Τα πανέμορφα χωριά της Ιταλίας (και ενίοτε και της Ελβετίας) κινδυνεύουν να… εξαφανιστούν από τον χάρτη, μιας και οι νεότεροι κάτοικοί τους τα εγκαταλείπουν μαζικά, αναζητώντας περισσότερες ευκαιρίες στα αστικά κέντρα. Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις η αντίδραση των τοπικών αρχόντων και κοινωνιών είναι η ίδια: να χορηγήσουν χρηματικά κίνητρα σε ντόπιους και ξένους προκειμένου να κατοικήσουν στα χωριά, να δημιουργήσουν οικογένεια –εάν δεν έχουν ήδη– και να διαμορφώσουν μόνιμη εγκατάσταση εκεί. Αυτό που διαφέρει είναι το είδος των κινήτρων και των προϋποθέσεων είτε πρόκειται για 9.000 ευρώ ανά οικογένεια στη Λοκάνα της βόρειας Ιταλίας είτε για τα σπίτια με 1 ευρώ στη Σαρδηνία και στη Σικελία.
Ωστόσο, ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, ξεκινώντας από την Ελβετία, και συγκεκριμένα από το ειδυλλιακό χωριό Aλμπίνεν, στο καντόνι Βαλέ στο νότιο μέρος της χώρας. Στην καρδιά των ελβετικών Αλπεων, το Αλμπίνεν θεωρείται ένα όμορφο ορεινό χωριό, ενώ 6 χλμ. μακριά βρίσκονται οι διάσημες θερμές πηγές της Λόικερμπαντ. Το χωριό συνολικά λογίζεται μέρος της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελβετίας λόγω της αρχιτεκτονικής και της θέσεώς του. Ωστόσο, είναι αραιοκατοικημένο με μόλις 240 κατοίκους, ενώ μετά τις τελευταίες αποχωρήσεις έκλεισε το σχολείο του. Οι δουλειές είναι λίγες και οι νέοι μεταναστεύουν.
Ο δήμος του Αλμπίνεν προσδοκά να προσελκύσει τουλάχιστον δέκα οικογένειες τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με τον ιστότοπο www.daytranslations.com. Βάσει ορισμένων κριτηρίων, προσφέρει 22.200 ευρώ κατά κεφαλήν σε επίδοξους κατοίκους και 8.900 ευρώ για κάθε παιδί. Ποια είναι τα κριτήρια; Να μην ξεπερνούν σε ηλικία τα 45 χρόνια, να δεσμευθούν να μείνουν στο Αλμπίνεν για μια δεκαετία και να επενδύσουν τουλάχιστον 179.000 ευρώ για αγορά ή κατασκευή κατοικίας, η οποία θα είναι και η κύρια. Συν τοις άλλοις, εάν πρόκειται για ξένους, πρέπει να έχουν άδεια παραμονής. Στην ιταλική πλευρά των Αλπεων, τώρα, τα πράγματα είναι αρκετά απλούστερα, έως ένα βαθμό τουλάχιστον.
Στην πανέμορφη Λοκάνα στο Πιεμόντε, στη βόρεια Ιταλία, που συνορεύει με τη Γαλλία και την Ελβετία, ο δήμαρχος Τζιοβάνι Μπρούνο Ματιέτ προσφέρει σε ορίζοντα τριετίας έως και 9.000 ευρώ σε οικογένειες Ιταλών και ξένων που θα μετακομίσουν εκεί. Αρκεί να έχουν ένα παιδί και ελάχιστες ετήσιες αποδοχές 6.000 ευρώ. «Στις αρχές του 20ού αιώνα είχαμε 7.000 κατοίκους και σήμερα μετά βίας φθάνουμε τους 1.500, γιατί πολλοί φεύγουν για το Τορίνο να δουλέψουν στα εργοστάσια», λέει ο κ. Ματιέτ στο CNN. Στην Ιταλία συνολικά, στο πέρασμα των τελευταίων 30 ετών, ένα στα τέσσερα μικρά χωριά έχει εξαφανιστεί, ενώ σήμερα υπάρχουν 139 με λιγότερους από 150 κατοίκους. «Θέλουμε να προσελκύσουμε κυρίως νεαρά άτομα, αλλά και εν γένει επαγγελματίες που μπορούν να εργάζονται εξ αποστάσεως ή άλλους που θέλουν πραγματικά να αρχίσουν μια νέα δουλειά εδώ», παρατηρεί ο δήμαρχος της Λοκάνα. Η περιοχή είναι παράδεισος για υπαίθριες δραστηριότητες και μέρος του τεράστιου εθνικού αλπικού πάρκου Γκραν Παραντίζο. Μπορείς να κάνεις αναρρίχηση, πεζοπορία, κολύμπι, πατινάζ και ψάρεμα στη λίμνη Τσερεζόλε και ένα σωρό άλλα. Η Λοκάνα είναι πλούσια, χάρη στην υδροηλεκτρική ενέργεια, που παράγει και πουλάει στο δημόσιο.
Λίγο βορειότερα, στα ιταλοελβετικά σύνορα, ο Αλμπέρτο Πριόνι, δήμαρχος του Μποργκομετζαβάλε, προσφέρει εγκαταλελειμμένα κτίσματα –αγροικίες, αποθήκες, στάβλους κ.λπ.– αντί 1 ευρώ και μόνο, ενώ δίνει και χρήματα στους νεοφερμένους. «Η κωμόπολη δημιουργήθηκε το 2016 με τη συγχώνευση δύο υπό εξαφάνιση χωριών», λέει. «Αν και διαθέτουμε πολλά χρήματα για επενδύσεις, μας λείπουν η νεολαία και τα παιδιά. Ετσι για κάθε νεογέννητο προσφέρω 1.000 ευρώ και 2.000 ευρώ σε κάθε έναν που θα ξεκινήσει επιχείρηση εδώ». Βέβαια, όσοι σπεύσουν στο Μποργκομετζαβάλε, που σημαίνει «η πόλη στο μέσον της πεδιάδας», θα πρέπει να έχουν κεφάλαιο να επισκευάσουν τα κτίσματα εντός διετίας και να τα χρησιμοποιήσουν για εγκατάσταση και όχι ως θερινές κατοικίες.
Ωστόσο, η λύση αυτή ίσως να μην είναι βιώσιμη, όπως αναφέρει το CNN. «Οι ξένοι λατρεύουν την ομορφιά της Ιταλίας και λαχταρούν να ζουν σαν κάνουν συνεχώς διακοπές κάτω από τον ήλιο. Κι αυτό βραχυπρόθεσμα λειτουργεί. Εντούτοις, χρειάζεται μακρόπνοος σχεδιασμός ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών, ώστε να μην τις εγκαταλείπουν οι κάτοικοι», επισημαίνει ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Λούις της Ρώμης, Αντρέα Ούγκαρι. Ορισμένοι είχαν προτείνει τη μεταφορά των προσφύγων και των μεταναστών σε ερημωμένα ιταλικά χωριά, αλλά ο Ματέο Σαλβίνι, ένας εκ των αντιπροέδρων της κυβέρνησης και επικεφαλής της ακροδεξιάς Λέγκας του Βορρά, αντιτίθεται σθεναρά.
Διαμερίσματα με ενοίκιο 150 ευρώ
Στις πόλεις της Σικελίας, Παρτάνα, Καλταμπελότα, Τζουλιάνα, Σικουλιάνα και Τσαντσάνα, που προσελκύουν ξένους συνταξιούχους και έχουν πάρει νέα πνοή, παρέχονται διαμερίσματα 50 τετραγωνικών μέτρων αντί ενοικίου 150 ευρώ. Το δε πρωινό στα κοντινά καφέ κάνει μόλις 2 ευρώ. Βέβαια, τα πράγματα αποδείχθηκαν πιο δαπανηρά για την Τάβια Μακνόταν, όπως αναφέρει το www. businessinsider.com. Εφυγε από την Αυστραλία, έφθασε στο Γκάντζι της Σικελίας, όπου μπορούσε να αποκτήσει σπίτι με 1 ευρώ και διαπίστωσε ότι τελικά θα της κόστιζε 15.100 ευρώ με τους φόρους και τα μεσιτικά έξοδα – και αυτό την απέτρεψε να το αγοράσει. Η Ολλανδή σχεδιάστρια μόδας Μαράι Kράφσμα, πάντως, είναι ενθουσιασμένη με το σπίτι που απέκτησε με τον σύντροφό της αντί 1 ευρώ στην Ολολάι της Σαρδηνίας, όπως αναφέρει στο CNN. «Εχουμε σχεδόν ολοκληρώσει την ανακαίνιση και ανυπομονούμε να εγκατασταθούμε», λέει. Η δαπάνη ανήλθε σε 75.000 ευρώ και είναι μια καλή τιμή για τα δεδομένα της Ιταλίας. Τέλος, η κ. Kράφσμα διευκρίνισε πως δεν την ενόχλησε η διαβόητη γραφειοκρατία στην Ιταλία, μιας και ήταν προετοιμασμένη γι’ αυτήν και είχε και τη βοήθεια των τοπικών αρχών.
