Μέτρα για τη μακροπρόθεσμη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών, μέσω της υλοποίησης χρηματοδοτικών προγραμμάτων για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και την προώθηση της χρήσης ΑΠΕ στις κατοικίες τους, περιλαμβάνει το Σχέδιο Δράσης για την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας του ΥΠΕΝ για την περίοδο 2021-2030.
Το Σχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας την προηγούμενη Παρασκευή, 6 Αυγούστου, εντάσσοντας τα εν λόγω μέτρα στον τρίτο πυλώνα πολιτικών για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Μέτρα από τα οποία, όπως αναφέρεται στο κείμενο, θα ωφεληθούν περί τις 300.000 πληττόμενα νοικοκυριά, με τη συνολική δημόσια δαπάνη για την εφαρμογή τους να ανέρχεται σε 2,1 δισ. ευρώ έως το τέλος της τρέχουσας 10ετίας.
Έτσι, για τη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του φαινομένου, το Σχέδιο Δράσης προβλέπει κατ΄ αρχάς την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών πληττόμενων νοικοκυριών, με ποσοστό επιδότησης έως 80%, καθώς και την προώθηση εγκατάστασης σταθμών ΑΠΕ για κάλυψη των ενεργειακών αναγκών τους. Μάλιστα, η περίσσεια ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται και δεν ιδιοκαταναλώνεται θα μπορεί να πωληθεί από Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης, δίνοντας ένα επιπρόσθετο όφελος στα πληττόμενα νοικοκυριά.
Η ενεργειακή αναβάθμιση θα συνδυαστεί με την εφαρμογή άλλων προγραμμάτων ανακαίνισης του κτιριακού αποθέματος («Εξοικονομώ»), τα οποία θα πραγματοποιηθούν την περίοδο 2021-2030. Επιπρόσθετα, θα εξεταστεί η διαχείριση και η υλοποίηση των συγκεκριμένων παρεμβάσεων να πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους ΟΤΑ, ώστε να διευκολυνθεί ο εντοπισμός των πληττόμενων νοικοκυριών. Τα ωφελούμενα νοικοκυριά αναμένεται να αγγίξουν τις 120.000, ενώ η δημόσια δαπάνη τα 1,8 δισ. ευρώ.
«Εμπλοκή» και των Καθεστώτων Επιβολής
Ανάλογες παρεμβάσεις προβλέπονται για 10.000 ευάλωτα νοικοκυριά ειδικά στις περιοχές που πλήττονται από την απολιγνιτοποίηση και οι οποίες εντάσσονται στο Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, με τη σχετική δημόσια δαπάνη να ανέρχεται σε 210 εκατ. ευρώ, προερχόμενη τόσο από το ΥΠΕΝ, όσο και από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Και σε αυτή την περίπτωση, σκοπός είναι η οικονομική ενίσχυση για τη ριζική ανακαίνιση των κατοικιών, με επιδότηση έως 90%, καθώς και η εγκατάσταση συστημάτων ΑΠΕ.
Στον τρίτο πυλώνα περιλαμβάνεται επίσης η αξιοποίηση του θεσμού ενεργειακών κοινοτήτων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας, ώστε η παραγόμενη ενέργεια (ηλεκτρική, θερμική και ψυκτική) από ΑΠΕ να χρησιμοποιείται για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών νοικοκυριών, τα οποία πλήττονται από το φαινόμενο της ενεργειακής ένδειας. Γι΄ αυτό τον σκοπό, προβλέπεται οικονομική ενίσχυση μέσω δημόσιας δαπάνης 45 εκατ. ευρώ, με τα ωφελούμενα νοικοκυριά να ανέρχονται σε 70.000.
Τέλος, «όχημα» για τη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας θα αποτελέσουν και οι εταιρείες που θα υπαχθούν στα Καθεστώτα Επιβολής της περιόδου 2021-2030, με την παροχή κινήτρων σε αυτές για την υλοποίηση παρεμβάσεων σε πληττόμενα νοικοκυριά. Τα κίνητρα αυτά θα μπορούν να είναι είτε η προσαύξηση των μονάδων εξοικονόμησης ενέργειας με τον συντελεστή 1,4, είτε η παροχή οικονομικής ενίσχυσης στις εταιρείες για την εγκατάσταση αποδοτικών συστημάτων θέρμανσης και ψύξης σε πληττόμενα νοικοκυριά. Για τον σκοπό αυτό, προβλέπεται δημόσια δαπάνη 70 εκατ. ευρώ, με τα ωφελούμενα νοικοκυριά να εκτιμώνται σε 100.000.
Μέτρα προστασίας
Ο δεύτερος πυλώνας πολιτικών του Σχεδίου Δράσης αφορά μέτρα για την προστασία καταναλωτών σε ακραίες και έκτακτες συνθήκες ενεργειακής ένδειας. Έτσι, σε συγκεκριμένα έτη μέσα στην περίοδο 2021-2030, ανάλογα με τις διαμορφωθείσες ακραίες και έκτακτες συνθήκες, προβλέπεται η βελτίωση του σχήματος του κοινωνικού τιμολογίου, με την προνομιακή τιμολόγηση να αφορά την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι την κάλυψη των ελάχιστων συνθηκών θερμικής άνεσης, συμπεριλαμβανομένης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας των λοιπών χρήσεων των πληττόμενων νοικοκυριών.
Το κόστος του συγκεκριμένου μέτρου θα ανέλθει σε 40 εκατ. ευρώ για κάθε χρόνο εφαρμογής του, με τα ωφελούμενα νοικοκυριά να ανέρχονται σε 100.000. Περίπου 100.000 πληττόμενα νοικοκυριά θα είναι οι αποδέκτες της «ενεργειακής κάρτας», η οποία θα παρέχεται για την κατανάλωση συγκεκριμένης ποσότητας ενεργειακών προϊόντων, με σκοπό την κάλυψη των ελάχιστων συνθηκών θερμικής άνεσης.
Το μέτρο αυτό θα μπορεί να ενεργοποιηθεί σε περιπτώσεις έκτακτων συνθηκών για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ενεργειακής φτώχειας. Ενδεικτικά τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να είναι περίοδοι με παρατεταμένη οικονομική ύφεση, περίοδοι με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες και έντονα καιρικά φαινόμενα, οι οποίες ενδεχομένως να διαφοροποιούνται ανά κλιματική ζώνη. Η δημόσια δαπάνη ανά έτος εφαρμογής του μέτρου θα ανέλθει σε 40 εκατ. ευρώ.
Επίσης, για τα νοικοκυριά που βιώνουν ακραίες συνθήκες ενεργειακής ένδειας θα προωθηθεί μία σειρά κανονιστικών και ρυθμιστικών παρεμβάσεων ως «ομπρέλα προστασίας», όπως η πρόβλεψη αυτόματης μετάπτωσής τους στο καθεστώς της Καθολικής Υπηρεσίας στην περίπτωση καθυστερήσεων στην αποπληρωμή των λογαριασμών ενέργειας, αλλά και ο καθορισμός ενός ορίου ελάχιστης κατανάλωσης ενεργειακών προϊόντων κάτω από το οποίο απαγορεύεται η αποσύνδεση των πληττόμενων νοικοκυριών.
Στον πρώτο πυλώνα, περιλαμβάνονται δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης σε πληττόμενα νοικοκυριά, η οποία θα πραγματοποιηθεί τόσο μέσω των Καθεστώτων Επιβολής της περιόδου 2021-2030, όσο και μέσω κεντρικά σχεδιαζόμενων δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σε πληττόμενους καταναλωτές και επαγγελματίες δράσεων εξοικονόμησης ενέργειας.
