφηση της παραγωγής τους. Όπως έχει διευκρινιστεί, τα υπεράκτια αιολικά θα υπόκεινται στους κανόνες λειτουργίας του συστήματος και στις πιθανές περικοπές παραγωγής που ισχύουν για τις μονάδες ΑΠΕ.
Παρά ταύτα, η ύπαρξη διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου από το στάδιο του σχεδιασμού αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για την επενδυτική ωρίμανση των έργων.
Προ των πυλών δύο μελέτες
Η ΕΔΕΥΕΠ εξετάζει ήδη τις ευρύτερες επιπτώσεις των υπεράκτιων αιολικών. Μία από τις μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη αφορά τα οφέλη των υπεράκτιων αιολικών σε επίπεδο ηλεκτρικού συστήματος.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο τα έργα μπορούν να συμβάλουν στην ευστάθεια του συστήματος, να επηρεάσουν τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, να μειώσουν τις ανάγκες εισαγωγών και να ενισχύσουν το εξαγωγικό δυναμικό.
Η δεύτερη μελέτη αφορά τις λιμενικές υποδομές και την εφοδιαστική αλυσίδα. Στόχος είναι να καταγραφεί η υφιστάμενη κατάσταση και να εντοπιστούν τα κενά που πρέπει να καλυφθούν, ώστε η χώρα να είναι σε θέση να υποστηρίξει όχι μόνο τα πρώτα έργα των περίπου 2 GW, αλλά και έναν πιθανό μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της τάξης των 4-5 GW.
Το ζητούμενο είναι να προσδιοριστεί πού υπάρχει πραγματική ανάγκη για επενδύσεις, σε ποιους τομείς και με ποια χρηματοδοτικά εργαλεία.
Οι τέσσερις πυλώνες της ελληνικής στρατηγικής
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΔΕΥΕΠ δίνει έμφαση σε τέσσερις βασικούς άξονες για την ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών στη χώρα μας.
Ο πρώτος είναι η ενεργειακή ασφάλεια, καθώς κάθε μεγαβατώρα που παράγεται από εγχώριους ενεργειακούς πόρους περιορίζει την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και παράλληλα ενισχύει την εγχώρια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ.
Ο δεύτερος άξονας αφορά τις λιμενικές υποδομές, καθώς όπως ανέφερε η κ. Καραθανάση, χωρίς κατάλληλα λιμάνια δεν μπορεί να αναπτυχθεί ένας ολοκληρωμένος κλάδος υπεράκτιων αιολικών.
Οι ανάγκες δεν περιορίζονται σε μια απλή λιμενική εγκατάσταση, αλλά περιλαμβάνουν αποθηκευτικούς χώρους, ανυψωτικά μέσα και υποδομές και υπηρεσίες συντήρησης.
Ο τρίτος πυλώνας είναι η εφοδιαστική αλυσίδα, με την ΕΔΕΥΕΠ να τονίζει πως το ζητούμενο δεν είναι μόνο να μετρηθεί η ισχύς που θα εγκατασταθεί, αλλά και η προστιθέμενη αξία που θα δημιουργηθεί στην ελληνική οικονομία.
Ο τέταρτος άξονας είναι τα δίκτυα. Η μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας από τα σημεία παραγωγής προς τους καταναλωτές απαιτεί κατάλληλες υποδομές και, σύμφωνα με την κ. Καραθανάση, ο σχεδιασμός αυτών των υποδομών πρέπει να ξεκινά από τα πρώτα στάδια ανάπτυξης των έργων.
