Το ζήτημα των περίφημων «οικιστικών πυκνώσεων», δηλαδή των χωριών αυθαιρέτων που βρίσκονται εντός δασών και δασικών εκτάσεων, μπαίνει και πάλι στο «μικροσκόπιο» του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Το θέμα είχε ανοίξει για πρώτη φορά πριν από μια δεκαετία, ήτοι το 2016, από τον τότε αναπληρωτή υπουργό κ. Γιάννη Τσιρώνη, ο οποίος εισήγαγε τη σχετική ρύθμιση ως ρυθμιστικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των αυθαίρετων οικισμών εντός δασικής γης.
Ωστόσο, έως σήμερα το πρόβλημα δεν έχει ακόμη διευθετηθεί, καθώς η καταγραφή των αυθαιρέτων δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να ξεκαθαριστεί ποια ακίνητα θα μπορούσαν να διατηρηθούν και ποια θα έπρεπε να κατεδαφιστούν, με συνέπεια οι δασικοί χάρτες να κυρώνονται με… κενά.
Αποτυχημένες προσπάθειες και η «μαύρη τρύπα» των αυθαιρέτων
Η υπόθεση είχε επανέλθει στο προσκήνιο προ διετίας όταν ο πρώην υπουργός κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, είχε επισημάνει ότι η πολιτική για τις «οικιστικές πυκνώσεις» δεν είχε φέρει αποτέλεσμα και πρέπει να αλλάξει.
Σήμερα, αυτά τα… χωριά αυθαιρέτων είναι αποτυπωμένα ως πολύγωνα στους δασικούς χάρτες. Ωστόσο, ποτέ δεν καταγράφηκαν ένα προς ένα τα παράνομα κτίσματα που περιλαμβάνονται σε αυτά. Έτσι εξακολουθούν να αποτελούν μια «μαύρη τρύπα» στο κεφάλαιο διευθέτησης της… ανοιχτής πληγής των αυθαιρέτων εντός των ελληνικών δασών.
Η τελευταία αποτυχημένη προσπάθεια επίλυσης του «γόρδιου δεσμού» ολοκληρώθηκε στις 31 Μαρτίου 2023 όταν «κλείδωσε», έπειτα από περίπου ένα εξάμηνο λειτουργίας της, η ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα για τις δηλώσεις δασικών αυθαιρέτων, την οποία διαχειριζόταν το Ελληνικό Κτηματολόγιο.
Οι ιδιοκτήτες που είχαν ανεγείρει αυθαίρετα σε δάση και δασικές εκτάσεις δεν ανταποκρίθηκαν μαζικά στο κάλεσμα για δηλώσεις, παρά το γεγονός ότι η διαδικασία παρείχε προσωρινή προστασία από κατεδαφίσεις και πρόστιμα έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας που θα έκρινε εάν μπορούσαν ή όχι να διατηρηθούν.
Η αριθμητική των δασικών αυθαιρέτων
Ειδικότερα, είχαν υποβληθεί μόλις 3.870 αιτήματα για δασικά αυθαίρετα που αντιστοιχούν σε έκταση περίπου 5.000 στρεμμάτων, δηλαδή λιγότερο από το 1% των συνολικά 600.000 στρεμμάτων που εκτιμάται ότι καταλαμβάνουν οι αυθαιραιτουπόλεις στις δασικές περιοχές της χώρας που τσιμεντώθηκαν. Στην Αττική, οι δασικοί οικισμοί αυθαιρέτων καταλαμβάνουν 116.000 στρέμματα.
Ανοίγει και πάλι η πλατφόρμα
Πρόθεση του υπουργείου είναι να ανοίξει εκ νέου η σχετική ψηφιακή πλατφόρμα των δηλώσεων, δίνοντας πιο αναλυτικές οδηγίες και πληροφορίες ώστε να προσελκύσει περισσότερους αυθαιρετούχους να υποβάλλουν αιτήματα «τακτοποίησης». Η νέα φάση των δηλώσεων και της καταγραφής αποτελεί κρίσιμη προσπάθεια για την αντιμετώπιση ενός ζητήματος που παραμένει διαχρονική εκκρεμότητα για τα ελληνικά δάση.
Οι περιοχές με τη μεγαλύτερη πίεση
Πάντως, τα λίγα διαθέσιμα στοιχεία για τα αυθαίρετα δασικά χωριά δείχνουν ότι τις μεγαλύτερες πιέσεις δέχονται η Περιφέρεια Αττικής (στους δήμους Μεγαρέων, Κρωπίας, Σαλαμίνας, Μαραθώνα, Ωρωπού κλπ.), η Κεντρική Μακεδονία, με επίκεντρο τη Χαλκιδική, η Κορινθία, η Εύβοια και η Βοιωτία.
