Του Τάσου Δασόπουλου
Με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας να έχει μπει πλέον στην τελευταία πράξη πριν την ολοκλήρωσή του, με την υλοποίηση των τελευταίων 123 οροσήμων και τη διεκδίκηση της 9ης δόσης συνολικού ύψους 6,7 δισ. ευρώ, το βλέμμα του οικονομικού επιτελείου στρέφεται στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) του 2027.
Τα κονδύλια που αναμένεται να εγκριθούν επίσημα στις αρχές Σεπτεμβρίου και να φτάσουν στα ταμεία του κράτους έως τα τέλη Σεπτεμβρίου θα ανέρχονται σε περίπου 4,6 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 865 εκατ. ευρώ θα είναι επιχορηγήσεις και τα 3,68 δισ. ευρώ δάνεια. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση, αφού ολοκληρώσει και τα τελευταία 123 ορόσημα, θα υποβάλει το 9ο και τελευταίο αίτημα για συνολικά 6,7 δισ. ευρώ (4,4 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις και 2,3 δισ. ευρώ δάνεια) έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ η 8η εκταμίευση, αν όλα πάνε καλά, θα γίνει κανονικά έως τα τέλη Δεκεμβρίου.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η ολοκλήρωση του ΤΑΑ θα δημιουργήσει ένα κενό περίπου 6 δισ. ευρώ στις δημόσιες επενδύσεις το 2026 και το 2027. Ειδικότερα, ο προϋπολογισμός των δημόσιων επενδύσεων από τα 16,7 δισ. ευρώ φέτος θα μειωθεί στα 10,6 δισ. ευρώ το 2027. Η δυνατότητα να καλυφθεί το μεγαλύτερο μέρος αυτής της διαφοράς υπάρχει, αλλά θα απαιτήσει μέγιστη ετοιμότητα για να υπάρξει αποτέλεσμα μέσα στον επόμενο χρόνο, ο οποίος είναι και “εκλογικός”.
Οι πηγές του επόμενου ΠΔΕ
Μια ανέλπιστη ευκαιρία, ήρθε με τη δυνατότητα για ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης ζήτησε την επέκταση της ρήτρας διαφυγής, εκτός από τις αμυντικές δαπάνες και για την ενέργεια για επενδύσεις 1 δισ. ευρώ την διετία 2027 – 2028 οι οποίες θα χρηματοδοτηθούν με εθνικούς πόρους. Τα έργα που θα χρηματοδοτηθούν θα πρέπει να αποφασιστούν μέσα στο φθινόπωρο.
Η δεύτερη νέα πηγή δημόσιων επενδύσεων θα είναι τα τρία νέα κοινοτικά ταμεία για το κλίμα: Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης τα οποία μπορούν να κινητοποιήσουν εθνικούς και κοινοτικούς πόρους συνολικού ύψους 10 δισ. ευρώ. Και εδώ το ζητούμενο είναι η γρήγορη ωρίμανση και η υποβολή έργων το ταχύτερο δυνατό, τα οποία θα ολοκληρωθούν ως το 2032.
Η τρίτη νέα πηγή αύξησης του ΠΔΕ είναι το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης των 23 δισ. ευρώ, το οποίο θα απαιτήσει επίσης ταχεία έγκριση έργων ώστε να γίνουν επενδύσεις εθνικής σημασίας.
Η επιτάχυνση του ΕΣΠΑ 2021 -2027
Από τους ήδη θεσμοθετημένους κοινοτικούς πόρους των 26 δισ. ευρώ για την Ελλάδα, έχουν απορροφηθεί μέχρι τώρα 7 δισ. ευρώ σε έργα και δράσεις και απομένουν πλέον να απορροφηθούν άλλα 19 εκ ευρώ. Ειδικότερα, το 2027 θα πρέπει να απορροφηθούν πόροι ύψους 6,35 δισ. ευρώ, το 2028 θα απορροφηθούν 6,85 δισ. ευρώ και το 2029 7,7 δισ. ευρώ .
Μια νέα ώθηση δίνει η ολοκλήρωση της ανακατεύθυνσης πόρων συνολικού ύψους 2,13 δισ. ευρώ στους τέσσερις τομείς στους οποίους δίνει προτεραιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (προσιτή στέγη, διαχείριση υδάτων, υποδομές διπλής χρήσης και καινοτομία) η οποία εγκρίθηκε πρόσφατα. Μάλιστα η έγκριση, έφερε πρόωρα στα δημόσια ταμεία προκαταβολή ύψους 650 εκατ. ευρώ και παράταση ολοκλήρωσης των νέων έργων του προγράμματος μέχρι και το 2030.
Το επόμενο ΕΣΠΑ
Το επόμενο χρηματοδοτικό εργαλείο που αναμένει η Ελλάδα, είναι το επόμενο ΕΣΠΑ, δηλαδή το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, το οποίο σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα φτάσει τα 26 δισ. ευρώ, δηλαδή όσο περίπου είναι και το τρέχον πρόγραμμα.
Ωστόσο, ένα κρίσιμο στοιχείο σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν είναι ότι θα πρέπει τα κονδύλια του Ταμείου Συνοχής να παραμείνουν διακριτά από τα κονδύλια των αγροτικών επιδοτήσεων.
