«Λιτά κτίρια στη δημοκρατία, ογκώδη στη δικτατορία»

τα δημόσια κτίρια χτίζονται πιο λιτά και «μετρημένα» χωρίς να επιβάλλονται στον χώρο. Αντιθέτως, τα ογκώδη και επιβλητικά δημόσια κτίρια αποτελούν τη συνισταμένη των δικτατορικών καθεστώτων, υποδηλώνοντας την κρατική αυθεντία και την υπεροχή του κράτους έναντι του πολίτη, ο οποίος πολίτης στα καθεστώτα αυτά πρέπει να αισθάνεται δέος στη θέα των μνημειωδών κτιρίων και να έχει την αίσθηση ότι είναι πολύ μικρός και αδύναμος απέναντι στην υπερέχουσα κρατική εξουσία» τόνισε ο δικηγόρος και πρόεδρος του Δ.Σ. Συλλόγου «Λαογραφικό Ιστορικό Μουσείο Λάρισας», Αστέριος Λαχανάς, αναφερόμενος στο νέο βιβλίο του καθηγητή της Νομικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Σπύρου Βλαχόπουλου.
Το νέο βιβλίο του κ. Βλαχόπουλου, με τίτλο «Χτίζοντας το Πολίτευμα, Η Πολιτειακή Ταυτότητα της Αρχιτεκτονικής» (από τις Εκδόσεις Ευρασία) παρουσιάστηκε χθες βράδυ στο Λαογραφικό Μουσείο Λάρισας – Γιώργου και Λένας Γουργιώτη σε εκδήλωση που διοργάνωσαν, ο Σύλλογος «Λαογραφικό Ιστορικό Μουσείο Λάρισας», ο Δικηγορικός Σύλλογος Λάρισας και το ΤΕΕ Κεντρικής – Δυτικής Θεσσαλίας.
Την εκδήλωση συντόνισε η διευθύντρια του Λαογραφικού Ιστορικού Μουσείου Λάρισας Φανή Καλοκαιρινού, σημειώνοντας ότι «η νομική και η αρχιτεκτονική, δύο επιστήμες χωρίς συνάφεια, συσχετίζονται και αλληλοεπιδρούν σε μια πολύ ιδιαίτερη και ενδιαφέρουσα διεπιστημονική προσέγγιση». Ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Λαρισαίων, Πάνος Σάπκας, απευθύνοντας χαιρετισμό σημείωσε ότι για τον συγγραφέα «ένα κτίριο δεν είναι απλώς ένα κτίριο. Έχει χαρακτήρα, έχει σημασία αν είναι ογκώδες ή ψηλό, για ποια χρήση προορίζεται και πώς μπορεί να καταλήξει. Αρκεί, να σταθούμε και να αναρωτηθούμε, τι φανερώνει, τι αντικατοπτρίζει, εν τέλει τι μηνύματα εκπέμπει;» προσθέτοντας ότι «στο βιβλίο αποκαλύπτεται η διαλεκτική ανάμεσα στο πολίτευμα και την αρχιτεκτονική. Για παράδειγμα, η σχέση δημοκρατίας και κτιριακού όγκου «είναι αντιστρόφως ανάλογη». «Αρχιτεκτονική και δημοκρατία συναντώνται στην τήρηση του ‘ανθρώπινου’ μέτρου» και στον σεβασμό στην ‘ανθρώπινη κλίμακα’». Ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Λάρισας, Τρύφων Τσάτσαρος στον χαιρετισμό του τόνισε ότι, ο συγγραφέας «παρά την εξαιρετικά λιτή και συνοπτική φράση που επέλεξε ως τίτλο, πέτυχε απόλυτα να προσελκύσει το ενδιαφέρον μου», τονίζοντας ακόμη την αναφορά του συγγραφέα πως «τα κτίρια νοηματοδοτούνται από το γενικότερο κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο , στο οποίο εντάσσονται και το οποίο μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνο. Ετσι, η αρχιτεκτονική και το συνταγματικό δίκαιο, συνδέονται μεταξύ τους και μάλιστα περισσότερο στενά απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς…».
Τέλος πρόεδρος του ΤΕΕ Κεντρικής και Δυτικής Θεσσαλίας, Νικ. Παπαγεωργίου, στον χαιρετισμό του τόνισε μεταξύ άλλων πως «είναι παραπάνω από σαφές ότι η Αρχιτεκτονική και η Πολιτεία είναι έννοιες με άμεση σύνδεση και συνάφεια. Οι επιρροές είναι άμεσες και αντικατοπτρίζουν τις αξίες, τις βασικές αρχές που επικρατούν σε κάθε εποχή. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι οι δύο φορείς που στηρίζουν τη σημερινή εκδήλωση, αποτελούν και τους βασικούς πρωταγωνιστές -κατά έναν απλουστευτικό τρόπο- των όσων πραγματεύεται το βιβλίο. Είναι οι Μηχανικοί που δομούν το περιβάλλον και οι Νομικοί που διαμορφώνουν το Σύνταγμα και τα πολιτεύματα. Και είναι πρόδηλο ότι υπάρχει αλληλεπίδραση του έργου τους.
Στο βιβλίο αναφέρθηκαν με εκτενείς ομιλίες τους, ο δρ Νομικής ΕΚΠΑ, δικηγόρος και πρόεδρος Δ.Σ. Συλλόγου «Λαογραφικό Ιστορικό Μουσείο Λάρισας», Αστέριος Λαχανάς, καθώς και ο καθηγητής και πρόεδρος Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, δρ Αναστάσιος Τέλλιος.ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Όπως σημειώνει ο συγγραφέας, «τα κτίρια νοηματοδοτούνται από το γενικότερο κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο, στο οποίο εντάσσονται και το οποίο μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου. Έτσι, η αρχιτεκτονική και το συνταγματικό δίκαιο συνδέονται μεταξύ τους και, μάλιστα, περισσότερο στενά απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς. Εξάλλου, η αρχιτεκτονική σκέψη έχει πολιτική διάσταση, με την έννοια ότι αποτυπώνει ένα σύνολο αξιών και την κατάσταση που επικρατεί κατά την πολιτειακή και ιστορική στιγμή της έκφρασής της.
Το βιβλίο αυτό «επιτρέπει στον αναγνώστη να αντιληφθεί την πολιτειακή διάσταση της αρχιτεκτονικής, κατανοώντας πώς η μορφή, κατασκευή και ιστορία των κτιρίων αντανακλούν τη συνταγματική πραγματικότητα. Πραγματεύεται θέματα, όπως τα αντιθετικά χαρακτηριστικά των κτιρίων στις δημοκρατίες και τις δικτατορίες, τη σχέση των κτιρίων με τις ατομικές ελευθερίες, τη διατήρηση της πολιτειακής μνήμης και τη χωροταξική διαμόρφωση των “ναών” της δημοκρατίας, δηλαδή των Κοινοβουλίων».