Του Χάρη Φλουδόπουλου
Η δοκιμαστική λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Αττικής – Κρήτης σηματοδοτεί μια νέα ενεργειακή πραγματικότητα για την Κρήτη και τους καταναλωτές σε όλη τη χώρα. Σύμφωνα με πληροφορίες η λεγόμενη εμπορική λειτουργία αναμένεται στις αρχές φθινοπώρου.
Μέχρι σήμερα, το κόστος ηλεκτροδότησης του νησιού από αυτόνομες μονάδες που λειτουργούσαν με πετρέλαιο καλυπτόταν μέσω των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), το οποίο επιβάρυνε τους λογαριασμούς ρεύματος όλων των καταναλωτών – κυρίως μέσω των τιμολογίων χαμηλής και μέσης τάσης.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΑΔΜΗΕ και της ΡΑΑΕΥ, η μείωση του κόστους ΥΚΩ από την απεξάρτηση της Κρήτης από τις πετρελαϊκές μονάδες αναμένεται να φτάσει έως και τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε σημαντική ελάφρυνση για τους τελικούς καταναλωτές, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι τιμές ενέργειας και το κόστος ζωής παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Ωστόσο, η εξοικονόμηση δεν θα φανεί ακέραια στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Κι αυτό διότι η υλοποίηση του έργου της διασύνδεσης χρηματοδοτείται εν μέρει από τα τέλη χρήσης του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, που επίσης αντανακλώνται στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Συγκεκριμένα, το κόστος της διασύνδεσης Αττικής – Κρήτης, που ξεπερνά τα 1,1 δισ. ευρώ, ενσωματώνεται σταδιακά στα τέλη μεταφοράς, με αποτέλεσμα μια μέση αύξηση της τάξης του 1,5% στους λογαριασμούς ρεύματος.
Παρ’ όλα αυτά, το ισοζύγιο για τους καταναλωτές παραμένει θετικό. Η μείωση των ΥΚΩ υπερκαλύπτει την αύξηση από τα τέλη μεταφοράς, προσφέροντας καθαρό όφελος σε κάθε νοικοκυριό.
Η πορεία του έργου
Η ηλεκτρική διασύνδεση Αττικής – Κρήτης είναι ένα από τα μεγαλύτερα έργα ενεργειακής υποδομής στην Ευρώπη. Πρόκειται για υποβρύχια καλωδιακή σύνδεση μήκους 330 χιλιομέτρων, με βάθος που σε ορισμένα σημεία φτάνει έως και τα 1.200 μέτρα, καθιστώντας την μια από τις μεγαλύτερες σε μήκος και βάθος διασυνδέσεις παγκοσμίως.
Το έργο ξεκίνησε το 2019 και ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2023, ενώ δοκιμαστική και σταδιακή λειτουργία ξεκίνησε εντός του 2024. Ο φορέας υλοποίησης ήταν η Αριάδνη Interconnection, θυγατρική του ΑΔΜΗΕ, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται από ίδιους πόρους, κοινοτικά κονδύλια και δανεισμό από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Η διασύνδεση έχει δυναμικότητα 2 x 500 MW, επιτρέποντας όχι μόνο τον πλήρη εφοδιασμό της Κρήτης με φθηνότερο και πιο “καθαρό” ρεύμα από το ηπειρωτικό σύστημα, αλλά και τη δυνατότητα στο μέλλον να εξάγει τοπικά παραγόμενη ενέργεια – κυρίως από ΑΠΕ.
Τι θα συμβεί με τις πετρελαϊκές μονάδες της Κρήτης
Η λειτουργία των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με πετρέλαιο στην Κρήτη – όπως η ΔΕΗ Λινοπεραμάτων, ο Αθερινόλακκος και τα Χανιά – βρίσκεται πλέον σε φάση σταδιακής απόσυρσης ή εφεδρείας. Οι μονάδες αυτές, που επί χρόνια εξασφάλιζαν την ενεργειακή επάρκεια του νησιού με υψηλό περιβαλλοντικό και οικονομικό κόστος, δεν είναι πλέον απαραίτητες σε καθημερινή βάση.
Ωστόσο, όπως τονίζει και η ΡΑΑΕΥ, κάποιες από αυτές τις μονάδες θα διατηρηθούν προσωρινά σε κατάσταση ψυχρής εφεδρείας ως εναλλακτική λύση σε περιπτώσεις βλαβών ή διακοπών της διασύνδεσης, στο πλαίσιο διαχείρισης της ασφάλειας εφοδιασμού.
Τέλος θα πρέπει να σημειωθεί ότι η διασύνδεση δημιουργεί νέα περιθώρια για την ανάπτυξη ΑΠΕ , οι οποίες μέχρι πρότινος δεν μπορούσαν να απορροφηθούν λόγω του απομονωμένου ενεργειακού καθεστώτος του νησιού.
Ήδη, εταιρείες έχουν εκδηλώσει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα στην Κρήτη, με στόχο όχι μόνο την τοπική κάλυψη αναγκών αλλά και την εξαγωγή ενέργειας προς το ηπειρωτικό δίκτυο.
