Του Τάσου Δασόπουλου
Στις αμφιβολίες που εκφράζει από τις αρχές του 2025 σχετικά με την επιτυχία του ελληνικού σχεδίου για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, επανήλθε η Τράπεζα της Ελλάδας μέσα από την ετήσια έκθεση του διοικητή για το 2025, θεωρώντας φιλόδοξο τον στόχο για αξιοποίηση των 36,6 δισ. ευρώ του Ταμείου.
Η Έκθεση παραδέχεται ότι η Ελλάδα σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο έναντι των υπόλοιπων χωρών της ΕΕ, ως προς την εκπλήρωση σχετικών οροσήμων και στόχων και την είσπραξη των δόσεων, όπως αντικατοπτρίζεται και στη σχετική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μετά την εκταμίευση της 6ης δόσης των επιχορηγήσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2025, η Ελλάδα έχει λάβει συνολικά 23,4 δισ. ευρώ (65% των διαθέσιμων πόρων έναντι 59% κατά μέσο όρο στην ΕΕ), εκ των οποίων 12 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις (66% του συνόλου των επιχορηγήσεων) και 11,4 δισ. ευρώ σε δάνεια (64% του συνόλου των δανείων), έχοντας ολοκληρώσει το 46% των συμφωνημένων στόχων/οροσήμων (έναντι 45% κατά μέσο όρο στην ΕΕ).
Τον Δεκέμβριο του 2025, η Ελλάδα κατέθεσε διπλό αίτημα πληρωμής από τον RRF ποσού ύψους 1,17 δισ. ευρώ, που αφορά το 7ο αίτημα επιχορηγήσεων (883,9 εκατ. ευρώ) και το 6ο αίτημα δανείων (293,8 εκατ. ευρώ), το οποίο εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2026 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά την επιτυχημένη ολοκλήρωση 26 οροσήμων και στόχων. Μετά την είσπραξη του σχετικού ποσού, η Ελλάδα θα έχει απορροφήσει το 68,3% των διαθέσιμων πόρων, έχοντας ολοκληρώσει το 53% των συμφωνημένων στόχων/οροσήμων.
Το σκέλος των δανείων
Εκ της θέσης της, η Τράπεζα της Ελλάδας δίνει μεγαλύτερη έμφαση στο κομμάτι των δανείων ύψους 17,73 δισ. ευρώ, τα οποία έχει εξασφαλίσει η χώρα. Τονίζει συγκεκριμένα ότι από το σύνολο των δανείων, αυτά που έχουν συμβασιοποιηθεί φτάνουν τα 9,5 δισ. ευρώ (ή 86% των συνολικών εισπράξεων δανείων). Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, θα έπρεπε σε αυτό το χρονικό σημείο να είχαν συμβασιοποιηθεί δάνεια ύψους 13,3 δισ. ευρώ, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι για την κατάθεση όλων των αιτημάτων χρηματοδότησης από το δανειακό σκέλος.
Στο σημείο αυτό σημειώνεται ότι κατόπιν συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ορίστηκε η 29η Μαΐου 2026 ως καταληκτική ημερομηνία σύναψης δανειακών συμβάσεων. Με αυτό το δεδομένο, η έκθεση θεωρεί ότι ο στόχος απορρόφησης του συνόλου των δανείων του ΤΑΑ “κρίνεται εξαιρετικά φιλόδοξος, δεδομένου του μέχρι τώρα ρυθμού υπογραφής συμβάσεων”. Επισημαίνεται ότι οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις θα συνεχιστούν μέχρι και το 2029, με συμφωνία και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τούτο με δεδομένο ότι οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις ανέρχονταν στο τέλος Φεβρουαρίου σε 5,6 δισ. ευρώ. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει αναφορά για τα 2 δισ. από τα δάνεια του ΤΑΑ, τα οποία θα μεταφερθούν στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα μόλις πιστοποιηθεί από τις Βρυξέλλες και τα οποία θα μπορούν επίσης να εκταμιευτούν σταδιακά μέχρι και το 2029.
Επιχορηγήσεις
Στο σκέλος των επιχορηγήσεων, η έκθεση παραδέχεται ότι οι εκταμιεύσεις επιταχύνθηκαν σημαντικά έναντι του 2024. Ειδικότερα, μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, είχε καταβληθεί ποσό ύψους 7,3 δισ. ευρώ (ή 61% των εισπράξεων επιχορηγήσεων) στους τελικούς δικαιούχους, ενώ μέχρι τον Φεβρουάριο του 2026, επιπλέον 6,6 δισ. ευρώ μεταβιβάστηκαν από τον Κρατικό Προϋπολογισμό προς τους φορείς εντός και εκτός της γενικής κυβέρνησης.
“Ωστόσο”, σημειώνεται, “η πλήρης απορρόφηση των σχετικών πόρων προϋποθέτει την είσπραξη μέσα στο 2026 ποσού ύψους 11,3 δισ. ευρώ (εκ των οποίων 5,3 δισ. ευρώ για επιχορηγήσεις και 6 δισ. ευρώ για δάνεια) με την επιτυχημένη εκπλήρωση 164 στόχων και οροσήμων, γεγονός που κρίνεται εξαιρετικά φιλόδοξο”. Μάλιστα, εκτιμάται ότι τα έργα τα οποία δεν θα προλάβουν να ολοκληρωθούν με τα κονδύλια του ΤΑΑ, θα μεταφερθούν στο εθνικό σκέλος του ΠΔΕ και είναι πιθανό να επηρεάσουν τα δημοσιονομικά μεγέθη. Παρόλα αυτά, αναφέρεται και η τελευταία αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με στόχο την πλήρη απορρόφηση των στόχων του ΤΑΑ.
Τέλος, τονίζεται ότι η απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων μέσα από το υπό διαπραγμάτευση Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ (2028-2034), καθώς και από ευρωπαϊκά ταμεία όπως είναι το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων (2026-2032), που έχει εγκριθεί, θα συμβάλει καθοριστικά ώστε να διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική τα επόμενα έτη.
