Κραυγή κινδύνου για ένα μεγάλο μέρος των προστατευόμενων περιοχών της χώρας εκπέμπουν περιβαλλοντικές οργανώσεις, αφού, όπως υποστηρίζουν, σε περίπτωση που ψηφιστεί νομοσχέδιο, το οποίο προωθείται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, θα υπάρχει η δυνατότητα να επεκταθούν σχέδια πόλης μέχρι στο 20% των ζωνών βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων, που ανήκουν στο πανευρωπαϊκό δίκτυο Natura.
Σε μεγαλύτερο κίνδυνο βρίσκονται προστατευόμενες περιοχές που γειτνιάζουν με μεγάλα αστικά κέντρα, στις οποίες μπορεί να ξεφυτρώσει σειρά κατοικιών ή άλλων δραστηριοτήτων καθώς και οι περιοχές που είναι όμορες με σημεία ιδιαίτερης τουριστικής ανάπτυξης, όπου ο κίνδυνος είναι να αναγερθούν, μεταξύ άλλων, μέχρι και κολοσσιαίες ξενοδοχειακές μονάδες.
Σε περίπτωση που δεν αποσυρθούν οι επίμαχες διατάξεις από το νομοσχέδιο, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις θεωρούν ως μία πολύ πιθανή επιλογή τους την προσφυγή στη Δικαιοσύνη.
«Η κυβέρνηση της χώρας, αλλά, δυστυχώς, το ίδιο συμβαίνει και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, εδώ και χρόνια κινείται σταθερά προς την κατεύθυνση χαλάρωσης των περιβαλλοντικών όρων και των προϋποθέσεων για τη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών. Και αυτό συμβαίνει σε μία χώρα, η οποία φαίνεται ότι είναι ούτως ή άλλως ανήμπορη να διαχειριστεί επαρκώς τις προστατευόμενες περιοχές, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την πρόσφατη δηλητηρίαση των πουλιών και των ζώων στο δάσος της Δαδιάς. Δυστυχώς, το συγκεκριμένο νομοσχέδιο προωθεί τη συμβατότητα μεταξύ πολεοδόμησης και περιοχών προστασίας, κάτι που αναμφισβήτητα θα γίνει σε βάρος των λόγων που αυτές οι περιοχές κηρύχθηκαν προστατευόμενες», σημειώνει στο ethnos.gr ο γενικός συντονιστής της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Καλλιστώ», Σπύρος Ψαρούδας.
Οκτώ χρόνια δεν ολοκληρώθηκαν οι περιβαλλοντικές μελέτες
Κατά τον ίδιο, η έλλειψη ουσιαστικής προστασίας ευαίσθητων περιβαλλοντικά περιοχών στη χώρα φαίνεται και από το γεγονός ότι εδώ και οκτώ χρόνια, από το 2018, δεν έχουν ολοκληρωθεί οι ειδικές μελέτες προστασίας τους. Όπως υποστηρίζει ο κ. Ψαρούδας, αυτές οι μελέτες θα άνοιγαν το δρόμο για την έκδοση προεδρικών διαταγμάτων, οι οποίες θα έθεταν το πλαίσιο για τον καθορισμό όρων ουσιαστικής προστασίας των ευαίσθητων περιβαλλοντικά περιοχών.
«Από τη στιγμή που δεν ολοκληρώθηκαν από το 2018 οι ειδικές μελέτες, το αποτέλεσμα είναι να κάνει πολεοδομικά, ό,τι θέλει ο καθένας σε τμήματα προστατευόμενων περιοχών. Η διαβούλευση για το προς ψήφιση νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας διήρκησε μόλις 15 ημέρες, εκ των οποίων οι εφτά ήταν η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα. Αυτό είναι πολύ μικρό χρονικό διάστημα για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα. Πλέον ολοκληρώθηκε η διαβούλευση, αναμένουμε να ψηφιστεί ο νόμος και βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο μέχρι και το 20% των ζωνών βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων, που ανήκουν στις Natura. Αυτό το 20% μπορεί να αφορά πολύ μεγάλες εκτάσεις. Σε χειρότερη θέση βρίσκονται, βέβαια, τμήματα των ζωνών αυτών που γειτνιάζουν με αστικά κέντρα και με ανεπτυγμένες τουριστικά περιοχές, αφού σε αυτές θα υπάρχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για επέκταση των σχεδίων πόλης», τονίζει ο κ. Ψαρούδας.
Ο γενικός συντονιστής της «Καλλιστώ» σημειώνει ακόμα ότι μία επέκταση σχεδίου πόλης σε ζώνη βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων θα μπορούσε να γίνει, μόνο αν υπήρχαν πολύ σοβαροί λόγοι υπέρ του δημοσίου ενδιαφέροντος.
«Αν υπήρχε μία πολύ ανάγκη επέκτασης του σχεδίου πόλης σε αυτές τις ζώνες, προκειμένου να κατασκευαστεί, για παράδειγμα, ένα νοσοκομείο ή ένα σχολείο, χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική, τότε θα ήταν διαφορετικά τα πράγματα. Αλλά, βέβαια, θα πρέπει να αναφερόμαστε μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Για την πολεοδόμηση έως και του 20% των ζωνών βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων, με βάση το νομοσχέδιο δεν υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση και δεν είναι σαφής ο νόμος για τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες. Οι ζώνες βιώσιμης διαχείρισης βιώσιμων πόρων έχουν σήμερα μία χαλαρότερη προστασία αλλά δεν παύουν να προστατεύονται», αναφέρει ο κ. Ψαρούδας.
Τι προτείνουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις
Για το ζήτημα του υπό προώθηση νομοσχεδίου εξέδωσαν ανακοίνωση δώδεκα περιβαλλοντικές οργανώσεις (ΑΝΙΜΑ, Αρκτούρος, Αρχέλων, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ, iSea, MEDASSET, MedINNA, WWF Ελλάς), οι προτάσεις των οποίων συγκλίνουν στα εξής:
– Ρητή απαγόρευση πολεοδόμησης εντός προστατευόμενων περιοχών, με μόνο εξαιρετικές παρεκκλίσεις αποκλειστικά για λόγους υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος και μόνο στην περίπτωση που δεν υπάρχουν εναλλακτικές χωροθετήσεις.
– Ρητή απαγόρευση πολεοδομικών επεκτάσεων για εμπορικές, τουριστικές και βιομηχανικές χρήσεις.
– Σαφή μεθοδολογία τεκμηρίωσης για την αναγκαιότητα τέτοιων επεμβάσεων, σε σύνδεση με πολεοδομικά μεγέθη, χωρίς γενικές διατυπώσεις και οριζόντια ποσοστά.
– Δεσμευτική, ουσιαστική δέουσα εκτίμηση με πλήρη ανάλυση σωρευτικών επιπτώσεων πριν από κάθε πρόβλεψη ΤΠΣ.
– Ρητή πρόβλεψη ότι σε όλες τις ζώνες και σε όλες τις περιοχές Natura (ανεξάρτητα από το στάδιο χαρακτηρισμού τους και θέσπισης μέτρων προστασίας) απαγορεύεται η τακτοποίηση αυθαιρέτων, και βεβαίως η επέκταση οικισμών για λόγους νομιμοποίησης παράνομης δόμησης.
– Σαφή ιεράρχηση δραστηριοτήτων ανάλογα με τον βαθμό προστασίας των ζωνών, αυστηροποίηση και περιοριστική προσέγγιση στην περίπτωση των ΖΑΠΦ και εξειδίκευση όρων στις λοιπές ζώνες.
