Το 78σέλιδο πόρισμα για τις ευθύνες της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι, κατέθεσε σήμερα στον προϊστάμενο της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών Ηλία Ζαγοραίο, ο αντιστράτηγος ε.α Ανδριανός Κουρμπάτσης, ο οποίος διενήργησε πραγματογνωμοσύνη και αυτοψία κατ’ εντολήν δυο οικογενειών θυμάτων με πληρεξούσιο δικηγόρο τον Αντ. Φούσσα.
Ο πραγματογνώμονας αναφέρει πως όταν φτάσουν στα χέρια του όλα τα στοιχεία θα επανέλθει με νεότερη συμπληρωματική αναφορά. Ο πραγματογνώμονας εντοπίζει μια σειρά από εγκληματικά λάθη, ενέργειες και παραλείψεις οι οποίες σε συνδυασμό με τις στρεβλώσεις στην οργανωτική δομή του μηχανισμού της πολιτικής προστασίας της χώρας, είχε ως αποτέλεσμα να επηρεάσουν σημαντικά τον δασοπυροσβεστικό μηχανισμό κατά τη διάρκεια της φονικής πυρκαγιάς.
Ειδικότερα, το πόρισμα εντοπίζει λάθη και ευθύνες στην Γενική Γραμματεία πολιτικής Προστασίας, στο Πυροσβεστικό Σώμα, στην ΕΛΑΣ, στους Δήμους και στις Περιφέρειες χωρίς να αποκλείει ευθύνες και σε άλλες αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες. Το έλλειμμα εντοπίζεται κυρίως, σύμφωνα με τον πραγματογνώμονα, στον συντονισμό, την επικοινωνία και τη συνεργασία των εμπλεκόμενων δυνάμεων της πολιτικής προστασίας της χώρας η οποία δεν κατόρθωσε από τη λήξη της προηγούμενης αντιπυρικής περιόδου μέχρι και την έναρξη της τρέχουσας να είναι στην πράξη και όχι επί ασκήσεως κατάλληλα και έγκαιρα προετοιμασμένη και να βρίσκεται πάντα ετοιμοπόλεμη και σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας όταν οι περιστάσεις απαιτούν.
Οι ευθύνες
«Ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της χώρας γενικά δεν λειτούργησε κατά τα προβλεπόμενα από το σχετικό νόμο και σύμφωνα με τις σχετικές Εγκυκλίους σε όλες τις φάσεις της αντιμετώπισης της ως άνω πυρκαγιάς και γενικά της διαχείρισης του εν λόγω καταστροφικού φαινομένου και κρίσης, αφού δεν ανταποκρίθηκε αποτελεσματικά και με επάρκεια στην εκ του νόμου αποστολή του και τις προβλεπόμενες από αυτόν αρμοδιότητές του», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο πόρισμα.
«Τα ως άνω σοβαρά εγκληματικά λάθη, ενέργειες, παραλείψεις, ολιγωρίες, αρρυθμίες και δυσλειτουργίες εντοπίζονται κυρίως στη ΓΓΠΠ, στο Π.Σ., στην Ελληνική Αστυνομία, και στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Περιφέρεια και Δήμους), – όχι βέβαια ότι οι λοιπές δυνάμεις πολιτικής προστασίας λειτούργησαν αποτελεσματικά και στο βαθμό των δυνατοτήτων τους – όπως αυτές προσδιορίστηκαν και εξειδικεύτηκαν αναλυτικά ανωτέρω, χωρίς βέβαια να αποκλείεται και σε άλλες αρμόδιες κρατικές αρχές, φορείς και υπηρεσίες, αφού δεν έχουν περιέλθει σε γνώση μου όλα τα αιτούμενα απαραίτητα έγγραφα στοιχεία και πληροφορίες».
Και στη συνέχεια σημειώνεται: «Τα φαινόμενα δυσλειτουργίας, και το διαπιστούμενο επιχειρησιακό, υπό την ευρεία έννοια του όρου, έλλειμμα, εντοπίζεται κυρίως σε δράσεις συντονισμού, επικοινωνίας και συνεργασίας των εμπλεκομένων δυνάμεων πολιτικής προστασίας καθώς και σε λάθη, ενέργειες και παραλείψεις κατά τις δράσεις ετοιμότητας, κινητοποίησης και αντιμετώπισης και γενικά της διαχείρισης της κρίσης εκ του καταστροφικού αυτού φαινομένου».
Ο πρώην υπαρχηγός της Πυροσβεστικής αναφέρεται και στον μηχανισμό της Πολιτικής Προστασίας, για τον οποίο επισημαίνει:
«Αποδείχθηκε εν τέλει και εκ του αποτελέσματος, ότι κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από τη λήξη της προηγούμενης αντιπυρικής περιόδου μέχρι και την έναρξη της τρέχουσας αντιπυρικής περιόδου, δεν κατόρθωσε, όπως επιβάλλονταν εκ του νόμου και της αποστολής του αλλά και των σχετικών Εγκυκλίων της ΓΓΠΠ, να είναι στην πράξη -και όχι επί ασκήσεως- κατάλληλα και έγκαιρα προετοιμασμένος και επαρκώς επιχειρησιακά οργανωμένος και να βρίσκεται πάντοτε ετοιμοπόλεμος και σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας, όταν οι περιστάσεις το απαιτούν.
Όπως π.χ. όταν ο δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς σε μια περιοχή, όπως για παράδειγμα στην Αττική την 23η Ιουλίου 2018, είναι υψηλός (Κατηγορία Κινδύνου 4), προκειμένου να αντιμετωπίσει και γενικά να διαχειριστεί και μάλιστα στην ίδια ή έστω και σε άλλη Περιφέρεια ταυτόχρονα δύο μεγάλες καταστροφές, λόγω δασικών πυρκαγιών και με την έκταση και ένταση σαν αυτές που εκδηλώθηκαν στην Κινέτα και στο Νταού Πεντέλης – Καλλιτεχνούπολη – Ν. Βουτζά – Μάτι – Κόκκινο Λιμανάκι.
Και αυτό στην προκειμένη περίπτωση δεν ήταν απλά μόνο εμφανέστατο στις καταστροφικές πυρκαγιές της 23 Ιουλίου 2018, ότι δηλαδή ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας, ως αρμόδιος μηχανισμός του Κράτους για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών και λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και διαχείρισης των συνεπειών λόγω δασικών πυρκαγιών, έτσι ώστε να υπάρχει άμεσος έλεγχος αυτών που ενδέχεται να εκδηλωθούν κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δεν ήταν προετοιμασμένος για τη λήψη κατάλληλων μέτρων και ανάληψη αποτελεσματικών δράσεων, αλλά πρωτίστως και το σημαντικότερο είχε άμεσες επιπτώσεις στις απώλειες εκ της συγκεκριμένης καταστροφής, που απολογιστικά μέχρι σήμερα αριθμούν 96 ανθρώπινα θύματα, 31 άλλους σοβαρά τραυματίες καθώς και μεγάλης έκτασης ζημιές σε δομές, υποδομές και περιουσίες πολιτών και το φυσικό περιβάλλον».
Τα αίτια της πυρκαγιάς
Σε ότι έχει να κάνει με την αιτία εκδήλωσης της πυρκαγιάς τονίζεται ότι κάτοικος της περιοχής επιχείρησε να κάψει χόρτα και κλαδιά αλλά «το πιθανότερο δεν έσβησε αποτελεσματικά, δηλαδή με επάρκεια ποσότητας νερού καθώς και κάλυψη με ικανή ποσότητα χώματος, τα υπολείμματα της καύσης και με την ενίσχυση των ανέμων τις μεσημβρινές-μεταμεσημβρινές ώρες… ανέφλεξαν (πυροδότησαν) την παρακείμενη καύσιμη ύλη χαμηλού κυρίως ύψους (κυρίως ξερά χόρτα, αλλά και μικρό διάσπαρτο αριθμό πεύκων)».
Τονίζεται το γεγονός πως δεν υπήρξε η κατάλληλη προετοιμασία σύμφωνα με το σχέδιο «Ξενοκράτης» για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών και φυσικών καταστροφών. Αυτό σε συνδυασμό με την έλλειψη συντονισμού, ήδη από την προηγούμενη ημέρα της πυρκαγιάς, στις 22 Ιουλίου, παρά το ότι υπήρξε ενημέρωση προς τους δήμους ότι ο βαθμός επικινδυνότητας για πυρκαγιά ήταν στο τέσσερα λόγω των θυελλωδών ανέμων, φαίνεται -κατά τον τεχνικό σύμβουλο- να συνετέλεσε στην καταστροφή.
